II SA/Łd 361/17

Dnia 12 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , Protokolant asyst. sędz. Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 roku sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] nr [...]. a.bł. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.) oraz art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 16, art. 5, art. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 – dalej jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jak wynika z nadesłanych przez organ akt administracyjnych, strona wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci D.K. i K.K. Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał świadczenie na K. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Jednocześnie odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na syna D. K. W toku kontroli instancyjnej organ odwoławczy decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownej analizie materiału, z uwzględnieniem wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzją z dnia [...] Wójt Gminy S. przyznał świadczenie wychowawcze na syna K.K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na syna D. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 lipca 2016 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Z.K. zarzucił naruszenie przepisów art. 2 ust. 18 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię pojęcia "rodzina" oraz art. 23 ust. 1 ustawy poprzez odmowę przyznania świadczenia na syna D. z powodu niedostarczenia brakujących dokumentów. Uzasadniając odwołujący wyjaśnił, iż nie wskazał jako członka rodziny żonę, ponieważ nie prowadzi z nim i synami gospodarstwa domowego, nie partycypuje w dochodach, ani wydatkach rodziny. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, iż uwzględniając ustawowe definicje pojęć "rodzina" i "dochód rodziny" należy uznać, iż członkiem rodziny strony w dniu 5 kwietnia 2016 r. była żona M.K. albowiem wyrok Sądu Okręgowego w S. I Wydział Cywilny z dnia 29 czerwca 2016 r. rozwiązujący przez rozwód małżeństwo stał się prawomocny od dnia 5 sierpnia 2016 r. W związku z tym uzyskiwany dochód M.K. składał się na dochód rodziny, od którego zależało prawo do świadczenia wychowawczego. Organ dodał, iż faktyczne relacje między małżonkami nie mają wpływu na uprawnienia do świadczeń rodzinnych, jak i bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu przepisów jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawa określając pojęcie "rodziny" uwzględnia wyłącznie stan prawny, nie faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Co za tym wyliczając dochód rodziny na potrzeby ustalania świadczenia na syna D.K. organ I instancji zasadnie podjął czynności mające na celu ustalenie dochodu matki dzieci, jednakże nie przyniosły one oczekiwanego skutku. Organ I instancji zwracał się z wnioskiem o udostępnienie danych z rejestru Pesel z prośbą o wskazanie adresu i daty zameldowania oraz numeru pesel. W odpowiedzi organ nie uzyskał żadnych danych. W toku rozmowy ze Z.K. ustalił zaś, iż była żona ostatnio przebywała i zamieszkiwała na terenie gminy K. W związku z tym organ I instancji zwrócił się do Wójta Gminy K. w odpowiedzi uzyskał nr pesel a także informację, iż od dnia 3 listopada 1987 r. do 19 grudnia 2011 r. M.K. była zameldowana w gminie. Organ I instancji zwrócił się również o informacje do ZUS, gdzie jednak nie odnaleziono żadnych danych, osoba o wskazanych danych nie figuruje w rejestrach ZUS. Następnie organ I instancji zwrócił się do Ministerstwa Finansów gdzie ustalono, że M.K. w 2014 r. nie składała deklaracji podatkowej. Także w odniesieniu do lat 2015 i 2016 organ I instancji uzyskał informację od właściwych organów, ZUS, że wskazany w zapytaniu podmiot nie posiada zgłoszeń do ubezpieczenia. Dodatkowo organ I instancji zwrócił się do Wójta Gminy K. o wskazanie, czy na terenie gminy M.K. posiada nieruchomości, odpowiedź była negatywna. W odpowiedzi zaś na zapytanie do MOPS organ I instancji uzyskał informację, iż M.K. nie występowała o świadczenia socjalne, świadczenia rodzinne, stypendia. Kolegium wskazało, iż w tym stanie rzeczy, z uwagi na brak adresu zameldowania organ I instancji nie mógł wezwać M.K. do złożenia stosownych dokumentów potwierdzających wysokość dochodu w latach 2014 - 2016. Wobec powyższego prawidłowo organ I instancji na podstawie art. 17 ust. 5 ustawy wezwał Z.K. do dostarczenia brakujących dokumentów. We wskazanym terminie wnioskodawca nie przedłożył takich. Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji, iż ze względu na brak danych adresowych, brak pesel i dokumentów wskazujących na dochód M.K. wchodzącej w skład rodziny wnioskodawcy na okres wnioskowany, nie można wykluczyć, iż M. K. osiąga dochód za granicą, co za tym organ I instancji zasadnie nie znalazł podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego na D.K. Jednocześnie zasadnie przyznano stronie świadczenie na drugie dziecko K. K. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. wobec uprawomocnienia się wyroku rozwodowego z dniem 5 sierpnia 2016 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.K. zarzucił naruszenie art. 2 pkt 18 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię pojęcia rodziny, którą tworzy wyłącznie skarżący z synami. Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wynik postępowania wyjaśniającego powinien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu w niniejszej sprawie organy uchybiły tak określonym zasadom postępowania co znalazło odzwierciedlenie w błędnej wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych przez organ administracji jako podstawa rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] którą Wójt Gminy S. przyznał skarżącemu świadczenie wychowawcze na syna K.K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na syna D. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 lipca 2016 r. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w jej okolicznościach faktycznych zasadnie organy administracji publicznej poszukiwały danych dotyczących dochodu osiągniętego przez M.K. - wówczas żonę skarżącego, a wobec braku takowych, odmówiły przyznania świadczenia wychowawczego na syna skarżącego D.K. wywodząc również, iż nie jest wykluczone, że M.K. w 2014 roku osiągała dochód za granicą, który winien zostać zaliczony do dochodu rodziny, w oparciu o który organ ustala, czy spełnione jest kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego. W ocenie sądu lektura materiału dowodowego uzasadnia ocenę, iż organy, tak I jak i II instancji, niezasadnie czyniły podejmując starania o wyjaśnienie sytuacji dochodowej M.K. Przypomnieć należy, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Stosownie do przepisu art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Jak wynika z przytoczonych regulacji niezbędne jest ustalenie, czy w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy spełnione jest kryterium dochodowe. Tym samym w pierwszej kolejności należy ustalić i wyliczyć dochód rodziny, przez który należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). Niewątpliwie niezbędne jest prawidłowe ustalenie kto wchodzi w skład rodziny, której dochód jest ustalany. Z treści przepisu art. 2 pkt 16 ustawy wynika, iż "rodzina" oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, dostrzec należy, iż organy administracji publicznej skupiły się na poszukiwaniu informacji dotyczących M.K. która owszem była żoną skarżącego - związek małżeński został rozwiązany przez rozwód mocą wyroku zaocznego z dnia 29 czerwca 2016 r. (wyrok prawomocny od dnia 5 sierpnia 2016 r.) niemniej co należy podkreślić, a ma to zdaniem sądu kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie, M.K. nie jest matką dzieci skarżącego, których dotyczy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Zdaniem sądu, posłużenie się we wskazanej wyżej normie prawnej zwrotem "odpowiednio" wskazuje na konieczność ustalenia składu rodziny stosownie do okoliczności sprawy, według reguł cytowanego przepisu. Skoro przepis art. 2 pkt 16 wymienia kolejno zarówno małżonków, jak i rodziców dzieci, to uznać należy, że w sytuacji gdy rodzice dzieci nie są małżonkami, to w określonych sytuacjach, tak jak ma to miejsce w tej konkretnej sprawie, to rodzice dzieci mogą tworzyć wraz z nimi rodzinę w rozumieniu tegoż przepisu. Jak potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych kserokopie aktów urodzenia, matką obu chłopców (D. urodzony [...] K. urodzony [...]) jest M.I.S. która została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad małoletnimi mocą postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 2 czerwca 2016 r., który jednocześnie ustalił, iż miejscem pobytu małoletnich będzie każdorazowo miejsce zamieszkania ojca Z. K. Oznacza to, iż dla potrzeb wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego na jego dzieci nie było podstaw, aby poszukiwać informacji dotyczących sytuacji dochodowej M.K. tylko M.I.S. Niewątpliwie przy tym wyjaśnienia przez organ wymaga sytuacja materialna z punktu widzenia art. 48 ust. 2 ustawy, z uwzględnieniem okoliczności na jakie wskazuje, znajdujące się w aktach administracyjnych, postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie[...]. Wobec powyższego, zdaniem sądu, bez znaczenia pozostaje czy skarżący prowadził z M.K. gospodarstwo domowe i czy posiada jakąkolwiek wiedzę o miejscu pobytu byłej żony. Ponownie rozpoznając sprawę właściwe organy uwzględnią sformułowaną wyżej ocenę prawną oraz wskazania co do konieczności uzupełnienia ustaleń faktycznych, materiału dowodowego oraz rozważań uzasadniających podjęte rozstrzygnięcie. Uwzględniając stwierdzone wyżej naruszenia prawa oraz mając na względzie przytoczoną argumentację, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. AC