II OZ 19/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 516/17 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z 22 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] listopada 2016 r. doręczono skarżącemu postanowienie organu drugiej instancji z dnia [...] listopada 2016 r. W zawartym w tym postanowieniu pouczeniu organ wskazał, że "Decyzja niniejsza jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Strona może w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], wraz z ilością egzemplarzy odpowiadającą liczbie stron postępowania, podając numer zaskarżonej decyzji i datę jej wydania [...]". Skarżący, w dniu [...] grudnia 2016 r., a więc w przedostatnim dniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie, nadał do organu pismo z dnia [...] grudnia 2016 r., w którym zwrócił się z wnioskiem o pouczenie go, czy od ww. postanowienia służy mu środek zaskarżenia, w jakim terminie i w jaki sposób. Organ, pismem z dnia [...] stycznia 2017 r., odpowiedział na pismo skarżącego, informując o przysługującym środku zaskarżenia oraz wskazując, że w zaskarżonym postanowieniu "omyłkowo zawarto pouczenie dotyczące decyzji". Organ uznał też, że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczyna się od dnia doręczenia skarżącemu tego pisma. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu [...] stycznia 2017 r., natomiast w dniu [...] lutego 2017 r. skarżący nadał, za pośrednictwem organu, skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu pierwszej instancji wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Fakt zawarcia przez organ w pouczeniu omyłkowej informacji, że dotyczy ono decyzji, a nie postanowienia (które zostało wydane w sprawie) nie uzasadniał zachowania skarżącego. WSA podkreślił, że ochrona wynikająca z art. 112 k.p.a. odnosi się do strony, która zastosowała się do pouczenia, zawartego w zaskarżonym akcie. W rozpoznawanej sprawie, omyłka organu dotyczyła jedynie nazwy aktu, od którego przysługuje środek zaskarżenia, w pozostałym zakresie pouczenie było prawidłowe i w razie zastosowania się do niego – skarżący nie odniósłby negatywnych skutków procesowych z tym związanych. Ponadto fakt, że skarżący zwlekał z wyjaśnieniem swoich wątpliwości co do pouczenia (pismo do organu wysłano tuż przed upływem terminu do wniesienia skargi) wskazuje, że nie podjął próby zastosowania się do niego, a jedynie próbował odwlec w czasie upływ terminu do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie można także zgodzić się z argumentacją organu, z której wynika, że bieg terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia doręczenia skarżącemu pisma z dnia [...] stycznia 2017 r., tj. od dnia [..,] stycznia 2017 r. Zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. jedyną sytuacją, w której bieg terminu do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi przesuwa się, jest ta, gdy organ dokonuje uzupełnienia (odmowy uzupełnienia) wydanej decyzji lub postanowienia. Rozstrzygnięcie takie następuje w formie postanowienia (art. 111 § 1b k.p.a.) i wtedy dopiero od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia biegnie dla strony termin do wniesienia właściwego środka zaskarżenia. Pismo organu z dnia [...] stycznia 2017 r. nie stanowiło postanowienia o uzupełnieniu lub odmowie uzupełnienia i jako takie nie mogło doprowadzić do zmiany początku biegu terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, ponieważ strona dopuściła się niedbalstwa. Odnosząc się natomiast do kryterium braku winy, należy uznać, że o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie, przeszkoda, tj. wątpliwości związane z interpretacją pouczenia, zamieszczonego w zaskarżonym postanowieniu, były możliwe do usunięcia. Skarżący mógł albo tuż po doręczeniu mu tego postanowienia podjąć kroki mające na celu ustalenie, czy powinien zastosować się do zawartego w nim pouczenia, albo zgodnie z art. 112 k.p.a. zastosować się do niego, ponieważ ewentualne błędne pouczenie nie mogłoby mu wyrządzić szkody jako stronie, która zachowała się w określony w nim sposób. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że skorzystał w pełni z udzielonego mu pouczenia. Zaznaczył, że skoro nie doręczono mu żadnej decyzji to nie wniósł od niej żadnej skargi. Skarżący wskazał, że nie ma obowiązku czytania doręczonej mu korespondencji, ani też nie ma obowiązku zapoznawania się z treścią doręczonej przesyłki. Zdaniem skarżącego może to zrobić nawet w ostatnim dniu biegu terminu. M.W. za całkowicie nieuzasadniony uznał zarzut Sądu, że dopiero [...] grudnia 2016 r. wystąpił z wnioskiem o pouczenie, skoro mógł zapoznać się z przesłanym pismem nawet [...] grudnia 2016 r. Zdaniem skarżącego z udzielonego pouczenia nie wynika czy od wydanego postanowienia służy, a jeśli tak to jaki środek zaskarżenia, nie można też ustalić terminu, ani sposobu jego wniesienia, gdyż wszystkie informacje dotyczą wyłącznie decyzji. Na podstawie udzielonego pouczenia mógł przyjąć zarówno, że nie służy mu żaden środek zaskarżenia, a także, że termin jest np. roczny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z zebranego materiału wynika, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi było następstwem zawarcia przez organ w pouczeniu omyłkowej informacji, że dotyczy ono decyzji, a nie postanowienia. W tej sytuacji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż omyłka organu dotyczyła jedynie nazwy aktu, od którego przysługuje środek zaskarżenia, w pozostałym zakresie pouczenie było prawidłowe i w razie zastosowania się do niego – skarżący nie odniósłby negatywnych skutków procesowych z tym związanych. Podkreślić należy, że ochrona wynikająca z art. 112 k.p.a. odnosi się do strony, która zastosowała się do pouczenia zawartego w zaskarżonym akcie. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie podjął próby zastosowania się do wskazanego w zaskarżonym postanowieniu pouczenia. Okoliczności podane przez skarżącą nie są obiektywne, lecz uzależnione od strony, a więc subiektywne. O braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie, przeszkoda, tj. wątpliwości związane z interpretacją pouczenia, zamieszczonego w zaskarżonym postanowieniu, były możliwe do usunięcia. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, Skarżący mógł albo tuż po doręczeniu mu tego postanowienia podjąć kroki mające na celu ustalenie, czy powinien zastosować się do zawartego w nim pouczenia, albo zgodnie z art. 112 k.p.a. zastosować się do niego, ponieważ ewentualne błędne pouczenie nie mogłoby mu wyrządzić szkody jako stronie, która zachowała się w określony w nim sposób. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, próba wyjaśnienia wątpliwości co do prawidłowości pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu w przedostatnim dniu terminu do wniesienia skargi podjęta w formie pisemnej, nie świadczy o braku winy strony w uchybieniu terminu. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.