I SA/Gd 737/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 marca 2017 r. ,nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - jako organ egzekucyjny wszczął wobec M.N. postępowanie egzekucyjne, prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek na Narodowy Fundusz Zdrowia za okres 06-12/2005 r., 02-03/2006r. oraz 08/2006-04/2007 r., wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w G. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o tytuły wykonawcze wystawił zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą; zawiadomienie z dnia 20 lutego 2006 r. doręczono zobowiązanemu w dniu 24 lutego 2006 r., z dnia 30 maja 2006 r., doręczono w dniu 5 czerwca 2006 r., z dnia 31 lipca 2007 r. doręczono w dniu 2 sierpnia 2007 r. Tytuły wykonawcze zostały przekazane przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, w celu dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu osobiście odpisy tytułów wykonawczych w dniu 11 maja 2010 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1201) zwanej dalej u.p.e.a., zawiadomieniem z dnia 23 czerwca 2010 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2009 r., zawiadomieniem z dnia 17 maja 2011 r. dokonał zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym za 2010 r., zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2016 r. podjął próbę zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. z tytułu umów cywilnoprawnych oraz wszelkich wierzytelności w "A" spółce z o.o. w S. Pismem z dnia 11 sierpnia 2016 r. dłużnik nie uznał wierzytelności. M.N. pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r., złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc, że należności z tytułu składek ZUS dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych, objętych zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2016 r. są przedawnione. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 22 września 2016 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w G. pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. (po ponownej analizie akt postępowania egzekucyjnego) stwierdził brak podstaw do przychylenia się do wniosku zobowiązanego. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 31 stycznia 2017 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku M.N. w oparciu o wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w G. tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek na Narodowy Fundusz Zdrowia za okres 06-12/2005 r, 02-03/2006 r. oraz 08/2006-06/2007 r. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez M.N., postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek na Narodowy Fundusz Zdrowia zostało wszczęte, a odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu. Doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Przedmiotowe postępowanie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem organu egzekucyjnego w związku z czym bieg terminu przedawnienia składek w dalszym ciągu pozostaje zawieszony. W związku z tym, zdaniem organu, należności z tytułu składek na Narodowy Fundusz Zdrowia, wskazane w zażalonym postanowieniu z dnia 31 stycznia 2017 r. nie uległy przedawnieniu, a zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu przesyłką pocztową w dniach: 24 lutego 2006 r., 5 czerwca 2006 r., 2 sierpnia 2007 r. oraz w dniu 11 maja 2010 r., a potwierdzeniem jest złożony na oryginałach tytułów wykonawczych własnoręczny podpis. Na rozstrzygnięcie Dyrektora M.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko strona podniosła, że nie zostały jej doręczone tytuły wykonawcze. Ponadto zdaniem strony, wszystkie wymienione w tytułach wykonawczych należności dotyczą już przedawnionych składek, a zatem postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone. Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wyjaśniając istotę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazać należy, iż polega ono na przerwaniu postępowania, uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięciu o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203). Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą wystąpić zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także z inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub, gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie natomiast z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii wygaśnięcia obowiązku z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Odnosząc się do powyższego zagadnienia Sąd zauważa, że zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z uregulowań art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2005, poz. 121, z późn. zm.). Nie bez znaczenia zatem ma ustalenie wpływu zmian stanu prawnego jakie nastąpiły po 1 stycznia 2003 r. na bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Należy bowiem wskazać, iż w dacie powstania zobowiązań skarżącego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na Narodowy Fundusz Zdrowia za okres od czerwca do grudnia 2005 r., od lutego do marca i sierpień 2006 r. oraz za kwiecień 2007 r., obowiązywała ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący od 1 styczna 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zaznaczyć należy, że nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378), w art. 11, znowelizowano przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 cyt. ustawy przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Przy czym ust. 2 art. 27 stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu od 01.04.2004 r.), który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jak wskazał organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu, w rozpoznawanej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i zawieszenie to trwa w dalszym ciągu. Sąd podziela opinię organu odwoławczego, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości Sądu, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postepowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek na Narodowy Fundusz Zdrowia za okres od czerwca do grudnia 2005 r., od lutego do marca 2006 r. oraz od sierpnia 2006 r. do czerwca 2007 r. zostało wszczęte, a odpisy tytułów wykonawczych - wbrew twierdzeniu skarżącego - doręczono zobowiązanemu przesyłką pocztową odpowiednio w dniach: 24 lutego 2006 r., 5 czerwca 2006 r., 2 sierpnia 2007 r. oraz osobiście w dniu 11 maja 2010 r. W związku z tym, jak prawidłowo stwierdził to organ odwoławczy, doręczenie zobowiązanemu odpisów tych tytułów skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jednocześnie mając na względzie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, bieg terminu przedawnienia pozostaje nadal zawieszony. Podniesiony przez stronę zarzut przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi należy zatem uznać za niezasadny. Reasumując, Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpiła - określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności składkowych. Końcowo Sąd zauważa, że nieuzasadniony jest zarzut braku doręczenia tytułów wykonawczych. W treści zaskarżonego postanowienia sprecyzowane zostały dokładne daty, w których doszło do doręczeń tytułów wykonawczych. Okoliczności tej nie przeczy ogólnikowy zarzut strony, nie poparty żadną argumentacją, która wskazywałaby na jakiekolwiek nieprawidłowości w doręczeniu, mogące skutkować zakwestionowaniem legalności tych czynności organu egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa a zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.