IV SA/Po 343/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Rektor Uniwersytety im. [...] na podstawie art. 200 ust. 1-3 i art. 207 ust. 1-2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz.U.z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.; zwanej dalej "p.s.w."), § 13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2016 r. poz. 558; zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 13 kwietnia 2016 r."), § 60 ust. 1-3 Statutu Uniwersytetu im. [...], stanowiącego załącznik do obwieszczenia nr [...] Senatu [...] z dnia [...] listopada 2015r. w sprawie jednolitego tekstu Statutu Uniwersytetu [...] (zwanego dalej "Statutem"), § 1 zarządzenia nr [...]/2017 Rektora Uniwersytetu im. [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zakresu obowiązków prorektorów w kadencji 2016-2020 (zwanego dalej "zarządzeniem z dnia 1 września 2016 r."), § 1-4 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich stanowiących załącznik do Zarządzenia Rektora [...] [...] z dnia [...] marca 2015 r., § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. z 2011 r, nr 243 poz. 1447) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej "k.p.a.") odmówił H. W. (zwanej dalej również "skarżącą") przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...] r. W uzasadnieniu Rektor wyjaśnił, że wysokość stypendium oraz ilość osób, które je otrzymają uzależniona jest od ilości pieniędzy przeznaczonych na ten cel. Z powodu braku wystarczających środków budżetowych odmówiono skarżącej przyznania stypendium. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca stwierdziła, że układając listy przyjętych na pierwszy rok studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji [...] Komisja dopuściła się rażącego zaniedbania, gdyż wbrew postanowieniom załącznika nr [...] do uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w nie przyznała skarżącej punktów za średnią ocen oraz za certyfikat z języka obcego. W ocenie skarżącej zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia dnia 13 kwietnia 2016 r. jedynym kryterium oceny wniosku w przypadku doktoranta pierwszego roku powinien być wynik uzyskany w postępowaniu rekrutacyjnym. Wyjaśniła, że w roku akademickim 2016/2017 na Wydziale Prawa i Administracji [...] można było uzyskać bazowo maksymalnie 65 pkt. W toku przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego zajęła 4 miejsce na liście rankingowej i uzyskała 51 pkt. Zdaniem skarżącej Komisja Rekrutacyjna w ogóle nie przyznała jej punktów za średnią oraz certyfikat z języka obcego, jednak z uwagi na trudną sytuację rodzinną nie odwołała się do tej decyzji. Dodała, że jako jedyna osoba z Wydziału Prawa i Administracji została uhonorowana Medalem [...] na najlepszych studentów rocznika 2016/2017. Ponadto znalazła się w trójce najlepszych absolwentów uczelni wyższych w Polsce w konkursie zorganizowanym przez [...]. Skarżąca stwierdziła, że uwzględniając należne jej 7 pkt, łączny wynik 58 pkt stanowiłby 89% maksymalnej liczby punktów. Taki rezultat niewątpliwie można obiektywnie uznać za "bardzo dobry wynik w postępowaniu rekrutacyjnym" uprawniający do otrzymania stypendium doktoranckiego. Natomiast pozbawienie wszystkich doktorantów pierwszego roku możliwości otrzymania stypendium doktoranckiego, nie znajduje oparcia ani w przepisach rozporządzenia ani w regulacjach wynikających z Zasad Przyznawania Stypendium. Dalej skarżąca stwierdziła, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Elementami uzasadnienia decyzji w przedmiocie stypendium doktoranckiego powinny być m. in. suma uzyskanych przez wnioskującego punktów, liczba punktów kwalifikująca do otrzymania stypendiów, liczba punktów uzyskana w odniesieniu do poszczególnych kryteriów regulaminu wraz z omówieniem przyczyn przyznania czy też nie przyznania punktów, a także miejsce na liście rankingowej. Tymczasem żaden z powołanych wyżej elementów nie został ujęty w uzasadnieniu decyzji. Co więcej uzasadnienie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego dla doktorantów pierwszego roku, brakiem środków budżetowych na ten cel w ocenie skarżącej wydaje się co najmniej wątpliwe, zważywszy na fakt, iż na Wydziale Prawa i Administracji udało się wygospodarować środki na stypendia dla doktorantów wyższych lat studiów doktoranckich. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] na podstawie art. 200 ust. 1-3 i art. 207 ust. 1-2 p.s.w., § 13 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2016 r., § 60 ust. 1-3, § 1 zarządzenia z dnia 1 września 2016 r., § 1-4 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich stanowiących załącznik do Zarządzenia Rektora [...] [...] z dnia [...] marca 2015 r., § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2063) oraz art. 104 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2016 r. Rektor stwierdził, że w procedurze odwoławczej doktorancka komisja stypendialna na Wydziale Prawa i Administracji, na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2017 r., podjęła decyzję o rekomendowaniu do przyznania stypendiów doktoranckich trzech doktorantów, którzy otrzymali najwyższy wynik w postępowaniu rekrutacyjnym. Komisja rekomendowała przyznanie stypendium w oparciu o kryterium najwyższej liczby punktów otrzymanych w postępowaniu rekrutacyjnym, mając na uwadze fakt, że pomiędzy osobą, która uzyskała najwyższy wynik, a czwartą osobą na liście rankingowej istniała istotna różnica 10 punktów. To zdaniem Rektora Pozwala przyjąć, że trzy pierwsze osoby uzyskały wynik bardzo dobry. W ramach otrzymanych środków możliwe było przyznanie stypendium doktorantom zajmującym na liście rankingowej miejsca od 1 do 3. Skarżąca z wynikiem 51 pkt zajęła 5 miejsce i nie była rekomendowana przez doktorancką komisję stypendialną do przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła decyzji Rektora naruszenie: - art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 p.s.w. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, między innymi w przedmiocie braku wskazania progu punktowego upoważniającego do otrzymania stypendium doktoranckiego oraz brak wyjaśnienia przyczyn nieprzyznania skarżącej punktów za poszczególne kategorie rekrutacyjne wbrew ustawowym kryteriom, a także poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji tj. brak wyjaśnienia podstawy prawnej, a w szczególności niedokonanie wykładni przesłanki "bardzo dobrego wyniku w postępowaniu rekrutacyjnym". - art. 7 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 p.s.w. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz wynikającego z niej nakazu wszechstronnego rozstrzygnięcia sprawy poprzez nieodniesienie się do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wydając wspomnianą decyzję organ przekroczył granice uznania administracyjnego i nie wziął pod uwagę interesu strony skarżącej, co sprzeciwia się zasadzie praworządności. - art. 77 § 1 k.p.a w związku z art. 207 ust. 1 p.s.w. poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i brak odniesienia się do zaniedbań proceduralnych, które miały miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, szczegółowo wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenie się od wyjaśnienia twierdzeń skarżących stanowiących podstawę złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. - art. 139 k.p.a. poprzez naruszenie zakazu reformationis in peius i orzekanie na niekorzyść skarżącej w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie rekrutacyjne na studia doktoranckie odbyło się z naruszeniem przepisu art. 196 ust. 5 p.s.w., który wysławia zasadę jawności postępowania rekrutacyjnego. W treści zaskarżonej decyzji podano, iż w postępowaniu rekrutacyjnym skarżącej przyznano łączną liczbę 51 punktów, w związku z czym została sklasyfikowana na 4 miejscu spośród 33 kandydatów, przyjętych na studia. Na uzyskaną liczbę 51 punktów składało się: 40 punktów za osiągnięcia naukowe oraz 11 punktów za rozmowę kwalifikacyjną. Powyższy sposób naliczenia punktacji w postępowaniu rekrutacyjnym na studia doktoranckie pozostaje w oczywistej sprzeczności z załącznikiem nr [...] do uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku w sprawie warunków i trybu rekrutacji na I rok studiów doktoranckich stacjonarnych i niestacjonarnych w [...] w roku akademickim 2016/2017. Komisja rekrutacyjna nie przyznała skarżącej 7 punktów, bowiem w postępowaniu tym powinna otrzymać 58 punktów. W ocenie skarżącej sposób przeprowadzenia rekrutacji na studia doktoranckiej pozostaje w sprzeczności z art. 7 k.p.a. Dalej podniesiono, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano w szczególności, jaka liczba punktów była konieczna dla uzyskania stypendium oraz nie omówiono przyczyn jego przyznania lub nieprzyznania w odniesieniu do poszczególnych kategorii rekrutacyjnych. Pomimo faktu, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca szczegółowo wskazała za jakie kategorie rekrutacyjne nie zostały jej przyznane punkty, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do żadnego z powyższych zarzutów. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, iż skarżąca otrzymała 51 punktów i znalazła się na 5 miejscu listy rankingowej, gdy tymczasem w piśmie z dnia [...] października 2016 r, poinformowano ją, że znalazła się na 4 miejscu listy rankingowej. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że decyzja o przyznaniu stypendium i w szczególności dokonana ocena osiągnięć doktoranta wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, które pozwala organowi na swobodną ocenę stanu faktycznego. Oceniając spełnienie przesłanek przyznania stypendium doktoranckiego na pierwszym roku studiów doktoranckich należy kierować się wynikiem uzyskanym w toku postępowania rekrutacyjnego, wyrażonym w decyzji o przyjęciu na studia doktoranckie. Tym samym w zakresie uzyskanego wyniku rekrutacji wiążąca jest decyzja Komisji rekrutacyjnej obowiązująca w dacie wydania decyzji w przedmiocie stypendium doktoranckiego. Organ dodał, że w związku z odpowiednim stosowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja wydana w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego nie musi odpowiadać tak surowym wymaganiom jak decyzja wydana przez organ administracji publicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano liczbę doktorantów I roku, którym zostało przyznane stypendium doktoranckie w ramach dostępnych środków, liczbę punktów jaką uzyskała skarżąca i zajęte przez nią miejsce na liście rankingowej. Jednocześnie wskazano różnicę punktową między 1, a 4 osobą na liście. W ocenie organu w rozpoznawanej sprawie nie może być mowy o naruszenia u art. 139 k.p.a. bowiem zarówno decyzja I instancji jak i decyzji wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczą odmowy przyznania stypendium. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 199 ust. 1 p.s.w. doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie: 1) stypendium socjalnego; 2) zapomogi; 3) stypendium dla najlepszych doktorantów; 4) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 5) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. W myśl art. 199 ust. 5 pkt 1 p.s.w. stypendium, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, może być przyznane na pierwszym roku studiów doktoranckich - doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Kryterium bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym jako przesłanka przyznania stypendium doktoranckiego wskazane zostało również w § 13 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2016 r. oraz § 3 ust. 1 zarządzenia Rektora [...] [...] z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie im. [...]. Jedynym więc kryterium oceny wniosków o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów na pierwszym roku studiów doktoranckich jest wynik uzyskany w postępowaniu rekrutacyjnym. Dodatkowo wskazać trzeba, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może otrzymać" wskazuje jednoznacznie, że decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej. Kontrola sądu administracyjnego prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności , a zatem czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Należy dodatkowo wskazać, że w przypadku decyzji wydawanych przez organ uczelni przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 207 ust. 1 p.s.w.). Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach stypendium doktoranckiego ma zapewnić minimum procedury niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. W ramach tej odpowiedniości nie można oczekiwać, aby szkoła wyższa działała tak jak organ administracji publicznej, gdyż została powołana do zupełnie innych zadań których zakres wynika z art. 4 p.s.w. To oznacza, że analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w dotyczącym studenta postępowaniu rozstrzyganym decyzją indywidualną Sąd musi uwzględniać specyfikę szkoły wyższej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] listopada 2000 r., SK [...], OTK 2000, Nr [...], poz. 258, wyrok NSA z dnia [...] lipca 2016 r. sygn. akt I OSK [...], wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Po [...]; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd ocenił, że odpowiada ona prawu. Wprawdzie Sąd dostrzega, że decyzja ta zawiera braki i nie wypełnia w pełni dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., jednak mając na uwadze wyrażone powyżej stanowisko co do odpowiedniego zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie sposób uznać, aby uchybienie tego typu mogło prowadzić do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Istotnym jest, że w uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał na okoliczności będące podstawą odmowy przyznania stypendium. Organ dokonał oceny wniosku skarżącej w oparciu o kryterium bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym. Wyjaśnił, że przesłanką wyodrębnienia grupy doktorantów, którzy otrzymali stypendium był fakt, iż pomiędzy osobą która uzyskała najwyższy wynik, a czwartą osobą na liście rankingowej istniała istotna różnica 10 punktów. Rektor wskazał, że skarżąca uzyskała 51 pkt w procedurze rekrutacyjnej, a w ramach otrzymanych środków możliwe było przyznanie stypendium doktorantom zajmującym miejsca od 1 do 3 na liście rankingowej. Rektor wyjaśnił jaka grupa doktorantów uzyskała stypendium, a także wyjaśnił powody dla których odmówił skarżącej przyznania stypendium. Tym samym Sąd jako nieuzasadniony ocenił podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie podzielił również argumentacji skarżącej zmierzającej do podważenia prawidłowości decyzji o przyjęciu na studia doktoranckie. Sąd podkreśla, że decyzja ta zapadła w odrębnym postępowaniu i nie podlega ona kontroli w niniejszym postępowania. Jeżeli natomiast skarżąca się z nią nie zgadzała to przysługiwało jej prawo do wniesienia odwołania. Z możliwości tej skarżąca nie skorzystała. Organ rozpatrując sprawę przyznania stypendium doktoranckiego nie był uprawniony do weryfikacji wyniku uzyskanego przez skarżącą w postępowaniu rekrutacyjnym, skoro został on ustalony decyzją ostateczną. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 139 k.p.a. W obydwu wydanych w niniejszym postępowaniu decyzjach organ zajął tożsame stanowisko w zakresie odmowy przyznania stypendium. Natomiast fakt, że w piśmie z dnia [...] października 2016 r. organ poinformował skarżącą iż zajęła 4 miejsce w postępowaniu rekrutacyjnym nie może świadczyć o naruszeniu art. 139 k.p.a. Z naruszeniem zasady reformationis in peius mielibyśmy do czynienia w sytuacji wydania decyzji, która pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej jaką miał przed wniesieniem odwołania. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może orzec w sposób, który pogarsza sytuację strony odwołującej się, tj. tę sytuację którą ukształtowała decyzja organu pierwszej instancji. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, a rozbieżność w zakresie miejsca na liście rankingowej nie ma wpływu na wynik postępowania, jeśli zważy się że stypendium uzyskały osoby umieszone na miejscach 1-3. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji.