VIII SA/Wa 147/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu [...] sp. z o.o. na postanowienie starszego referendarza sądowego z 22 czerwca 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za 2010 rok postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Pismem z 28 stycznia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwana dalej: skarżąca, spółka) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, na opisaną w komparycji niniejszego postanowienia, decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za 2010 rok. Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Formularz wniosku wpłynął do Sądu 27 kwietnia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). W wyniku rozpoznania ww. wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 18 maja 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał 19 lipca 2016 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z 1 sierpnia 2016 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...]zł. Wpis sądowy od skargi spółka uiściła 12 sierpnia 2016 r. Wyrokiem z 3 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. W dniu 2 stycznia 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną od wyroku z 3 listopada 2016 r. Formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wpłynął do Sądu 30 stycznia 2017 r. Do wniosku skarżąca załączyła plik dokumentów. W wyniku rozpoznania ww. wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 17 lutego 2017 r., orzekł o odmowie przyznania spółce prawa pomocy. Na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał 27 marca 2017 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2017 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z 19 kwietnia 2017 r. wezwano spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W związku z ww. wezwaniem skarżąca złożyła 26 kwietnia 2017 r. (data nadania formularza) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniosku skarżąca załączyła plik dokumentów. W wyniku rozpoznania ww. wniosku starszy referendarz sądowy postanowieniem z 22 czerwca 2017 r., działając na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż brak podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącej, dokonanej w prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2017 r. Analizując przesłanki odmowy przyznania spółce prawa pomocy z postanowienia z 17 lutego 2017 r. referendarz sądowy ustalił, iż skarżąca pozostaje cały czas w obrocie prawnym, jako przedsiębiorca prowadzący działalność rolniczą, co powoduje, że argumentem nie może być powoływanie się na brak dopłat do posiadanych gruntów. Dopłaty unijne nie stanowią bowiem jedynego źródła przychodów z gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżąca otrzymywała w okresie ostatnich dwunastu miesięcy kilkakrotnie od organu zwrot kosztów postępowania sądowego, nie wyjaśniając, co stało na przeszkodzie w przeznaczeniu tych środków na pokrycie kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej. Stanowisko zajęte przez referendarza sądowego zostało następnie zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu do postanowienia z 27 marca 2017 r. wskazał, że o potencjale gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z działalności, a nie dochody. Dokonując porównania sytuacji materialnej skarżącej – w świetle oświadczeń złożonych na formularzu PPPr z 30 stycznia 2017 r. – stwierdził, że spółka uzasadnia zasadność swojego wniosku poprzez eksponowanie tych samych przesłanek, które w jej ocenie przemawiają za udzieleniem prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W szczególności powołuje się na brak dochodów z działalności rolniczej oraz brak środków na rachunku bankowym. Referendarz wyjaśnił, że obowiązany jest stwierdzić, iż treść kolejnego wniosku skarżącej o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej. Spółka ponownie składa tożsame oświadczenia w zakresie stanu majątkowego (wysokość straty, wartości środków trwałych). Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z przedmiotowym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jej sytuacji majątkowej. Wskazał przy tym, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Pismem z 6 lipca 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie wnioskując o jego zmianę poprzez uchylenie skarżonego postanowienia, rozpoznanie wniosków i orzeczenie o przyznaniu wnioskodawcy zwolnień. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia spółka podała, że jej wnioski powinny być bezwzględnie rozpoznane przez referendarza oraz, że nie było podstaw do zastosowania przez referendarza art. 249a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Należy zaznaczyć, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu (ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie) [tak trafnie M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 249a Nb. 3, s. 989]. Sąd podziela ocenę starszego referendarza sądowego, że skarżąca ponownie w kolejnym wniosku o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej. Spółka ponownie składa tożsame oświadczenia w zakresie stanu majątkowego i tym samym nie wypełnia obowiązku uzupełnienia wniosku i przedstawienia swojej rzeczywistej sytuacji dochodowej. Właściwe jest także stanowisko starszego referendarza sądowego, że porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z przedmiotowym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej skarżącej. Sąd podziela i tę ocenę, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 22 czerwca 2017 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 249a oraz art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.