II SA/Kr 394/17
PostanowienieWSA w Krakowie2017-07-20
Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Krystyna Daniel, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem pierwszej instancji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego, jeśli nie wykazała, że prowadziła działalność statutową w zakresie ochrony środowiska przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem pierwszej instancji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, pod warunkiem wykazania, że prowadziła działalność statutową w zakresie ochrony środowiska przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania oraz że złożenie skargi jest uzasadnione jej celami statutowymi. Niespełnienie tych przesłanek skutkuje odrzuceniem skargi.Stan faktyczny
Fundacja ekologiczna wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która uchyliła decyzję Burmistrza i ustaliła środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie instalacji przetwarzania odpadów zielonych. Fundacja zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących terminu wniesienia odwołania. Sąd administracyjny rozpoznał kwestię dopuszczalności skargi wniesionej przez fundację.Rozstrzygnięcie
Sąd odrzucił skargę Fundacji „[...]” na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] – D.J. sprawy ze skargi Fundacji ‘’[...] ’’ w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia skargę odrzuca.
Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia 27 października 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 K.p.a., art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także § 3 ust. 1 pkt 80 i § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp.z.o.o. nie ustalił środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa istniejącej regionalnej instalacji przetwarzania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów zlokalizowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] obręb [...]
W uzasadnieniu organ i instancji przedstawił obszernie przebieg postępowania w sprawie i wskazał, m.in., iż w dniu 8 lipca 2015 r. na wniosek [...] Sp. z o.o. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji dla przedsięwzięcia. Następnie dokonano opisu przedsięwzięcia na podstawie przedłożonej karty informacyjnej.
Przedsięwzięcie zostanie zlokalizowane na południowym skraju terenu oczyszczalni w miejscu po trzech tzw. lagunach składowania nadmiernego osadu z oczyszczalni, które były eksploatowane w latach ubiegłych. Aktualnie w dwóch lagunach (środkowej i zewnętrznej wschodniej) działa regionalna instalacja przetwarzania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów. Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na: wybudowaniu hali procesowej do intensywnego kompostowania, przyjęcia odpadów, ich magazynowania oraz obróbki wstępnej odpadów, umieszczeniu pod halą całego procesu kompostowania intensywnego- kompostowanie intensywne będzie prowadzone w bioreaktorach boksach kompostowych (umieszczone w hali technologicznej), prowadzeniu procesu dojrzewania kompostu (faza I i faza II dojrzewania) w boksach betonowych przykrytych i zamykanych półprzepuszczalną membraną w lagunie wschodniej, wprowadzeniu pełnej infrastruktury w zakresie ochrony środowiska typu: biofiltr do oczyszczania powietrza procesowego, system odprowadzenia odcieków procesowych w pierwszej kolejności do złoża, a w przypadku nadmiaru do oczyszczalni cieków, szczelnego podłoża betonowego, pełnej infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Z uwagi na powyższe uznano, że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wyszczególnionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko wyszczególnionych w § 3 ust. 2 pkt 2 tj. do przedsięwzięć polegających na rozbudowie, przebudowie lub montażu realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 80 tj. do instalacji związanych z odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów, innych niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej, a także miejsc retencji powierzchniowej odpadów oraz rekultywacji składowisk odpadów.
W trakcie prowadzonego postępowania o wydanie decyzji środowiskowej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zwróciły się: Fundacja "[...] " oraz Stowarzyszenie "[...] ". Fundacja "[...] " z K. oraz Stowarzyszenie "[...] z T. na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, które uczestniczyły na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu.
Organ I instancji uznał, iż z analizy raportu oddziaływania na środowisko wynika, iż przedmiotowe przedsięwzięcie będzie źródłem emisji substancji do powietrza między innymi takich jak amoniak, siarkowodór i inne lotne związki organiczne, które nawet w niewielkich stężeniach mogą powodować dyskomfort zapachowy. W polskim prawie brak jest unormowań dotyczących ochrony powietrza przed zapachami lecz tylko przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapachy pomimo, iż mogą być uciążliwe nie mogą być badane, gdyż nie istnieją normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. W tej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenie amoniaku i siarkowodoru, a ich dopuszczalne poziomy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. W raporcie oddziaływania na środowisko posłużono się obliczeniami emisji między innymi amoniaku i siarkowodoru, a więc substancji, które mogą mieć wpływ na zdrowie ludzi, które zostały wykonane na podstawie danych pochodzących z innych instalacji niż instalacja, którą wnioskodawca aktualnie eksploatuje. Obliczenia wykazały, że nie dojdzie do ponadnormatywnego oddziaływania na obszarach zamieszkałych przez ludzi. Ponadto z przedłożonego raportu oddziaływania na środowisko i jego uzupełnienia nie można jednoznacznie ustalić, że instalacja nie będzie stwarzać uciążliwości zapachowej dla mieszkańców, nie przeanalizowano należycie konfliktów społecznych wynikających z uciążliwości zapachowych i potraktowano je marginalnie. Nie przedstawiono wyczerpującego opisu występujących konfliktów społecznych związanych z istniejącą jak i planowaną do realizacji działalnością na analizowanym terenie. W raporcie nie wyjaśniono także wystarczająco etapu realizacji przedsięwzięcia. Aktualnie jedna z 3 lagun, w których zlokalizowana będzie kompostownia odpadów zielonych tj. laguna zachodnia jest całkowicie zapełniona osadami ściekowymi. Dla tej laguny nie określono jej stanu technicznego, nie wskazano ilości znajdujących się w niej osadów ściekowych. Nie można więc określić czy opróżnienie tej laguny nie spowoduje zagrożenia dla terenów sąsiednich oraz środowiska naturalnego, nie uwzględniono osadu ściekowego, jak również brak wpływu przedsięwzięcia na środowisko gruntowo-wodne. Skonkludowano, iż planowane przedsięwzięcie może negatywnie oddziaływać na zdrowie i życie ludzi, gdyż nie udowodniono, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie stanowiło uciążliwości zapachowej dla mieszkańców gminy C.
Od powyższej decyzji odwołanie w terminie złożył [...] Sp. z o.o. wnosząc o jej zmianę i ustalenie środowiskowych uwarunkowań ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 30 stycznia 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło o ustaleniu środowiskowych uwarunkować dla powyższego przedsięwzięcia inwestycyjnego.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wyszczególnionych w przywołanym rozporządzeniu jako wyszczególnione w § 3 ust. 2 pkt 2 tj. do przedsięwzięć polegających na rozbudowie, przebudowie lub montażu realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 80 tj. do instalacji związanych z odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów, innych niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej, a także miejsc retencji powierzchniowej odpadów oraz rekultywacji składowisk odpadów.
Zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy organ przy wydawaniu decyzji środowiskowej bierze pod uwagę wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Nie oznacza to, że i sprzeciw zgłoszony wobec planowanej inwestycji obliguje organ do odmowy wydania decyzji środowiskowej. Jedynie w ściśle określonych w ustawie wypadkach organ będzie uprawniony do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Nie mieści się w owych przesłankach zwalczanie proponowanej inwestycji przez lokalną społeczność. Negatywne stanowisko społeczeństwa natomiast może wpłynąć na konkretne uwarunkowania i wymogi takiej inwestycji, co znajdzie wyraz w konkretnych zapisach decyzji nakładających na inwestora dodatkowe obowiązki mające przeciwdziałać, tudzież ograniczać negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na elementy środowiska. Postępowanie w sprawie oddziaływania inwestycji gwarantuje udział społeczeństwa w tego rodzaju postępowaniach, co oznacza, że stanowisko społeczności może mieć znaczenie przy wydawaniu decyzji środowiskowych. W rozpatrywanym przypadku dla oceny trafności rozstrzygnięcia kluczowa jest okoliczność, że organ I instancji formułuje zarzuty, które nie znajdują potwierdzenia.
Kolegium biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii (pozytywnych), o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (wyczerpujące) jak i wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa doszło do odmiennych od organu I instancji wniosków. Przechodząc do meritum należy bowiem zauważyć, iż organ I instancji zarzuca w decyzji, iż posłużono się danymi w celu wykonania obliczeń propagacji substancji do powietrza z istniejącej kompostowni w Z. - I etap kompostowania (kompostowanie intensywne), oraz dla II etapu kompostowania (dojrzewanie kompostu) ze składowiska w M. , ponieważ składowisko jest innego rodzaju instalacją niż kompostownia. W tej kwestii Burmistrz informuje, że można było dokonać pomiarów emisji amoniaku i siarkowodoru do obliczeń poziomu tych substancji z aktualnie działającej kompostowni, a nie przyjmować danych pochodzących z innej kompostowni, a w II fazie dojrzewania ze składowiska odpadów, w sytuacji, gdy planowane przedsięwzięcia dotyczy kompostowni odpadów zielonych i innych bioodpadów. Co istotne natomiast w Raporcie wskazano także na faktyczne pomiary imisyjne tj. badania powietrza na terenie działającej już kompostowni (str. 29 Raportu i zał. Nr 7 do Raportu-kontrola WIOŚ w K. ), które nie stwierdziły zagrożenia poprzez przekroczenie występowania substancji szkodliwych w powietrzu. Należy podkreślić, iż wbrew zarzutom wysuwanym przez organ I instancji autorzy raportu nie zmarginalizowali kwestii występowania odorów jak i na tym tle ew. konfliktów społecznych. W sposób racjonalny przyznano, iż na terenie planowanego przedsięwzięcia może dochodzić do emisji odorów. Jest to normalne zjawisko występujące podczas procesu odzysku odpadów poprzez kompostowanie. Jednakże co również zauważono, w Polsce brak jest norm prawnych z zakresu ich emisji oraz związanych z tym uciążliwości. Natomiast, co istotne w sprawie, w ramach przedsięwzięcia emisja odorów będzie ograniczona do minimum i nie będzie stanowić znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko, w związku z prowadzonymi zabezpieczeniami i metodami ochronnymi. Rozwiązaniami chroniącymi środowisko przede wszystkim ma być hermetyzacja prowadzonego procesu biologicznego przetwarzania odpadów (kompostowania) oraz biofiltr w celu oczyszczenia powietrza z hali procesowej. Cały proces technologiczny, który może powodować emisję substancji zło wonnych będzie prowadzony w szczelnej hali procesowej. Wszystkie przywożone odpady do kompostowania będą trafiać na halę procesową, gdzie będą poddawane wstępnej obróbce w celu przygotowania wsadu do procesu kompostowania. Po przygotowaniu wsadu, odpady będą trafiać do boksów technologicznych i będą przechodzić proces intensywnego kompostowania (I faza kompostowania). Powietrze procesowe z hali będzie trafiać do biofiltra, który będzie oczyszczać powietrze procesowe z substancji szkodliwych, pyłów oraz substancji zło wonnych (odorów). Odpady po przejściu pierwszej fazy kompostowej (proces kompostowania intensywnego) tracą swoje właściwości złowonne (odorowe) i nie będą powodować już znaczących emisji substancji złowonnych do otoczenia (str. 28 Raportu). Wnioskodawca wbrew zarzutom przedstawił zatem działania mające na celu jak najbardziej skuteczne ograniczenie emisji substancji zapachowych (hermetyzacja prowadzonego procesu biologicznego przetwarzania odpadów (kompostowania), zastosowanie biofiltru, wentylacja, prowadzenie procesu w szczelnej hali procesowej). Przyznano także w raporcie, iż jak pokazuje doświadczenie w czasie lokalizacji lub budowy nowych inwestycji w zakresie gospodarowania odpadów coraz częściej towarzyszy temu poważne ryzyko wystąpienia protestów i konfliktów społecznych. W decyzji organu I instancji zarzucono również, iż w raporcie nie wyjaśniono wystarczająco etapu realizacji przedsięwzięcia. Aktualnie jedna z 3 lagun, w których zlokalizowana będzie kompostownia odpadów zielonych tj. laguna zachodnia jest całkowicie zapełniona osadami ściekowymi. Dla tej laguny nie określono jej stanu technicznego, nie wskazano ilości znajdujących się w niej osadów ściekowych. I dalej podniesiono, iż nie można określić czy opróżnienie tej laguny nie spowoduje zagrożenia dla terenów sąsiednich oraz środowiska naturalnego. Brak jest informacji na temat postępowania z osadem ściekowym znajdującym się w lagunie zachodniej. Z raportu oddziaływania na środowisko oraz z jego uzupełnienia nie wynika także, że prace budowlane w obrębie laguny zachodniej (nr 3) nie spowodują naruszenia zmiany lokalnych stosunków wodnych. Wbrew tym zarzutom, w raporcie wskazano informacje na temat etapu realizacji przedsięwzięcia, w tym również na temat laguny zachodniej. W rozdziale 2.1.2.1. Warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji, str. 20 - ruchy masowe ziemi, jak i w aneksie do raportu (str. 10 - Ad. 4.) zostały zawarte informacje żądane przez Burmistrza Miasta C. , sprecyzowane w postanowieniu o przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko (z dnia 9 września 2015 r.) oraz w piśmie z dnia 15 stycznia 2016 r. Z uwagi na powyższe, decyzja jako nieprawidłowa musiała zostać uchylona. Jednocześnie Kolegium uznając, iż zgromadzony materiał dowody nie zawiera braków podjęło rozstrzygnięcie merytoryczne. Zdaniem Kolegium raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ze stycznia 2016 r. przedstawiony w toku postępowania wraz z aneksem z maja 2016 spełnia wymogi art. 66 ustawy.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Fundacja "[...]" z siedzibą w K. zarzucając naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez organ i dopuszczenie do rozpoznania odwołania wniesionego po terminie; art. 40 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że skarżona decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 31 października 2016 r., a zatem odwołanie zostało złożone po terminie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym prawem trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
W niniejszej sprawie Fundacja [...]" z siedzibą w K. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 stycznia 2017 r. orzekającą o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia inwestycyjnego pn. "przebudowa istniejącej regionalnej instalacji przetwarzania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów zlokalizowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] obręb C . Fundacja "[...]" (dalej; fundacja). W zgłoszeniu swojego udziału do postępowania administracyjnego fundacja wskazała, że jest organizacją ekologiczną mającą na celu działanie na rzecz dobra wspólnego poprzez wspieranie, propagowanie, prowadzenie, promowanie i inicjowanie działań służących poprawie stanu środowiska naturalnego oraz stanu zdrowia obywateli w Polsce i na świecie, w oparciu o wartości kulturowe i przyrodnicze z zachowaniem zrównoważonego rozwoju.
Ustawowa definicja organizacji ekologicznej została zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej powoływana jako ustawa). Przepis ten stanowi, że Ilekroć w ustawie jest mowa o organizacji ekologicznej - rozumie się przez to organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska. Z kolei zgodnie z art. 5 § 2 pkt 6 K.p.a. przez "organizacje społeczne" rozumie się w postępowaniu administracyjnym organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Fundację należy uznać za organizacje ekologiczną. Jednym z jej celów statutowych jest bowiem ochrona środowiska naturalnego, w tym ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Spełnia ponadto inne kryteria o których mowa wyżej a wymagane by zaliczyć ją można było do organizacji społecznych (por. .uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 12 grudnia 2005 r., II OPS 4/05). Sam ten fakt nie przesądza jednak o legitymacji skargowej fundacji w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 44 ustawy środowiskowej, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 K.p.a. nie stosuje się (ust. 1). Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (ust. 2). Organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa (ust. 3).
Bez wątpienia organizacji ekologicznej przysługuje prawo do zgłoszenia się jako uczestnik postępowania z udziałem społeczeństwa (między innymi w sprawach o wydanie decyzji środowiskowej) jeżeli prowadzi działalność statutową z zakresu ochrony środowiska minimum e okresie 12 miesięcy przed dniem wszczęcia takiego postępowania. Organizacja taka zgodnie z art. 44 ust. 2 oraz ust 3 ustawy może złożyć odwołanie od orzeczenia organu I instancji nie będąc stroną postępowania przed tym organem, a także skargę do sądu administracyjnego nie będąc w ogóle stroną w postępowaniu administracyjnym - jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. W ocenie sądu jednakże powiazania celów statutowych organizacji z przedmiotem postępowania nie jest jedynym warunkiem jakie organizacja ekologiczna winna spełnić. Organizacja czy to składając odwołanie od decyzji I instancyjnej, nie będąc dotychczas stroną postępowania, czy skargę do sądu nie będąc stroną postępowania przed organami administracji winna wykazać, że spełnia także warunek o którym mowa w art. 44 ust 1 a odnoszący się do charakteru prowadzonej działalności oraz minimalnego okresu w jakim działalność tą prowadzi. Przy innym rozumieniu tego przepisu, jego konstrukcja byłaby nielogiczna. Oznaczało by to, że stroną postepowania przed organem II instancji uprawniony byłby podmiot nieuprawniony do występowania w charakterze strony przed organem I instancji a w postępowaniu sądowy, podmiot który nie miał jakichkolwiek podstaw formalnych by być stroną postępowania administracyjnego. Konstruująca taka wydaje się być nie do zaakceptowania.
W ocenie sądu, organizacja ekologiczna występująca ze skargą do sądu administracyjnego (zasada ta odnosi się do podmiotu składającego odwołanie, a nie będąca stroną postępowania przed organem I instancji) musi wykazać, że spełnia przesłanki wynikające z treści art. 44 ust. 1 i ust. 2. Oczywistym jest, że art. 44 ust. 3 ustawy stanowi lex specialis wobec art. 50 § 1 P.p.s.a., ale w tym jedynie zakresie, że organizacja ekologiczna może wnieść skargę do sądu administracyjnego nie będąc wcześniej stroną postępowania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że taka organizacja jest zwolniona z spełnienia przesłanki wynikającej z treści art. 44 ust. 1. Innymi słowy, organizacja ekologiczna może złożyć skargę do sądu, jeżeli nie brała udziału w postepowaniu administracyjnym pod warunkiem wykazania, że przez okres co najmniej 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania administracyjnego prowadziła działalność statutową z zakresu ochrony środowiska a ponadto wykaże, że wynika to z jej celów statutowych - co w ocenie sądu sprowadza się do wykazania, że przedmiot sprawy, dążenie do eliminacji z obrotu prawnego rozstrzygnięcia organu administracji jest związane z realizacją celów statutowych organizacji składającej skargę. W tym znaczeniu wymóg zbieżności przedmiotu postępowania z celami statutowymi organizacji, która co prawda nie uczestniczyła w postępowaniu przed organami administracji (nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji a składa odwołania) jawi się jako dodatkowy warunek, od którego uzależniona jest zdolność do złożenia skargi (legitymacja skargowa) czy wcześniej odwołania od decyzji organu I instancji, jeżeli organizacja nie była dotychczas stroną postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 8 lipca 2015 r. na wniosek [...] Sp. z o.o. Natomiast jak wynika z dołączonego do wniosku odpisu z KRS fundacja "[...] " została zarejestrowana dopiero w dniu 15 marca 2015 r. Tym samym nie został spełniony warunek wskazany w art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej dotyczący konieczności prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Sąd podkreśla też, że prowadzenie działalności ekologicznej, o której mowa w tym przepisie nie jest równoznaczne z bytem prawnym danej jednostki. Jednostka zgłoszona do właściwego rejestru, pomimo że formalnie (w sensie prawnym) istnieje, może nie prowadzić żadnej działalności lub prowadzić działalność inną niż ekologiczna, choćby ze statutu wynikało, że została utworzona także w tym celu. Jak wynika ze statutu strony skarżącej, celów jej działalności jest w nim wymienionych 24, z czego tylko jeden odnosi się do ekologii – mianowicie wskazany w § 4 pkt 10 cel jakim jest ochrona środowiska naturalnego, w tym ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Tak w postępowaniu przed sądem jak i przed organami administracji fundacja nie wykazała aby przed zgłoszeniem się do udziału w postępowaniu administracyjnym prowadziła jakąkolwiek działalność w szczególności działalności ekologicznej. Aczkolwiek jak mowa o tym wyżej, wymóg 12 miesięcznego okresu w którym organizacja winna prowadzić działalność ekologiczną nie mógł być przez stroną skarżącą spełniony z uwagi na datę rejestracji stowarzyszenia.
Wyrażony wyżej pogląd można uznać za polemiczny, dlatego też wskazać należy, iż jeżeli nawet przyjąć by pogląd przeciwny do wyżej zaprezentowanego to znaczy, że organizacja ekologiczna jest uprawniona do wniesienia skargi do sądu administracyjnego bez konieczności wykazania, że prowadziła działalność ekologiczną w okresie co najmniej 12 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, to nie budzi wątpliwości sądu, że organizacja taka ma obowiązek wykazać, że złożenie skargi jest uzasadnione jej celami statutowymi tj. ze przedmiot sprawy i dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia organu administracji jest związane z realizacją celów statutowych organizacji.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2004/12 "nie do przyjęcia jest, że jednostka musi wykazać interes materialny wynikający z przepisu prawa materialnego, zaś organizacja społeczna może otrzymać legitymację na podstawie hasłowo, ogólnikowo określonych celów statutowych, bez wykazania związku z przedmiotem zaskarżonego działania. Ogólne cele: ochrona przyrody, ochrona krajobrazu, ochrona środowiska nie dają podstaw do wykazania celu statutowego będącego podstawą do wyprowadzenia legitymacji skargowej". Rozstrzygnięcie to co prawda zostało wydane przy ocenie legitymacji skargowej organizacji społecznej która zgłosiła swój udział w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 31 § 1 K.p.a. ale ma ono walor ogólniejszy. Powiązuje bowiem kwestie legitymacji skargowej organizacji społecznej z jej aktywnością w wykazaniu, że zachodzą ustawowe przesłanki uzasadniające jej udział w postępowaniu sądowym jako strony skarżąca tj. podmiotu którego działanie może być związane z eliminacją z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, a więc działaniem mogącym mieć znaczące skutki na płaszczyźnie prawnej – także w zakresie praw, obowiązków czy innych praw kształtowanych decyzją administracyjną którą organizacja skarży. Organizacja społeczna (ekologiczna) dla potwierdzenia swojej legitymacji skargowej musi wykazać ze złożenie skargi z uwagi na przedmiot postępowania jest uzasadnione interesem spółczyn, jeżeli brała udział w postępowaniu przed organami administracji na podstawie art. 31 § 1 K.p.a. lub też, że jest to uzasadnione z uwagi na jej cele statutowe – jeżeli składa skargę w oparciu o art. 44 ust 3 ustawy.
Strona skarżąca żadnych z tych okoliczności nie wykazała (nie wykazała także że prowadziła jakąkolwiek działalność ekologiczną). Tak przed organami administracji jak i przed sądem nie przedstawiła żadnych argumentów, że przedmiot postępowania tj. postępowanie o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn. przebudowa istniejącej regionalnej instalacji przetwarzania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów zlokalizowanego i dążenie do eliminacji decyzji wydanej w tym postępowaniu jest uzasadnione celem statutowym fundacji, czy też że jest to uzasadnione z uwagi na interes społeczny – jeżeli by rozważać czy sprawy interesu skargowego strony skarżącej nie upatrywać w oparciu o regulację zawartą w art. 31 § 1 K.p.a. Znamiennym jest, że nawet w treści skargi złożonej do sądu, fundacja "[...]" nie wskazała i nie odniosła się do swoich celów statutowych, które miałby świadczyć o celowości złożenia skargi w niniejszej sprawie do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Treść skargi nie podnosi żadnych aspektów ekologicznych, nie wskazuje co w opinii fundacji miałoby podlegać ochronie i które elementy środowiska naturalnego są zagrożone. Strona skarżąca podniosła jedynie zarzuty formalne do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. – rozpoznania odwołania wniesionego z uchybieniem terminu. Aby złożenie skargi było uzasadnione celami statutowymi organizacji cel ten powinien obejmować sprawy stanowiące przedmiot postępowania i powinien być powiązany faktycznie i prawnie z tym postępowaniem i uzasadniony.
Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. postanowił odrzucić skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło