II SA/Go 229/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-06-25
Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Sławomir Pauter, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wypłacić zaliczkę w wysokości 70% ustalonego odszkodowania osobie wywłaszczonej, jeśli decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) stała się ostateczna, a od decyzji ustalającej odszkodowanie zostało wniesione odwołanie?Ratio decidendi
Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad polegającej na odmowie wypłaty zaliczki w wysokości 70% ustalonego odszkodowania. Uznał, że nawet jeśli decyzja ZRID stała się ostateczna, a przepis art. 12 ust. 4g ustawy drogowej dotyczy decyzji nieostatecznych, to prawo do zaliczki wynika z art. 12 ust. 5a tej ustawy w powiązaniu z art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podkreślił, że organ naruszył przepisy, wydając decyzję odszkodowawczą po terminie, a odmowa wypłaty zaliczki była niezgodna z prawem.Stan faktyczny
Skarżąca A.R. została wywłaszczona na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID), która stała się ostateczna. Po ustaleniu odszkodowania przez Wojewodę, skarżąca wystąpiła do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) o wypłatę zaliczki w wysokości 70%. GDDKiA odmówiła wypłaty, argumentując, że przepis umożliwiający wypłatę zaliczki dotyczy tylko nieostatecznych decyzji ZRID. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności (odmowy wypłaty zaliczki), w pozostałym zakresie umorzył postępowanie i zasądził od GDDKiA na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A.R. na czynność Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zaliczki I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. w pozostałym zakresie postępowanie w sprawie umarza, III. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącej A.R. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Na podstawie decyzji nr [...] Wojewody z [...] lutego 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą: "Budowa drogi S-3 [...] (A4) odcinek 2: od km 16+400 do km 33+300", wydanej w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm., dalej jako ustawa drogowa), nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 1,1881 ha, będąca własnością A.R., stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Decyzji tej Wojewoda nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. Wojewoda wydał zaświadczenie nr [...] o ostateczności (z dniem [...] kwietnia 2014 r.) decyzji z [...] lutego 2014 r. nr [...].
Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Wojewoda poinformował A.R. o wszczęciu z urzędu - w oparciu o art. 12 specustawy drogowej - postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania.
Decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 1,1881 ha, w wysokości 268 257,00 zł na rzecz A.R..
A.R. pismem z dnia [...] września 2014 r. wystąpiła do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział (dalej: GDDKiA) z wnioskiem o wypłatę zaliczki w wysokości 70 % odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji. Organ pismem z dnia [...] października 2014 r. poinformował skarżącą o negatywnym rozpatrzeniu jego wniosku. Odmowę wypłaty organ uzasadnił treścią art. 12 ust. 4g ustawy drogowej, wywodząc, że zastosowanie tego przepisu jest możliwe jedynie dla decyzji nieostatecznej ZRID. W dalszej części organ argumentował, iż skoro decyzja Wojewody stała się ostateczna w dniu [...] kwietnia 2014 r. zatem w tej dacie ustał również rygor natychmiastowej wykonalności, przeto w sprawie zastosowanie ma przepis art. 12 ust 4b ustawy drogowej, który określa, że za prawo do nieruchomości objętej ostateczną decyzją wywłaszczeniową ustalane jest odszkodowanie w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwy organ.
2. Pismem z [...] listopada 2014 r. pełnomocnik A.R. – powołując na treść art. 12 ust. 4a specustawy drogowej – zwrócił się do GDDKiA o wypłatę zaliczki w wysokości 70% odszkodowania ustalonej w decyzji z [...] września 2014 r.
nr [...]. Wnioskodawca zaznaczył, że z uwagi na złożone od ww. decyzji odwołanie, nie jest ona ostateczna.
Odpowiadając na pismo z [...] listopada 2014 r. GDDKiA pismem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] poinformowała pełnomocnika strony, że jego wniosek o wypłatę zaliczki został rozpatrzony negatywnie. Zdaniem GDDKiA nie jest możliwa wypłata zaliczki na tym etapie postępowania. Art. 12 ust. 4g ustawy drogowej mówi o tym, że jeżeli decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Przy czym zastosowanie tego przepisu możliwe jest jedynie dla decyzji nieostatecznej – gdyż rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany tylko i wyłącznie decyzji nieostatecznej, a więc takiej od której służy odwołanie.
W niniejszej sprawie decyzję zezwalająca na realizację inwestycji z rygorem natychmiastowej wykonalności wydano w dniu [...] lutego 2014 r. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] kwietnia 2014 r. Uzyskanie przez ww. decyzję waloru ostateczności skutkuje ustaniem rygoru natychmiastowej wykonalności. W tej sytuacji zastosowanie ma przepis art. 12 ust. 4b ustawy drogowej, który określa, że za prawo do nieruchomości objętej ostateczną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji ustalane jest odszkodowanie w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwy organ. W powyższym przypadku decyzja ta stała się ostateczna, zatem nie ma zastosowania art. 12 ust. 5 oraz art. 12 ust. 4g ustawy drogowej.
3. Pismem z [...] grudnia 2014 r. pełnomocnik A.R. wezwał GDDKiA do usunięcia naruszenia prawa i wypłaty zaliczki w wysokości 70% odszkodowania. W uzasadnieniu powyższego pisma pełnomocnik wskazał, że wbrew ocenie GDDKiA sprawa wniosku o wypłatę zaliczki powinna być załatwiona nie w ramach art. 12 ust. 4g ustawy drogowej, gdyż przepis ten dotyczy nieostatecznych decyzji ZRID, lecz w ramach art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U z 2014 r., poz. 518) w związku z art. 12 ust. 5 ustawy drogowej.
Zgodnie z przywołaną podstawą, do ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a ustawy drogowej, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Tak więc zgodnie z art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości na wniosek osoby wywłaszczonej wypłaca się zaliczkę w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji.
Przepis ustawy drogowej mówi o odpowiednim a nie wprost stosowaniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem pełnomocnika, skoro ustawa drogowa przewiduje możliwość wypłaty zaliczki wyłącznie osobom którym na podstawie nieostatecznej – nietrwałej decyzji odebrana została własność nieruchomości (decyzją ZRID zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności), to tym bardziej możliwość taka powinna być zapewniona osobom, którym wywłaszczone nieruchomości odebrane zostały ostateczną decyzją ZRID. Podstawę do wypłaty daje właśnie art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami, do którego – odpowiedniego zastosowania odsyła art. 12 ust. 5 ustawy drogowej. W przeciwnym razie należałoby uznać, iż ustawodawca naruszył konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa, udzielając większej ochrony
w rekompensacie szkody związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i prawie do szybkiego uzyskania odszkodowania (w tym przypadku zaliczki) osobom, którym własność ta odebrana została nietrwałą decyzją ZRID.
4. Pismem z [...] stycznia 2015 r., nr [...] GDDKiA podtrzymała stanowisko wyrażone w piśmie z [...] grudnia 2014 r. Organ zwrócił uwagę, że postępowanie odszkodowawcze prowadzone jest w oparciu o przepisy specustawy drogowej. Art. 12 ust. 5a ustawy drogowej reguluje kwestię wypłaty zaliczki w sposób wyczerpujący i jednoznaczny. Zdaniem organu ustaw wymienionych w art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy traktować jako przepisy odrębne, mające pierwszeństwo w stosowaniu. Z powyższego wynika, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mogą być stosowane tylko wtedy, gdy z treści innej ustawy wprost wynika ich zastosowanie. Mają więc one charakter uzupełniający w stosunku do innych ustaw, w zakresie w nich nieuregulowanych.
5. Dnia [...] marca 2015 r. A.R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisów prawa, polegającą na odmowie przez GDDKiA wypłaty zaliczki w wysokości 70% odszkodowania, ustalonego na rzecz skarżącej w decyzji administracyjnej wydanej przez Wojewodę dnia [...] września 2014 r.
Zaskarżonej czynności skarżący zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego – art. 132 ust. 1 b ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 12 ust. 5 ustawy drogowej, polegające na jego błędnej wykładni prowadzącej do wniosku, że skoro decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za wywłaszczoną na jej podstawie nieruchomość skarżącej, to tym samym nie należy się jej zaliczka w wysokości 70% odszkodowania, w przypadku odwołania od decyzji odszkodowawczej organu pierwszej instancji,
- naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegające na nierównym traktowaniu adresatów decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość poprzez różnicowanie ich prawa do zaliczki w wysokości 70% odszkodowania w zależności od trwałości decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej.
Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności organu polegającej na odmowie wypłaty zaliczki w wysokości 70% odszkodowania ustalonego na podstawie decyzji wydanej przez Wojewodę z [...] września 2014 r. nr [...] oraz uznanie obowiązku organu do wypłaty zaliczki w wysokości 70% odszkodowania ustalonego na podstawie decyzji. Skarżący wniósł także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania w wysokości prawem przewidzianych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi powołano art. 12 ust. 5a ustawy drogowej. Zdaniem strony skarżącej wykładnia językowa tej normy prawnej, poprzez odesłanie w zdaniu pierwszym do "decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, o której mowa w ust. 4g" może prowadzić do wniosku, że jedyną uprawnioną do wypłaty zaliczki jest osoba objęta decyzją ZRID, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Przyjęcie takiej wykładni niewątpliwie zawęża krąg podmiotów uprawnionych do wypłaty zaliczki, wyłącznie do tych "dotkniętych" decyzją ZRID
o słabszych skutkach w obrębie prawa podmiotowego. Z tych względów zdaniem skarżącej ustawodawca, pozostając w zgodności z art. 21 Konstytucji RP, w art. 12 ust. 5 odesłał, w zakresie ustalenia i wypłacenia odszkodowania do odpowiedniego zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z zastrzeżeniem art. 18 ustawy drogowej.
Zdaniem pełnomocnika art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej daje skarżącej samodzielną podstawę prawną, jako osobie wywłaszczonej, do złożenia wniosku o wypłatę zaliczki w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji (w tym nakazująca odpowiednie a nie wprost stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, co przesadza o możliwości jej zastosowania, pomimo, że art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje na sytuację, w której wydana została decyzja o natychmiastowym zajęciu nieruchomości (art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami) a nie decyzja ZRID wydana w oparciu o specustawę drogową.
W ocenie strony skarżącej odmienna wykładnia art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 12 ust. 5 ustawy drogowej prowadziłaby do naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - prawa każdego do równego traktowania przez władze publiczne, bowiem z zabezpieczenia finansowego (prawa do wypłaty zaliczki) w przypadku złożenia odwołania od decyzji ZRID, uprawnieni byliby tylko adresaci objęci nieostateczną decyzją ZRID zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności. Adresaci decyzji ZRID wywołującej silniejszy skutek prawa takiego by nie posiadali i tym samym byliby pokrzywdzeni względem osób objętych decyzją ZRID z rygorem.
6. Odpowiadając na skargę GDDKiA wniosła o jej oddalenie. GDDKiA wskazała, że decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z rygorem natychmiastowej wykonalności wydano w dniu [...] lutego 2014 r. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] kwietnia 2014r. Uzyskanie przez decyzję waloru ostateczności skutkowało ustaniem rygoru natychmiastowej wykonalności. W tej sytuacji termin na wydanie decyzji odszkodowawczej wynosił 30 dni i był zgodny z art. 12 ust. 4b ustawy drogowej. Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się bowiem ostateczna i nie mógł mieć do niej zastosowania art. 12 ust. 4g – który ma zastosowanie jedynie do decyzji nieostatecznych. W konsekwencji organ nie miał podstaw do wypłacenia zaliczki skarżącej. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 12 ust. 5a ustawy drogowej na wniosek osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wypłaca się zaliczkę w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji w decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, o której mowa w ust. 4g. Tymczasem w momencie, w którym decyzja stała się ostateczna, zastosowanie miał do niej art. 12 ust. 4b a nie art. 12 ust. 4g ustawy drogowej, a tylko w stosunku do decyzji, o której mowa w art. 12 ust. 4g możliwe byłoby wypłacenie zaliczki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
7. Sądy administracyjne, kontrolujące działalność organów administracji publicznej są właściwe w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a).
Czynność polegająca na wypłacie zaliczki stanowi, stosownie do art. 12 ust. 5a ustawy drogowej, czynność z zakresu administracji publicznej. Zgodnie ze wskazanym przepisem osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z dniem uzyskania waloru ostateczności decyzji
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, może złożyć wniosek o dokonanie wypłaty na jej rzecz zaliczki w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji w decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Prawo domagania się wypłaty zaliczki na poczet odszkodowania jest zatem czynnością
z zakresu administracji publicznej, ponieważ dotyczy ono uprawnienia wynikającego z przepisu prawa publicznego (tymi przepisami są regulacje art. 12 ustawy drogowej). Dokonanie wypłaty zaliczki lub odmowa dokonania wypłaty zaliczki,
w myśl art. 12 ust. 5a ustawy drogowej, to taka czynność techniczno-prawna, która wywołuje określone skutki prawne, mimo braku charakteru władczego rozstrzygnięcia. Jest to przy tym bardzo korzystne rozwiązanie dla osoby uprawnionej do odszkodowania, ponieważ pozwala na otrzymanie przez taką osobę 70 % wartości odszkodowania ustalonego przez organ I instancji.
Powyższe oznacza, że czynność dotycząca wypłaty odszkodowania w trybie art. 12 ust. 5a ustawy drogowej, jak i czynność polegająca na odmowie wypłaty odszkodowania na podstawie wskazanego przepisu, stanowią czynności objęte art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i mogą one zostać zaskarżone do sądu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie konieczne było również sprawdzenie, czy wniesienie skargi na czynność GDDKiA polegającą na odmowie wypłaty zaliczki zostało poprzedzone wyczerpaniem trybu zaskarżenia. W ocenie Sądu w tej sprawie strona skarżąca zachowała tryb wynikający z art. 52 § 3 w związku z art. 53 § 2 p.p.s.a. i skarga została wniesiona w terminie.
8. Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy drogowej, nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych – z dniem, w którym decyzja
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Przepis art. 12 ust. 5a ustawy drogowej stanowi natomiast, że na wniosek osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania, za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wypłaca się zaliczkę w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji w decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, o której mowa w ust. 4g.
Wypłata zaliczki następuje jednorazowo w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli natomiast decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności (ust. 4g). Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje
się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 (ust. 5).
Przepisy art. 18 ustawy drogowej określają reguły specjalne w stosunku do zasad i trybu postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, zawartych w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten określa kryteria, według których następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Kryteriami tymi są: stan nieruchomości na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz wartość rynkowa nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu (ust. 1).
Jest to zatem przepis szczególny w stosunku do regulacji art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się więc do ustalenia wysokości odszkodowania i jego wypłacenia, nie odnosi się natomiast do kwestii związanych z samą zaliczką, którą ustawodawca uregulował w sposób szczególny.
Wbrew zatem stanowisku skarżącej w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania art. 132 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujący zasady wypłacania zaliczki w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości lecz art. 12 ust. 5a specustawy drogowej, który stanowi samoistną podstawę do wypłaty – na wniosek osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania – zaliczki w wysokości 70% odszkodowania.
9. Rozpoznając skargę ponad jej zarzuty (art. 134 § 1 p.p.s.a) należy jednakowoż wskazać, że celem ustawy drogowej było prawne uproszczenie procedur tworzenia i rozbudowy dróg publicznych w miejscach, gdzie istnieje społeczne oczekiwanie ich budowy lub rozbudowy. W założeniu ustawa godzi społeczne oczekiwania budowy drogi z konstytucyjnie przyznaną (w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP) ochroną własności. Dokonując wykładni jej przepisów należy więc pamiętać, że ustawa ta z jednej strony przewiduje daleko idące ułatwienia dla organów administracji publicznej przy realizacji celu publicznego, jakim jest budowa (rozbudowa) dróg publicznych, z drugiej – nie pozbawia dotychczasowego właściciela nieruchomości prawnej ochrony. Ochrona ta wyraża się nie tylko poprzez uprawnienie do otrzymania odszkodowania, lecz także poprzez możliwość ubiegania się o zaliczkę w wysokości 70% odszkodowania ustalonego w decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
W sprawie Wojewoda nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] lutego 2014 r. nr [...], zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, Okoliczność ta – zdaniem Sądu – determinuje tryb postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku osoby uprawnionej o wypłatę zaliczki. Nadanie bowiem decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności, służyć ma z jednej strony szybkiej realizacji celu publicznego, jakim jest budowa drogi publicznej, z drugiej - zapewnieniu osobie uprawnionej do otrzymania słusznego odszkodowania, możliwości ubiegania się o wypłatę zaliczki w wysokości 70% wartości odszkodowania, nawet wówczas, gdyby decyzja ta stała się ostateczna.
Powyższa konstatacja jest tym bardziej uzasadniona, gdy się zważy, że w stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której Wojewoda decyzji z [...] lutego 2014r., zezwalającej na realizację inwestycji drogowej nadał rygor natychmiastowej wykonalności, a decyzję o ustaleniu odszkodowania wydał dopiero [...] września 2014r., a więc po upływie ponad sześciu miesięcy, od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że organ postąpił wbrew dyspozycji art. 12 ust. 4g ustawy drogowej.
Ze względu na standardy konstytucyjne i proceduralne, których gwarantem jest sąd administracyjny, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ administracji wydając decyzję po terminie określonym w ustawie, a następnie wykorzystując niedoskonałość ustanowionych przepisów, ze swojego zaniechania wywodzi negatywne skutki dla obywatela.
Zgodzić się przy tym należy ze skarżącą, że wypłacenie odszkodowania nie sanuje bezprawności działania organu, w dacie jej podejmowania (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Czynność odmowy wypłaty zaliczki jako niezgodna z prawem była więc bezskuteczna. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
10. Odnosząc się natomiast do wniosku o zastosowanie w sprawie przepisu art. 146 § 2 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten ma charakter szczególny a jego sens sprowadza się do stwierdzenia uprawnienia lub obowiązku strony w celu zrealizowania go przez organ administracji. Ten quasimerytoryczny charakter rozstrzygnięcia przemawia za tym, że w sytuacji, w której doszło do wypłaty odszkodowania, uznanie w wyroku uprawnienia strony do otrzymania zaliczki i jego korelatu w postaci obowiązku jej wypłacenia przez organ jest już bezprzedmiotowe. Z tych względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.
11. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło