VII SA/Wa 1696/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. Z. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]maja 2016 r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 142 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 23) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 290) po rozpatrzeniu odwołania Pana G. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]Nr [...]z dnia [...].03.2016 r., nakazującej Panu G. W. obowiązek dokonania całkowitej rozbiórki urządzenia melioracji wodnych szczegółowych tj. rowu wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie - przepustem (mostkiem), znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]– uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz z urzędu uchylił poprzedzające ją postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...]z dnia [...].11.2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan sprawy wskazując, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]na wniosek strony - Pani J. Z. w dniu [...].04.2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie urządzenia melioracji wodnych szczegółowych tj. rowu wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie - przepustem (mostkiem) znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]. W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...].10.2015 r. ustalono, że na w/w działce znajduje się ziemny rów o łącznej długości 33,55 m. Ściany i dno rowu obłożone otworowanymi płytami betonowy typu "[...]". Średnia wysokość rowu wynosi 0,80 m, jego szerokość w koronie waha się w granicach 2,30 m + 2,40 m, zaś szerokość dna 1,25 m 1,35 m. W centralnej części rowu znajduje się przepust o długości 8,00 m i szerokości 1,80 m, składający się z wierzchniej płyty betonowej wspartej na ściankach betonowych.; Od strony wschodniej przepustu znajduje się wlot o wymiarach 1,20 mx 0,60 m. Organ powiatowy postanowieniem Nr [...]z dnia [...].11.2015 r. wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy budowie w/w urządzenia melioracji wodnych szczegółowych i nałożył na inwestora - Pana G. W. obowiązek przedłożenia: - czterech egzemplarzy projektu budowlanego urządzenia melioracji wodnych szczegółowych tj. rowu wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie - przepustem (mostkiem) znajdujących się na działce nr ewid. [...], - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania w/w nieruchomością na cele budowlane, - zaświadczenia Wójta Gminy [...]o zgodności w/w obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, - decyzji o legalizacji urządzenia wodnego zgodnie z art. 64a ustawy z dnia;18 lipca 2001 roku - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 469). W związku z nieprzedłożeniem wymaganej dokumentacji PINB w [...] decyzją Nr [...]z dnia [...].03.2016 r. nakazał Panu G. W. obowiązek dokonania całkowitej rozbiórki urządzenia melioracji wodnych szczegółowych tj. rowu wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie - przepustem (mostkiem), znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]. Odwołanie od w/w rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożył Pan G. W.. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym wskazał, że zaskarżona decyzja i poprzedzające ją postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] zasługują na uchylenie, ale nie z przyczyn wskazanych w odwołaniu. Na wstępie przypomniał ustalony przez organ I instancji stan faktyczny. Ponadto wskazał, że Pani Z. W. - pełnomocnik Pana G. W. do w/w protokołu z czynności kontrolnych oświadczyła, że "(...) koryto punktowe, które odprowadza wodę z działki [...]przez działkę [...]na działkę [...]jest na naturalnym zagłębieniu i naturalnym cieku wodnym. Naturalnie istniejące koryto zostało uporządkowane, gdyż było zachwaszczone i niedrożne i zostało wyłożone kratkami [...]. Na korycie wykonano betonowy przejazd który służy do przejazdu na pole uprawne. Wyłożenie koryta kratkami [...]wraz z przejazdem zostało wykonane w 2009 roku przez właściciela G. W.. Prace modernizacyjne naturalnego koryta zostały wykonane w związku z podwyższeniem terenu działki. Płyty [...]zabezpieczają skarpy koryta przed osuwaniem się ziemi. Otwory w cokołach betonowych ogrodzeń między działkami są wykonane w celu umożliwienia swobodnego, naturalnego przepływu wody (...)." Z uwagi na zarzuty podnoszone przez Pana G. W. organ odwoławczy pismem z dnia [...].04.2016 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], Oddział w [...], Inspektorat w [...]o udzielenie informacji w omawianej sprawie. [...]w [...], Oddział w [...], Inspektorat w [...]w piśmie z dnia [...].05.2016 r. wskazał, że rów oraz związany z nim funkcjonalnie przepust znajdujące się na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]nie są objęte ewidencją wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, którą w imieniu [...]Województwa [...]na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.)., co jednak nie wyklucza samowoli budowlanej polegającej na budowie urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. W ocenie organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]dokonał prawidłowej kwalifikacji spornego rowu wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie - przepustem (mostkiem), stwierdzając że stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych w rozumieniu art. 73 § 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 115, poz. 1229). W ocenie [...]WINB organ powiatowy zastosował niewłaściwe przepisy postępowania. Prawidłowym trybem mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie jest tryb przewidziany w art. 50-51 Prawa budowlanego (urządzenia melioracji wodnych szczegółowych tj. rów wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie - przepustem (mostkiem) nie stanowi obiektu budowlanego, ale urządzenie budowlane). Zastosowanie przez PINB w [...]trybu art. 48 Prawa budowlanego było zatem niewłaściwe. Podkreślono, że zgodnie z art. 70 Prawo wodne " 1. Melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. 2. Urządzenia melioracji wodnych dzielą się na podstawowe i szczegółowe, w zależności od ich funkcji i parametrów. 3. Ewidencję wód, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 2, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzi marszałek województwa; ewidencja jest udostępniana do wglądu nieodpłatnie. 3a. Wyszukiwanie informacji, sporządzanie kopii dokumentów oraz ich przesyłanie odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, z późn. zm.). 4. Przy planowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń melioracji wodnych, podstawowych i szczegółowych, należy kierować się potrzebą zachowania zróżnicowanych biocenoz polnych i łąkowych ". W myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania (do dnia [...].06.2015 r.) "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 30 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania (do dnia [...].06.2015 r.) obowiązkowi zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej podlega zamiar wykonywania robót budowlanych polegających na "wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem: a) ziemnych stawów hodowlanych, b) urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin". Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do zakwalifikowania spornego rowu wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie - przepustem (mostkiem), znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...]jako obiektu budowlanego. W myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego pod pojęciem obiektu budowlanego należy "rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych ". W związku z uznaniem przedmiotowego rowu wraz z przepustem jako urządzenia technicznego właściwy jest tryb przewidziany w art. 50-51 Prawa budowlanego (roboty budowlane bez zgłoszenia). Ponadto organ II instancji wskazał, że Pani J. Z. pismem z dnia [...].10.2015 r. ustanowiła Pana J. G. i Panią H. G. pełnomocnikami do jej reprezentowania w omawianej sprawie. PINB; w [...]winien mieć na uwadze, że zgodnie z art. 40 § 2 Kpa " Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika ". Skargę na tę decyzję złożyła J. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: A) art. 3 pkt 3 w zw. z art. 48 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na datę wszczęcia postępowania (Dz.U.2013.1409 z dnia 2013.11.29) poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, że rów z utwardzonymi skarpami (za pomocą płyt betonowych ażurowych) wraz z urządzeniami związanymi z nim funkcjonalnie, tj. betonowym przepustem i mostkiem nie stanowią budowli, a więc nie podlegają obowiązkowi uzyskania pozwolenia na ich budowę, gdy z brzmienia przepisów art 3 pkt 3 prawa budowlanego wynika, że do budowli zaliczane są przepusty, a z powyższym wiąże się konieczność uzyskania zezwolenia na budowę; B) art. 70 ust. 1 i 2 w związku z art. 73 § 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2015 poz. 469) poprzez bezzasadne zakwalifikowanie rowu znajdującego się na działce nr [...]w miejscowości [...]do urządzeń melioracji wodnych w sytuacji, gdy przepisy art. 70 ust.1 ustawy Prawo wodne stanowią, że "melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu "polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami", co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, bowiem rów usytuowany na działce G. W. zagraża wręcz uprawom rolnym na działce nr [...], a ponadto służy tylko i wyłącznie ułatwieniu prowadzonej przez uczestnika działalności gospodarczej, bowiem działka nr [...]wykorzystywana jest jako parking dla samochodów ciężarowych, wózków widłowych, sprzętu budowlanego, busów i w przeważającej części wyłożona została płytami betonowymi, z których woda spływa do przedmiotowego rowu, a następnie za pomocą przepustu kierowana jest na działkę nr [...], co przemawia za uznaniem przedmiotowych urządzeń za samowolę budowlaną , która nie powinna nawet podlegać procesowi legalizacji, bowiem pozostawałaby w sprzeczności z przepisami zawartymi w ustawie Prawo wodne. co skutkowało 2. błędnym uznaniem, że organ I instancji zastosował nieprawidłowo przepisy art. 48 Prawa budowlanego, zamiast przepisów zawartych w artykułach 50-52, gdy w powołanych okolicznościach organ I instancji prawidłowo orzekł o nakazie rozbiórki samowolnie wzniesionej przez G. W. budowli W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnosiła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ administracji ma obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 k.p.a. wskazuje, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 107 § 3 k.p.a. wymienia natomiast elementy, jakie winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji. Ustawodawca podaje przy tym, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Dodatkowo podać należy, że-zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 i 138 k.p.a. - organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji lecz ma obowiązek ponownie rozstrzygnąć sprawę. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem w\w zasad postępowania. Organ II instancji uchylając rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji obiektu będącego przedmiotem oceny ale wdrożył wadliwą procedurę legalizacyjną. Odnosząc się do tego stanowiska wskazać należy po pierwsze, że organ I instancji faktycznie w decyzji nakazującej rozbiórkę wskazał, że przedmiotowy rów wraz z budowlą związaną z nim funkcjonalnie – przepustem (mostkiem) stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych. Jednak stanowisko organu co do kwalifikacji obiektu nie zostało szerzej uzasadnione. Po drugie organ odwoławczy akceptując stanowisko organu I instancji nie dokonał samodzielnej analizy przedmiotowej budowli, nie zwrócił też uwagi na niedostatki uzasadnienia decyzji organu I instancji. Wskazać w związku z tym należy, że w świetle art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne melioracje wodne służą polepszeniu zdolności produkcyjnych gleby, ułatwiając jej uprawę oraz chronią użytki rolne przed powodziami. Przepis ten wyraźnie podkreśla, że melioracje służą przystosowaniu środowiska do potrzeb produkcji rolniczej, zwiększając zdolność produkcyjną gleby, ułatwiając jej uprawę oraz chroniąc użytki rolne przed degradacją oraz powodzią. Oba organy przyjmując, że przedmiotowy rów wraz z przepustem stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych nie ustaliły jakiemu celowi to urządzenie służy. Podkreślić należy, że tylko w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 70 ust. 1 Prawa wodnego możemy mówić o urządzeniu melioracji wodnych szczegółowych, które objęte jest procedurą zgłoszeniową określoną w art. 30 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust.;2 pkt 9 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania. Z treści skargi pełnomocnika skarżącej jak też z odwołania inwestora wynika, że nieruchomość, której służy przedmiotowe urządzenie ma aktualnie charakter budowlany, co w świetle wyżej przytoczonej regulacji wyklucza uznanie go za urządzenie melioracji ze względu na brak spełnienia wymogów z art. 70 ust. 1 Prawa wodnego. rolnych przed powodziami. Z akt niniejszego postępowania nie wynika ażeby realizacja obiektu służyła któremuś z ww. celów. Co więcej – sam inwestor zaprzecza aby takiemu celowi służyło. Reasumując – wskazać należy, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w należyty sposób czy inwestycja będąca przedmiotem postępowania należy do urządzeń melioracji wodnych a niewątpliwie kwestia ta ma podstawowe znaczenie dla sprawy. Wobec powyższego należało uznać, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3, 15 i 138, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną. W szczególności obowiązkiem organu będzie ustalenie czy obiekt należy do urządzeń melioracji wodnych a ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonej według zasad określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.