II SA/Łd 385/17

Dnia 12 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), , Protokolant asyst. sędz. Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]. a.bł. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku M. K. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 26 października 2016 r. M. K. zwróciła się o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko R. R.-K. Pismem z dnia 7 listopada 2016 r. M. K. została wezwana do złożenia wyjaśnień oraz doręczenia niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów, tj. umowy o pracę oraz zaświadczenia o dochodzie netto za miesiąc sierpień 2016 r. (dotyczące okresu zatrudnienia od 11 lipca 2016 r. do 24 października 2016 r.). W odpowiedzi na wezwanie M. K. przedstawiła plik kserokopii dokumentów w języku hiszpańskim (m.in. CONTRATO DE TRABAJO TEMPORAL x 3, CERTIFICADO DE EMPRESA x 2, MODELO DE COMUNICACIÓN DE PRORRÓGA x 2). Pismem z dnia 23 listopada 2016 r. Prezydent Miasta Ł. ponownie wezwał M. K. do złożenia wyjaśnień oraz dostarczenia dokumentów przetłumaczonych na język polski. Jednocześnie strona została pouczona, że w przypadku niezastosowania się do wezwania, organ wyda decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M. K. złożyła oświadczenie, że dostarczyła wszystkie dokumenty dotyczącego jej zatrudnienia w Hiszpanii w okresie od 11 lipca 2016 r. do 28 sierpnia 2016 r. i od 6 września 2016 r. do 25 września 2016 r. Wyjaśniła także, iż z powodu braku środków finansowych nie jest w stanie przedłożyć dokumentów przetłumaczonych na język polski, nadto jej zarobek z miesiąca sierpnia wyniósł 1074,09 euro. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej jako: "K.p.a.", art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.), § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 2229), pozostawił bez rozpatrzenia wniosek z dnia 26 października 2016 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko R. R.-K. na okres świadczeniowy 2016/2017. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyła M. K. Odwołująca się podniosła, że żądane dokumenty (umowa o pracę, świadectwo pracy oraz dokumenty potwierdzające wypłatę wynagrodzenia) dostarczyła w terminie, poza tym nie została jej wskazana podstawa prawna obowiązku przetłumaczenia dokumentów, a z uwagi na duże koszty (ok. 1.800 zł) i jej trudną sytuację materialną (pozostawanie na zasiłku dla bezrobotnych, samotne wychowywanie dziecka) nie jest w stanie ponieść kosztów tłumaczenia tych dokumentów. Odwołująca się dodała, że fakt zatrudnienia w Hiszpanii może potwierdzić Wojewódzki Urząd Pracy. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że językiem urzędowym w Polsce jest język polski (art. 27 Konstytucji RP i art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim). Z kolei przepis art. 5 ustawy o języku polskim stanowi, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (ust. 1). Przepis ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4 (art. 5 ust. 2). Organ miał tym samym obowiązek prowadzenia wszelkich czynności procesowych w języku polskim, w tym m.in. prowadzenia dokumentacji postępowania, zwłaszcza posługiwania się w postępowaniu tłumaczeniami dokumentów. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Obowiązujące przepisy wskazują także na dokumenty, jakie obligatoryjnie należy do wniosku dołączyć (art. 15 ust. 4 i 4a powołanej ustawy). Szczegółowe zasady oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących świadczeń z funduszu alimentacyjnego regulują przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2015 r. poz. 229). Stosownie do treści § 5 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni. W przypadku niezastosowania się do wezwania, o którym mowa w ust. 1 lub 2, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Organ podkreślił, że warunkiem nadania mocy dowodowej dokumentowi sporządzonemu w języku obcym jest jego przetłumaczenie na język polski. Cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być bowiem sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów. Posługiwanie się dokumentami bez ich tłumaczenia w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest z kolei sprzeczne z prawem. Zdaniem Kolegium obowiązujące przepisy jednoznacznie przy tym wskazują, że w przypadku złożenia wniosku bez kompletnej dokumentacji, organ wzywa do jego uzupełnienia, a w przypadku nieuzupełnienia dokumentów w wyznaczonym terminie, pozostawia wniosek bez rozpoznania. W przedmiotowej sprawie strona, pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia, nie uzupełniła wniosku w wyznaczonym terminie. Organ I instancji był zatem zobowiązany pozostawić wniosek bez rozpatrzenia, wydając w tej sprawie decyzję, co wprost wynika z § 5 ust. 3 rozporządzenia. Kolegium jednocześnie podkreśliło, że pozostawienie bez rozpoznania wniosku z dnia 26 października 2016 r. nie pozbawia strony prawa do świadczeń, jednakże koniecznym jest złożenie przez nią kolejnego, kompletnego wniosku w tym zakresie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. K. w której ponowiła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreśliła przy tym, że inne instytucje, takie jak ZUS i Powiatowy Urząd Pracy nie wymagały od niej tłumaczenia przedłożonych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Spór prawny zainicjowany jej wniesieniem sprowadza się zaś do kwestii prawidłowości nałożenia na stronę obowiązku dostarczenia tłumaczenia na język polski dokumentów sporządzonych w języku hiszpańskim (umów o pracę, zaświadczenia o dochodzie netto z miesiąca następującego po miesiącu, kiedy dochód został osiągnięty). W ocenie organu obowiązek ten ciąży na stronie postępowania, co powoduje, że złożony wniosek dotknięty jest brakiem formalnym, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 2229) i w związku z tym wymaga uzupełnienia we wskazanym terminie, pod rygorem pozostawienia bez rozpatrzenia. Zdaniem skarżącej organ, nakładając na nią ten obowiązek, nie wskazał żadnej podstawy prawnej, w której znajdowałby on potwierdzenie, a ponadto z uwagi na koszty tego tłumaczenia i trudną sytuację materialną (pozostawanie na zasiłku dla bezrobotnych, samotne wychowywanie dziecka) nie jest w stanie przetłumaczyć tych dokumentów. Inne instytucje, tj. ZUS i Powiatowy Urząd Pracy, nie żądały od niej tego tłumaczenia. W ocenie skarżącej przedmiotowe dokumenty, niezbędne do rozpatrzenia jej wniosku, dostarczyła w terminie. Zmierzając do rozstrzygnięcia tego sporu w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosowanie do art. 27 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) językiem urzędowym w Polsce jest język polski. Norma ta znajduje konkretyzację w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 224 ze zm.), która w art. 5 ust. 1 stanowi, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (ust. 1). Przepis ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4 (art. 5 ust. 2 ustawy o języku polskim). Niewątpliwie w świetle powołanej regulacji organy administracji publicznej są zobligowane prowadzić postępowanie w oparciu o dokumenty sporządzone w języku polskim, a w przypadku, gdy są one sporządzone w języku obcym, wymagają przetłumaczenia na język polski. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2016 r., II GSK 408/15 i 409/15). W ocenie Sądu z powołanych przepisów w żadnej mierze nie wynika jednak, aby obowiązek dostarczenia tłumaczenia dokumentów obcojęzycznych spoczywał na stronie postępowania, co czyni niezasadnym przerzucanie na nią tego obowiązku i utożsamiania konieczności jego realizacji z brakiem formalnym wniosku, o którym mowa w rozporządzeniu z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 2229). Rozporządzenie to dotyczy bowiem jedynie braków w zakresie przedłożenia dokumentów wprost wskazanych w § 2, który to przepis nie stanowi o obowiązku przedłożenia dokumentów wraz z tłumaczeniem na język polski, co czyni zasadnym wniosek, iż rygor pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia nie dotyczy nałożonego na stronę obowiązku. Słusznie zatem podnosi skarżąca, że organ nie wskazał podstawy prawnej nałożonego na nią obowiązku, bowiem powołana przez organ argumentacja, mająca potwierdzać prawidłowość wydanej w niniejszej sprawie decyzji, w ocenie Sądu, nie znajduje oparcia w powołanych przepisach. Nie podzielając zatem stanowiska organów w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie niezasadnie przerzuciły na stronę obowiązek dostarczenia żądanego tłumaczenia dokumentów przedłożonych przez nią w języku hiszpańskim. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że przetłumaczenie złożonych do akt sprawy dokumentów obcojęzycznych było obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie. Obowiązek ten wynika z ogólnego zobowiązania organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.) dodatkowo skonkretyzowanego obowiązkiem zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). W konsekwencji przerzucenia na stronę tego obowiązku i pozostawienia jej wniosku bez rozpatrzenia z uwagi na brak dostarczenia dokumentów wraz z powyższym tłumaczeniem doszło do pozbawienia strony dostępu do postępowania administracyjnego w sprawie o szczególnym charakterze, tj. w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wszakże już sama preambuła do ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 489) wskazuje na ciążący na państwie obowiązek wspierania osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Zdaniem Sądu tak nakreślony zamysł ustawodawcy nakłada na organy orzekające w tych sprawach obowiązek rozpatrywania spraw objętych jej zakresem ze szczególnym uwzględnieniem wartości chronionych przez tę ustawę, w tym zwłaszcza uwzględnieniem sytuacji osób ubogich występujących o te świadczenia. W rozpatrywanej sprawie organy całkowicie zignorowały obowiązki płynące z powołanych regulacji i pozostawiły wniosek skarżącej bez rozpatrzenia, mimo że strona wskazywała na swą trudną sytuację rodziną (samotne wychowywanie dziecka, pobieranie jedynie zasiłku dla bezrobotnych) i brak możliwości wykonania obowiązku, który nałożył na nią organ, wbrew powołanym przepisom. Organy nie odniosły się przy tym do podnoszonej przez skarżącą kwestii braku nakładania na nią tego obowiązku przez inne instytucje w państwie, tj. ZUS i Powiatowy Urząd Pracy. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 K.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyżej przedstawione uwagi i przeprowadzi rzetelne postępowanie wyjaśniające, stosując przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., oraz stosownie do ustaleń poczynionych w oparciu o całokształt materiału dowodowego (z uwzględnieniem treści przetłumaczonych przez organ dokumentów obcojęzycznych niezbędnych do rozpoznania sprawy) wyda odpowiednie rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak sentencji. AC