I OW 91/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia del. WSA Magdalena Józefczyk, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Pszczyny o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Pszczyny a Prezydentem Miasta Oświęcim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy świadczeń pobranych przez D.M. w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. postanawia: wskazać Burmistrza Pszczyny jako organ właściwy w sprawie. W dniu 7 stycznia 2016 r. D.M. złożyła wniosek w Ośrodku Pomocy Społecznej w Pszczynie o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna J.S. urodzonego w dniu 4 grudnia 2015 r. Decyzją nr [...] z dnia 17 lutego 2016 r. organ wydał decyzję przyznającą Danucie świadczenie rodzicielskie na syna J.S. na okres od 1 stycznia 2016 r. do 2 listopada 2016 r. w kwocie 1000 zł miesięcznie. W dniu 24 czerwca D.M. poinformowała pisemnie, że od lipca 2016 r. będzie zamieszkiwać w Oświęcimiu. Z uwagi na powyższe Dyrektor OPS w Pszczynie decyzją z 4 lipca 2016 r. nr [...] uchylił decyzję nr [...] z dnia 17 lutego 2016 r. w związku ze zmianą miejsca zamieszkania strony. Świadczenie rodzicielskie było wypłacone do 30 czerwca 2016 r. w kwocie 1000 złotych miesięcznie. W dniu 22 sierpnia 2016 r. do OPS w Pszczynie wpłynęły dokumenty, z których wynikało, że strona posiadała uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych od 4 listopada 2015 r. do 1 listopada 2016 r. na podstawie decyzji nr [...] z dnia 11 stycznia 2016 r. wydanej przez Starostę Pszczyńskiego. Okoliczność ta miała istotne znaczenie z uwagi na art. 17c ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym: "W razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w okresie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645, 691, 868 i 1265), lub w ciągu miesiąca po jego zakończeniu, lub w okresie przedłużenia zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, świadczenie rodzicielskie przysługuje jednemu z rodziców w wysokości różnicy między kwotą świadczenia rodzicielskiego a kwotą pobieranego przez kobietę zasiłku dla bezrobotnych pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych." Dyrektor OPS w Pszczynie wznowił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia uprawnień do świadczenia rodzicielskiego na syna J.S. na wniosek z dnia 7 stycznia 2016 r., jednak ustalił, że decyzja została już uchylona z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania strony, w związku z czym uznał dalsze postępowanie za bezprzedmiotowe, gdyż nie funkcjonuje decyzja, którą można by uchylić i orzec o istocie sprawy. Jednocześnie organ uznał się za niewłaściwy w sprawie z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania strony. Wnioskiem z dnia 10 marca 2017 r. [...] Burmistrz Pszczyny reprezentowany przez Dyrektora OPS w Pszczynie zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Oświęcim, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy w przedmiocie ustalenia uprawnień do świadczenia rodzicielskiego oraz nienależnie pobranego świadczenia rodzicielskiego za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. przez D.M. W ocenie wnioskodawcy właściwy w sprawie jest Burmistrz Pszczyny. W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu wnioskodawca wskazał, że pismem z dnia 24 listopada 2016 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Pszczynie zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Oświęcimiu o ustalenie uprawnień do świadczenia rodzicielskiego i nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. przez D.M. Wnioskodawca podniósł, że w myśl art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oznacza wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. W jego ocenie, wobec zmiany miejsca zamieszkania strony, OPS w Pszczynie stał się niewłaściwy do dalszej wypłaty świadczenia rodzicielskiego, a tym bardziej do prowadzenia postępowania w sprawie ponownego ustalenia uprawnień strony do pobierania tego świadczenia, jak również orzekania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Oświęcim, reprezentowany przez Dyrektora MOPS w Oświęcimiu, wniósł o wskazanie jako organu właściwego Dyrektora OPS w Pszczynie. W jego ocenie Dyrektor MOPS w Oświęcimiu nie może prowadzić postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia uprawnień do świadczenia rodzicielskiego za okres, w którym D.M. mieszkała w Pszczynie, tj. w obszarze właściwości OPS w Pszczynie. Dyrektora MOPS w Oświęcimiu dodał ponadto, że w zakresie rozliczeń zastosowanie może znaleźć art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. W niniejszej sprawie spór sprowadza się do wskazania organu właściwego do rozstrzygnięcia w przedmiocie powtórnego wydania decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinnego w oznaczonym okresie, gdy adresat pierwotnej decyzji zmienił swoje miejsce zamieszkania poza obszar właściwości rzeczowej organu, który decyzję pierwotną wydał. Nie ulega wątpliwości, że względem wznowienia postępowania i uchylenia decyzji nr [...] z dnia 17 lutego 2016 r. właściwy był Burmistrz Pszczyny, działający przez Dyrektora OPS w Pszczynie. Wynika to z art. 150 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji". Dla powtórnego przyznania świadczenia rodzinnego swoją rolę zachowuje art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), zgodnie z którym przez organ właściwy należy na gruncie tej ustawy rozumieć wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany przepis ma zapewnić jednoznaczność co do organów właściwych w sprawie. Jednocześnie jego funkcją jest uczynienie postępowań administracyjnych prowadzonych w trybie ustawy o świadczeniach rodzinnych efektywnymi, a zatem aby skuteczność realizacji celów ustawy, w tym w zakresie egzekwowania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, nie była podważana przez zmiany właściwości organu, wywołane przykładowo właśnie zmianą miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Z uwagi na powyższe, normę wynikającą z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać z uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej i celowościowej. W tym świetle należy stwierdzić, że przez "miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne" należy rozumieć to miejsce, które ta osoba zamieszkuje lub zamieszkiwała w okresie relewantnym dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinnego. Na gruncie rozpoznawanej sprawie oznacza to, że organ właściwym dla świadczenia wypłaconego od 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. był Burmistrz Pszczyny. Późniejsza zmiana miejsca zamieszkania jest irrelewantna dla sprawy przyznanego świadczenia rodzinnego dla tego okresu. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.