III SA/Po 389/17

Dnia 19 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z[...] r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...]r., wymierzającą x karę pieniężną w kwocie [...] zł. za urządzanie gier na 9 automatach poza kasynem gry. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201) - dalej O. p. oraz art. 2 ust. 3, ust. 4, ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2016 r, poz. 471) - dalej u.g.h.. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu [...] r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych w lokalu o nazwie [...], zlokalizowanym w [...]. W lokalu znajdowało się [...] urządzeń elektronicznych, które wyglądem przypominały automaty eksploatowane w kasynach gry. Na podstawie oznaczeń na automatach stwierdzono, że właścicielem tych urządzeń była spółka. Jednocześnie stwierdzono, że urządzanie gier hazardowych ma miejsce w lokalu niebędącym kasynem i bez koncesji na prowadzenie kasyna gry w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.g.h. W następstwie ustaleń kontroli organ I instancji z urzędu wszczął postępowanie wobec Spółki i decyzją z [...] r. wymierzył karę pieniężną w wysokości [...] zł. za urządzanie gier na przedmiotowych [...] automatach poza kasynem gry. X wniosła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie 2. naruszenie zobowiązań ciążących na organach państwa na mocy art. 4 ust. 3 TUE i art. 288 TFUE przez błędne przyjęcie, że art. 89 § 1 u.g.h. może stanowić podstawę odpowiedzialności z tytułu urządzania gier na automatach wbrew postanowieniom art. 6 i art. 14 u.g.h. podczas gdy obowiązkiem Naczelnika Urzędu Celnego, wynikającym z zasad legalizmu, była odmowa zastosowania art. 6 i art. 14 u.g.h., których projekt nie został, wbrew dyrektywie 98/34/WE, notyfikowany Komisji Europejskiej i wobec tego nie mogły one być zastosowane; w rezultacie kara pieniężna przewidziana w art. 89 § 1 u.g.h. nie mogła zostać nałożona; 3. niedopełnienie obowiązków ciążących na organach państwa na mocy art. 4 ust. 3 TUE i art. 288 TFUE poprzez niezasadne zastosowanie w sprawie art. 2 ust. 3 u.g.h. 4. obrazę przepisu prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 288 TFUE oraz art. 9 i 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i tym samym uznanie, ze organ państwa nie ma prawa natychmiastowej i samodzielnej odmowy zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych, których projekt nie został notyfikowany Komisji, a których rzekome naruszenie stało się podstawą wydania decyzji wymierzającej karę pieniężną; 5. obrazę przepisu prawa materialnego w postaci art. 56 TFUE poprzez zastosowanie sprzecznego z nim art. 6 i art. 14 ust. 1 u.g.h., który zawiera nieproporcjonalne ograniczenie fundamentalnej swobody wspólnego rynku i tym samym naruszenie zasady prymatu prawa Unii nad prawem krajowym potwierdzonej w art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów i przywołał na poparcie zajętego stanowiska uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. II GPS 1/16. W konsekwencji, Dyrektor Izby Celnej nie podzielił argumentów oraz zarzutów odwołania i stwierdził, że zasadne było uznanie spółki za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, a także obciążenie jej karą zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w wysokości[...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] wnosząc o uchylenie decyzji organu II instancji w całości i o zasądzenie kosztów, zarzuciła: 1. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt. 1 u.g.h. w zw. z art. 4 ust. 3 TUE poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten może być podstawą do nałożenia kary dla podmiotu urządzającego gry na automatach 2. rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci niedopełnienia zobowiązań ciążących na organach państwa na mocy art. 4 ust. 3 TUE i art. 288 TFUE przez błędne przyjęcie, że art. 2 ust. 3-5 u.g.h. ma zastosowanie dla oceny czy oferowane przez skarżącą gry są grami na automatach, podczas gdy przepis ten nie mógł być stosowany, ponieważ jako wymóg techniczny w rozumieniu art. 1 ust. 11 dyrektywy 98/34/WE stanowił przepis techniczny, którego projekt nie został notyfikowany Komisji Europejskiej, a zatem obowiązkiem Naczelnika Urzędu Celnego, wynikającym z zasady legalizmu, była odmowa zastosowania art. 2 ust. 3-5 u.g.h, w rezultacie kara pieniężna przewidziana w art. 89 ust. 1 u.g.h. nie mogła zostać nałożona, 3. naruszenie przepisów art. 120 i 121 O.p. poprzez spowodowanie utraty zaufania do organu orzekającego w zakresie umiejętności posługiwania się ogólnie dostępnymi źródłami prawa i lekceważenie podstawowych zasad procedury ujętej w przepisie art. 210 § 1 pkt 6 O.p. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z dokonanych w kontrolowanej sprawie ustaleń, które nie były kwestionowane, w dniu [...] r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych w lokalu o nazwie [...], zlokalizowanym w [...]. W lokalu znajdowało się [...] urządzeń elektronicznych, które wyglądem przypominały automaty eksploatowane w kasynach gry. Na podstawie oznaczeń na automatach stwierdzono, że właścicielem tych urządzeń była skarżąca spółka. Bezsporne było również to, że skarżąca urządzała gry na tych automatach. Zarzuty skarżącej, przedstawione w skardze, dotyczą niezgodności polskiej regulacji prawnej z wymogami prawa unijnego oraz sprzeczności działań administracji z zasadami postępowania podatkowego wyrażonymi w art. 120, art. 121 oraz w art. 210 § 1 pkt 6 O.p. W tym kontekście fundamentalne znaczenie miała kwestia oceny tego, czy gry urządzane przez spółkę istotnie były grami na automatach, prowadzonymi z naruszeniem prawa. W przekonaniu skarżącej sytuacja taka nie miała miejsca, ponieważ art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, zawierający definicję gry na automatach jest przepisem technicznym (wymogiem technicznym), którego projekt powinien być notyfikowany Komisji Europejskiej. W konsekwencji, w ocenie spółki, organy oparły się na nie mogących mieć zastosowania art. 6 oraz art. 14 u.g.h., w których sformułowano wymóg prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach, na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry oraz ukształtowano ograniczenie sprowadzające się do dopuszczalności urządzania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry. Z tego względu, w przekonaniu skarżącej, niezgodne z prawem było nałożenie kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 u.g.h. Odnosząc się do tej kwestii należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów, w oparciu o art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w dniu 16 maja 2016r. podjął uchwałę w sprawie o sygnaturze II GPS 1/16. W orzeczeniu tym jednoznacznie przesądzono o legalności nakładania kary na podmioty urządzające gry na automatach poza kasynami gry, a także o zasadności stosowania w tym przypadku art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny: 1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy; 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.). W powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie zatem rozstrzygnięto wątpliwości dotyczące stosowania ustawy o grach hazardowych i nakładania kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry, a z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznający skargę jest zaś związany tą uchwałą. Ponadto, należy wskazać, że w wyroku z 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14 Trybunału Konstytucyjny orzekł, że notyfikacja tzw. przepisów technicznych, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE oraz w rozporządzeniu w sprawie notyfikacji nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego oraz , że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są zgodne z art. 2 w związku z art. 7 oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z kolei, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej we wskazanej wyżej uchwale w sprawie II GPS 1/16, wymieniony przepis ustawy krajowej, sam w sobie nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE. Zważywszy na zakres regulacji zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w przepisie tym nie ustanowiono bowiem warunków determinujących w sposób istotny nie tylko skład, ale przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry, wskazany w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, jest więc obojętny z punktu widzenia "technicznego" – jego istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i gier wymienionych w art. 129 ust. 3 przywołanej ustawy. Przekonania o technicznej "naturze" art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE), skutkującej powinnością notyfikacji, nie uzasadnia również stanowisko prezentowane przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku wydanym w sprawie C - 98/14. We wspomnianym rozstrzygnięciu nie sformułowano bowiem tezy o technicznym charakterze przepisów sankcjonujących, ustanowione w ustawie węgierskiej zakazy użytkowania automatów do gier poza kasynami. Tym samym, ograniczenia te nie zostały uznane za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy, których projekty powinny stanowić przedmiot powiadomienia przewidzianego w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy (por. także orzeczenia w sprawie C - 65/05 oraz w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 i C - 217/11). Z tych względów stwierdzić należy, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej, stosownie do art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności dokonywana jest na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź o konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie, w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej, odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego. Oznacza to, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych zasadniczo może stanowić podstawę prawną dla nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Na dopuszczalność stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie wpływa również jego treściowy związek z art. 14 ust. 1 tej samej ustawy. Jest to o tyle istotne, że techniczny charakter ma właśnie art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Jego projekt nie został zaś przekazany Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy 98/34/WE. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uchwale podjętej w sprawie II GPS 1/16, zarówno cel ustanowienia regulacji zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jak i funkcja tego przepisu sprawiają jednak, że zawarte w nim unormowanie należy klasyfikować jako samoistne. Tym samym, brak notyfikacji art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie wpływa na dopuszczalność stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Jak już wcześniej wskazano, ocena ta wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Z tego względu, za niezasadny należy uznać zarzut, że organy obydwu instancji, z naruszeniem przepisów prawa unijnego, zastosowały art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. To samo dotyczy zarzutów procesowych. Nie sposób podzielić zapatrywania skarżącej co do naruszenia art. 120 i art. 121 O.p. oraz ukształtowanej w nich zasady legalizmu oraz zasady zaufania. Skoro bowiem działania organów obydwu instancji były zgodne nie tylko z polską ustawa, ale i z prawem unijnym, to nie miały miejsca uchybienia skutkujące naruszeniem wspomnianych zasad postępowania podatkowego. Ponadto, wbrew temu, co spółka podnosi w skardze, decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a zatem nie można zarzucać jej obrazy art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.