II SA/Kr 547/17
WyrokWSA w Krakowie2017-07-20
Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Krystyna Daniel, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, wydając decyzję o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej, jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim wyroku sądu administracyjnego, nawet po nowelizacji przepisów Prawa budowlanego, jeśli zmiana ma charakter redakcyjny lub dotyczy przepisów o charakterze incydentalnym?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego oraz sąd administracyjny są bezwzględnie związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim wyroku sądu administracyjnego, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym. Drobne, redakcyjne zmiany przepisów lub zmiany dotyczące przepisów o charakterze incydentalnym, które nie wpływają na merytoryczne przesłanki wszczęcia postępowania legalizacyjnego ani warunki legalizacji, nie niweczą tego obowiązku. Organ orzeka zawsze w oparciu o przepisy obowiązujące na datę orzekania, a zasada ta została zachowana.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki wagi towarowej wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wcześniejszych decyzjach i wyrokach uchylających poprzednie rozstrzygnięcia, organ nadzoru budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę wagi, precyzując jej skład i stanowiąc całość użytkową. Spółka A. Sp. z o.o. zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji z 2017 r. oraz naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wcześniejszej oceny prawnej sądu.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w S. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] – D.J. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 lutego 2017r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. decyzją z dnia 10 września 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 i art. 81 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw oraz art. 104 K.p.a. nakazał Spółce A. Sp.z.o.o. z siedzibą w S. jako inwestorowi zrealizowanej budowy wagi na terenie działki nr [...] w S. wykonanie rozbiórki wagi towarowej zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w S. wybudowanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu organ podniósł, że w dniu 18 lutego 2015 r. inspektorzy PINB przeprowadzili kontrolę na terenie działki nr [...] w S. , podczas której stwierdzono wykonywanie robót budowlanych związanych z budową obiektu budowlanego scharakteryzowanego jako waga towarowa o konstrukcji żelbetowej. W dniu 17 marca 2015 r. inspektorzy przeprowadzili oględziny na terenie wskazanej działki podczas których stwierdzono, że na terenie przedmiotowej nieruchomości trwała budowa obiektu budowlanego scharakteryzowanego jako waga towarowa o konstrukcji żelbetowej (zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego jest to budowla). Oględziny przeprowadzono w obecności właściciela obiektu. Przedmiotowa waga towarowa nie mieści się w wykazie obiektów jaki zawiera przepis art. 29 Prawa budowlanego, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Zgodnie z informacjami uzyskanymi na oględzinach właściciel obiektu nie uzyskał pozwolenia na budowę, do czego był zobowiązany zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Ponieważ obecnie obowiązujące przepisy dają możliwość legalizacji nowo wybudowanego obiektu - wagi towarowej i doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem, dlatego zgodnie z art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. nakazał inwestorowi: 1/ wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy budowie wagi towarowej usytuowanej od strony północnej hali produkcyjno- magazynowej na działce nr [...] w miejscowości S. , gm. S. , 2/ przedłożyć w terminie do dnia 30 czerwca 2015 r. następujące dokumenty: zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub otrzymaną ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, należy dodatkowo dostarczyć: cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi (zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Prawa budowlanego) oraz zaświadczeniem osoby sporządzającej projekt, (art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego), aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W powyższym postanowieniu inwestor został poinformowany o tym, że jeżeli przedstawi w wyznaczonym terminie wymagane dokumenty oraz wniesie stosowną opłatę legalizacyjną, organ nadzoru budowlanego będzie mógł wydać decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i zezwalającą na wznowienie robót. Poinformowano również inwestora, iż zarówno w przypadku, gdy nie zostaną dostarczone żądane ww. postanowieniem dokumenty lub gdy nie zostanie uiszczona opłata legalizacyjna, którą ustala się na podstawie art. 59 f ust. 1 Prawa budowlanego - aktualna kwota wg. wzoru: kara stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) z tym, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu i wyniosłaby - 125 000 zł - (kategoria VIII - inne budowle) - wówczas zgodnie z art. 48 ust. 1 zostanie wydana decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Organ wskazał, że po upływie wskazanego w postanowieniu terminu, tj. 30.06.2015r., inwestor, Spółka A. Sp. z o.o. nie dostarczył dokumentów i opracowań w nim wymaganych, dlatego też organ nakazał rozbiórkę wskazanego obiektu budowlanego.
Odwołanie od tej decyzji wniosła A. Sp. z o.o. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 5 kwietnia 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w sprawie na nowo nakładając na A. Sp. z o.o obowiązek rozbiórki płyty żelbetowej o wymiarach 4,32m x 18,05m, spełniającej funkcję fundamentu pod 60 - tonową wagę towarową zlokalizowaną na działce nr [...] w S. , zrealizowaną bez zgody właściwego organu administracji architektoniczna - budowlanej. Na powyższą decyzję skargę do WSA w Krakowie złożyła A. Sp. z o.o. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 673/16 WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję WINB.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 8 lutego 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. 48 ust. 4 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 104 K.p.a. o nałożeniu na A. Sp. z o.o. obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego (budowli) tj. wagi towarowej zlokalizowanej na działce nr [...] w S. składającej się z płyty żelbetowej o wymiarach 4,32m x 18,05m stanowiącej fundament oraz funkcjonalnie z nią połączonych żelbetowych elementów wraz z instalacją i sensorami pomiarowymi, stanowiących całość użytkową, zrealizowanej bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozpatrując niniejszą sprawę jest związany na mocy art. 153 P.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 673/16. W wyroku tym WSA w Krakowie wskazał, że powodem uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jest nieprawidłowe określenie przedmiotu postępowania objętego nakazem rozbiórki.
Organ stwierdził, że w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego wskazano, że przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie, lub rozbiórce obiektu budowlanego. Z kolei w art. 3 pkt 6 wskazano, że budowa polega na wykonywaniu obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego. Natomiast w myśl art. 3 pkt 1 przez obiekt budowlany rozumie się a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowlę stanowiącą całość techniczno użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej: architektury. Jak podkreślono w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie W omawianej sprawie należało rozstrzygnąć, czy waga będąca przedmiotem postępowania jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, a zatem czy mieści się w pojęciu budowli, ponieważ nie ulega wątpliwości, iż inwestycja będąca przedmiotem sprawy nie jest budynkiem, ani też obiektem małej architektury. Zgodnie z art. 3 pkt 3 budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim z wykonanej dokumentacji fotograficznej terenu przedmiotowej nieruchomości wynika, że przedmiotowa waga samochodowa powstała przez zerwanie istniejącego asfaltu i wykonanie płyty żelbetowej.- o wymiarach w rzucie 4,32 m x 18,05 m, obniżonej w stosunku do istniejącej drogi. Na tę płytę zamontowano następnie elementy żelbetowe, do których doprowadzono instalację niskoprądową (do sensorów pomiarowych). W konsekwencji, należy uznać, że wykonanie spornej wagi odpowiadało definicji budowy. Istotne znaczenie ma bowiem przede wszystkim rodzaj powstałego obiektu budowlanego. Trwałość finalnej konstrukcji wynikająca między innymi z ciężaru poszczególnych jej części oraz jej rozmiaru wskazują na to, że prace budowlane poprzedzające powstanie wagi należy zakwalifikować jako budowę. Efektem powyżej opisanych prac jest bowiem realizacja trwałej budowli, opierającej się czynnikom zewnętrznym, zdolnej wytrzymać 60 tonowy nacisk. Dlatego też należy uznać, że przedmiotowa waga jest obiektem budowlanym składającym się z części o charakterze ściśle budowlanym (fundament) oraz niemających takiego charakteru urządzeń technicznych. W ocenie organu sama waga towarowa jest urządzeniem, które poprzez wsparcie na części budowlanej urządzenia lub fundamencie stanowi użytkową całość, które definiuje się jako budowlę. Nie ulega wątpliwości, że bez betonowego, idealnie równego utwardzenia, z uwagi na nierówności podłoża powodujące niedokładność pomiarów, waga nie mogłaby pełnić swojej funkcji. Podsumowując należy stwierdzić, że przedmiotowa waga samochodowa składa się z żelbetowej płyty stanowiącej fundament oraz funkcjonalnie z nią połączonych żelbetowych elementów wraz z instalacją i sensorami pomiarowymi. Dlatego też przedmiotowa waga samochodowa stanowi jedną całość użytkową, która, jako wolno stojące urządzenie techniczne, mieści się w definicji budowli, a co za tym idzie wykonanie przedmiotowego obiektu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestor nie legitymował się. Przedmiotowa budowla nie została bowiem zwolniona z tego obowiązku w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. W konsekwencji organ I instancji zasadnie prowadził postępowanie w sprawie legalności przedmiotowego obiektu w trybie art. 48 ustawy. W ocenie organu odwoławczego sentencja zaskarżonej decyzji budzi wątpliwości co do określenia obiektu podlegającego rozbiórce. Tym samym w niniejszej sprawie zachodzi konieczność doprecyzowania nakazu rozbiórki.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A Sp.z.o.o. z siedzibą w S. zarzucając naruszenie:
1/ art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 roku o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców poprzez nieuwzględnienie przepisu art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2017 roku, a tym samym sanowanie wadliwie przeprowadzonego w świetle obecnie obowiązujących przepisów postępowania legalizacyjnego przed organem I instancji;
2/ art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, tj. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2016 roku wydanego do sygn. akt II SA/Kr 673 /16 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 kwietnia 2016 r.;
3/ art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i w to miejsce orzeczenie, co do istoty sprawy w sposób tożsamy z decyzją organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że mając na uwadze fakt, iż sprawa wszczęta w trybie art. 48 Prawa budowlanego, z uwagi na uchylenie decyzji organu odwoławczego prawomocnym wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2016 roku, nie została zakończona - należy w sprawie stosować przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu po dniu 1 stycznia 2017 roku. Zmiana, dotycząca art. 48 wprowadziła nowe brzmienie ust. 2 tego przepisu, w szczególności w zakresie przesłanek wydania postanowienia organu nadzoru budowlanego o wstrzymaniu prowadzenie robót budowlanych oraz możliwości zaskarżenia tego postanowienia w toku instancji. Ponieważ zatem przed organem I instancji zastosowano tryb legalizacyjny obowiązujący przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 grudnia 2016 roku, postępowanie to - w świetle wyżej wymienionego przepisu art. 26 ust. 2 tej ustawy -winno zostać powtórzone przy zastosowaniu nowych przepisów art. 48 Prawa budowlanego. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji reformacyjnej organu II instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego – wagi towarowej, zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji, kiedy inwestor nie przedłożył wymaganych w procesie legalizacyjnym dokumentów. Decyzja zapadła po wcześniejszym wyroku tyt. sądu, uchylającym decyzję wydaną w sprawie poprzednio - nakaz rozbiórki dotyczył jedynie płyty żelbetonowej – fundamentu wagi towarowej. Zdaniem sądu w sprawie II SA/Kr673/16 organ prawidłowo ocenił, iż zachodziła konieczność orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu realizowanego bez pozwolenia na budowę, organ wadliwie jednakże określił przedmiot podlegający nakazowi. Zdaniem strony skarżącej po zmianie stanu prawnego – brzmienia art. 48 ustawy Prawo budowlane (dalej; ustawa) stanowisko sądu nie jest dla organu wiążące. Ponadto organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji orzekł w tym samym przedmiocie – organ I instancji także nakazał rozbiórkę wagi towarowej. Stanowisko to jest zdaniem sądu nieuprawnione.
Tytułem wstępu wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r. IISA/Ol 443/09).
W sprawie II SA/Kr673/16 w sposób jednoznaczny sąd podzielił pogląd organu nadzoru budowlanego w przedmiocie zasadności orzeczenia nakazu rozbiórki z uwagi na fakt, realizacji obiektu budowlanego, dla którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, bez dochowania tego warunku oraz nieprzedłożenia dokumentów wymaganych przez ustawę w postępowaniu legalizacyjnym, jakie w stosunku do przedmiotowego obiektu było prowadzone. Zdaniem sądu organ jedynie wadliwie określił przedmiot postępowania. Jak wskazuje sąd w sprawie II SA/Kr673/16 organ odwoławczy wyodrębnił z wagi towarowej jej fundament, który zakwalifikował jako budowlę i jego rozbiórkę orzekł. Tymczasem cyt. "w ocenie Sądu należy uznać wagę, będącą przedmiotem postępowania, za budowlę (wolno stojące urządzenie techniczne). Niezależnie od tego nie jest tak, jak twierdzi strona skarżąca, iż waga ta została jedynie "postawiona" na gruncie i stanowi drogę dojazdową do hali magazynowej. W aktach administracyjnych znajduje się dokumentacja fotograficzna fragmentu terenu nieruchomości, z której ewidentnie wynika, że w gruncie wykonano wybetonowane zagłębienie (obniżone w stosunku do drogi istniejącej), w którym następnie ułożono elementy żelbetowe montowane na wykonanym utwardzeniu. Nie ulega wątpliwości, (co przyznaje nawet sama strona skarżąca), iż bez betonowego, idealnie równego utwardzenia waga nie mogłaby pełnić swojej funkcji (nierówności podłoża powodowałyby niedokładność pomiarów). Reasumując tę cześć rozważań należy uznać, że waga będąca przedmiotem postępowania jest budowlą. W rozpatrywanej sprawie nie miał miejsca montaż urządzenia na obiekcie budowlanym, a wykonanie budowli, co zarówno w momencie wznoszenia konstrukcji, jak i obecnie, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Z akt administracyjnych wynika bezspornie, iż realizacja urządzenia technicznego nastąpiło bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Mimo nałożenia na inwestora A. Spółkę z o.o. z siedzibą w S. zobowiązania do przedłożenia dokumentacji w celu legalizacji samowoli budowlanej, inwestor nie wykazał jakiejkolwiek aktywności w tym zakresie. Zatem co do zasady prawidłowe było nałożenie przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki, na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy jednakże nieprawidłowo określił w swej decyzji z dnia 5 kwietnia 2016 r. zakres nakazanej rozbiórki w kontekście istotnych cech przedmiotowej wagi. W konsekwencji zatem błędnie sformułował zakres orzeczonej rozbiórki" Dalej sąd wskazuje, iż cyt. "podsumowując należy stwierdzić, że przedmiotowa waga składa się z żelbetowej płyty stanowiącej fundament oraz funkcjonalnie z nią połączonych żelbetowych elementów wraz z instalacją i sensorami. Tak opisana waga samochodowa jest jedną całością użytkową, która mieści się w definicji budowli – jako wolno stojące urządzenie techniczne".
W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę i wbrew staszowsku strony skarżącej, organ rozpoznający sprawę ponownie, był stanowiskiem ty związany Nie nastąpiła bowiem zmiana stanu faktycznego, ani też istotna zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd wyrażony przez sąd w tym wyroku, nieaktualnym. Co do stanu faktycznego nie można mówić o jakiejkolwiek zmianę po wydaniu wyroku przez sąd w sprawie II SA/Kr673/1, co do zmiany stanu prawnego stwierdzić należy, iż nie zaistniały podstawy do odstąpienia od zasady związania organu poglądami i wskazaniami sądu zawartymi w prawomocnym wyroku. Prawdą jest, że po wydaniu przez sąd orzeczenia, nowelizacji uległa ustawa Prawo budowlane. Zmianie uległ między innymi przepis art. 48 ust 1 oraz ust 2 ustawy. W dacie orzekania przez sąd miał on brzmienie - właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust 1).
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo;
b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców która obowiązuje od 1 stycznia 2017 r., przepis art. 48 ust 1 uzyskał brzmienie - organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust 1).
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust 2).
Tak przed jak i po nowelizacji dokonanej z dniem 1 stycznia 2017 r. przesłanki orzekania o nakazie rozbiórki pozostały tożsame. Także warunki legalizacji samowoli budowlanej pozostały identyczne jak przed dokonaniem tej zmiany. W dalszym ciągu jednym z warunków legalizacji samowoli budowlanej jest przedstawienie, w wyznaczonym przez organ terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3. Nie uległ zmianę także przepis art. 48 ust 4 który stanowi, iż
w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 tj. wydaje się orzeczenie w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Jak się wydaje przepis art. 48 ustawy w ust 1 oraz ust 2 merytorycznie nie zmienił się. Jedyną zmianą jaka wynika z nowelizacji to brak wymogu zgodności budowy (samowoli budowlanej) z (między innymi) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zapis ten zastąpiono wymogiem zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z uzasadnienia do projektu tej ustawy (ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców) nowelizacja motywowana była nielogicznością przepisów dotychczasowych, które nakazywały oceniać zgodności samowoli budowlanej w decyzją o warunkach zabudowy, którą z zasady sprawca samowoli budowlanej nie dysponował, a o uzyskanie której był dopiero wzywany w postępowaniu legalizacyjnym.
Jedynym przepisem, którego zmiana dokonana w/w nowelizacją nie może być uznana za zmianę redakcyjną, jest przepis art. 48 ust 2 w zakresie zmiany charakteru postanowienia w wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu na inwestora obowiązków z niezaskarżalnego na zaskarżalny. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, iż uzupełnienie to wynika, z tego, że analogiczne rozwiązanie przewiduje przepis art. 50 ust. 5 ustawy. Jednakże także w tym zakresie nie nastąpiła żadna istotna zmiana przepisu. W dalszym ciągu postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych ma charakter incydentalny, niejako rozpoczyna postępowanie zmierzające do legalizacji samowoli budowlanej w kształcie w zasadzie identycznym jak przed dokonaniem nowelizacji. Jak mowa wyżej nowelizacja powodowana była jedynie dążeniem do uzyskania przez te przepisy większej logiczności, konsekwencji ocen dokonywanych przez organy i formułowanych w postępowaniu nakazów. Prawidłowość wszczęcia postępowania legalizacyjnego (jak mowa wyżej rozpoczyna go właśnie wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych) była przedmiotem oceny sądu w sprawie II SA/Kr673/16 i sąd ocenił w tym zakresie postępowanie organów jako w pełni prawidłowe. Organ nie tylko nie musiał wydawać nowego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych ale wręcz nie mógł, gdyż jego dotychczasowe postępowanie (także w tym zakresie) było przedmiotem oceny sądu a wydanie nowego postanowienia, byłoby w zasadzie wszczęciem nowego postępowania a nie kontynuacją postępowania dotychczasowego, w którym wydanych było szereg rozstrzygnięć procesowych z ich prawnymi konsekwencjami, których nie może anulować nowelizacja umożliwiająca złożenie zażalenia na postanowienie o charakterze, jak mowa wyżej, incydentalnym a wydanym już wcześniej
Nie każda zmiana stanu prawnego niweczy nakaz wyrażony w art. 153 P.p.s.a. Jak wskazano wyżej, dla wywołania tego skutku musi nastąpić istotna zmiana stanu prawnego. Brak związania organu wskazaniami sądu nastąpił by jedynie wtedy, jeżeli zmiany w przepisach dotyczących postępowania legalizacyjnego dotyczyły by przesłanek wszczęcia tego postępowania lub warunków legalizacji np. ustawodawca odstąpił by od wymogu przedłożenia przez inwestora dokumentów o których mowa w art. 48 ust 2, czy też niektórych z nich, lub wprowadził by dodatkowe warunki uzyskania legalizacji samowoli budowlanej. Drobna, redakcyjna zmiana przepisów w żadnym razie nie uzasadnia wszczęcia nowego postępowania, bo o czym mowa wyżej, do tego sprowadziłoby się wydanie przez organ drugiego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
Organ administracji orzeka zawsze w oparciu o przepisy obowiązujące na datę orzekania. Zasada ta w postępowaniu będącym przedmiotem rozpoznania sądu została zachowana. Przepis art. 48 ustawy merytorycznie zmianie nie uległ, a żaden przepis nie wymaga ponawiania całego postępowania w przypadku zmiany przepisów o charakterze incydentalnym, nie merytorycznym.
Także zarzut, iż organ II instancji reformacyjnie orzekał w tym samym przedmiocie co organ I instancji jest bezzasadny. Organ I instancji orzekł o nakazie rozbiórki wagi towarowej. Organ II instancji orzekł natomiast o obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego (budowli) tj. wagi towarowej składającej się z płyty żelbetowej o wymiarach 4,32m x 18,05m stanowiącej fundament oraz funkcjonalnie z nią połączonych żelbetowych elementów wraz z instalacją i sensorami pomiarowymi, stanowiących całość użytkową. Organ odwoławczy w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu (w odróżnieniu do organu I instancji) uszczegółowił zatem co jest przedmiotem nakazu rozbiórki i uczynił to w pełnej zgodności z nakazem formułowanym przez sąd w sprawie II SA/Kr673/16.
Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło