VIII SAB/Wa 21/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) zobowiązuje Wójta Gminy [...] do załatwienia wniosku skarżącego S. S. z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego S. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. skierowanym pisemnie do Urzędu Gminy w J. S. S. (dalej także jako: "skarżący") zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii pism sporządzonych i wysłanych w imieniu Gminy J. do właściwych organów celem ustalenia i ścigania rzekomego przestępstwa pomówienia Wójta Gminy, urzędu gminy i gminnych instytucji na blogu www.mathie.pl w dn. [...] i [...] września 2014 r. Wnioskodawca powołał się na fakt, że wysłanie takich pism i ściganie tego rzekomego przestępstwa publicznie zapowiedział Wójt na swoim blogu w dniu [...] września 2014 r. W odpowiedzi na powyższy wniosek urząd gminy pismem z dnia [...] lutego 2015 r. poinformował wnioskodawcę o przedłużeniu, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do dwóch miesięcy terminu udzielenia odpowiedzi na wniosek ze względu na "rozmiar żądanej informacji wiążący się ze znaczną czasochłonnością" ich przygotowania. W kolejnym piśmie z dn. [...] marca 2015 r. urząd gminy odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanych informacji stwierdzając, że wnioskowane dokumenty nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto w treści tego pisma podniesiono, że sprawa nie ma związku ze sprawowaniem władzy publicznej, gdyż Prokuratura Rejonowa w R., która prowadziła postępowanie w sprawie kierowała zawiadomienia na prywatny adres Wójta Gminy. S. S. pismem z dnia [...] marca 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dn. [...] lutego 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie przepisów art. 4, art. 5, art. 6, art. 13 ust. 1, art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem w określonym w ww. ustawą terminie. Skarżący wniósł o zobowiązanie Wójta Gminy J. do udostępnienia mu wnioskowanych informacji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy J. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Jednocześnie w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Wójt Gminy podniósł, że złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w R. o ustalenie i ściganie z urzędu sprawcy przestępstwa pomówienia, który działając pod pseudonimem "mathie" umieścił na prowadzonym przez siebie blogu "www.mathie.pl" artykuł swojego autorstwa zatytułowany "Patologie w urzędzie gminy", w którego treści pomówił Gminę, Wójta Gminy i urząd gminy o takie właściwości i postępowanie, które bezpośrednio narażają ww. podmioty na utratę dobrego imienia koniecznego dla prawidłowego i skutecznego pełnienia swoich obowiązków wynikających z przepisów obowiązującego prawa oraz podważają wiarygodność ww. podmiotów w opinii publicznej. Organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie zakończyło się umorzeniem z uwagi na brak interesu społecznego w ściganiu sprawcy, z pouczeniem o możliwości złożenia prywatnego aktu oskarżenia. Z świetle powyższego za właściwy sposób załatwienia sprawy organ uznał poinformowanie skarżącego w piśmie z dn. [...] marca 2015 r., iż żądana przez niego informacja nie jest informacją publiczną i nie podlega udostępnieniu w trybie przewidzianym ww. ustawą o dostępie do informacji publicznej. Na potwierdzenie trafności swojego stanowiska powołał się na przytoczone orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu stanowi zarzucana Wójtowi Gminy J. bezczynność w przedmiocie udostępnienia na wniosek S. S. informacji publicznej w postaci kopii pism sporządzonych i przekazanych w imieniu Gminy J. przez Wójta Gminy do właściwych organów dotyczących ustalenia i ścigania przestępstwa pomówienia Gminy, Wójta Gminy i gminnych instytucji. Na wstępie wskazać należy, że warunki formalne skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie zostały spełnione. Skarga taka nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia wnoszonym na drodze administracyjnej, w szczególności nie ma w tej sytuacji zastosowania zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 k.p.a.). Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 782, dalej określana jako: "u.d.i.p.") przepisy k.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, nie mają one zatem zastosowania do pozostałych czynności podejmowanych w trybie ww. ustawy, które mają charakter czynności materialno-technicznych z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Prawo do uzyskania informacji publicznej zagwarantowane jest w art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne, o działalności organów samorządu gospodarczego, zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z publicznych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną w jej rozumieniu jest każda informacja o sprawach publicznych i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Każdemu przysługuje prawo dostępu do tej informacji niezależnie od posiadania w tym interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1). Definicję informacji publicznej doprecyzowuje art. 6 ust. 1 ustawy. Stosownie do tego przepisu udostępnieniu podlegają m.in. dane publiczne, w tym stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu kodeksu karnego, treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej (ust. 4 lit. "b" i "c"). Jednocześnie w art. 6 ust. 2 ww. ustawy zawarta jest definicja dokumentu urzędowego w rozumieniu ustawy, zgodnie z którym dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów kk, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż Wójt Gminy J. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ustawy do podmiotów zobowiązanych do udzielenia takiej informacji, ustawodawca zaliczył m.in. organy władzy publicznej. Wskazać w tym miejscu należy na treść art. 5 § 2 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), który wskazuje by przez organy administracji publicznej rozumieć również organy jednostek samorządu terytorialnego, jakim niewątpliwie jest Wójt Gminy J. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę nie podlega również wątpliwości, że żądane przez skarżącego informacje w postaci udostępnienia ww. dokumentów sporządzonych przez Wójta Gminy stanowią informację publiczną i podlegają udostępnieniu w sposób przewidziany w ustawie. Niewątpliwie bowiem pisma sporządzone przez Wójta Gminy stanowiące zawiadomienie o przestępstwie pomówienia i znieważenia Gminy, Wójta, gminnych instytucji, należy potraktować jako dokumenty urzędowe i jako takie za podlegające kwalifikacji jako informacje publiczne w rozumieniu powołanego przepisu art. 6 ust. 4 lit. "b" i "c" oraz ust. 2 u.d.i.p. W tej sytuacji błędna jest ocena Wójta Gminy J., że tego rodzaju informacje nie stanowią informacji publicznej, w tym argument, że korespondencja z prokuratury była kierowana na prywatny adres Wójta. Skoro więc ustalono, że przedmiotowy wniosek dotyczył informacji publicznej, a Wójt Gminy J. jest organem zobowiązanym do jej udostępnienia, w dalszej kolejności ocenić należało, czy wniosek skarżącego został rozpatrzony w sposób przewidziany przepisami prawa. Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa tryb jej udzielania, w tym obowiązki podmiotu, do którego został skierowany wniosek w przedmiotowym zakresie, wskazując w szczególności w jaki sposób zainicjowane takim wnioskiem postępowanie powinno zostać zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek powinien albo udostępnić informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 w zw. z art. 14 i 13 ustawy) albo, w drodze decyzji, odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności ściśle określonej formy. Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy, jeżeli organ udostępnia informację publiczną na wniosek, powinien uczynić to w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. W sytuacji, gdy taka informacja nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot zobowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy, jeżeli w terminie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. W ramach powyższego powiadomienia wnioskodawcy organ jest również zobowiązany do jego poinformowania, że jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji publicznej zostanie umorzone. W niniejszej sprawie skarżący w złożonym wniosku z dn. [...] lutego 2015 r. wniósł o udostępnieniu wskazanych informacji publicznej w postaci kopii stosownych pism sporządzonych przez Wójta Gminy. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż tak określony zakres żądania wniosku jest konkretny i dotyczy informacji publicznej, zatem winien zostać załatwiony w formie przewidzianej ustawą. Bezzasadne są wobec tego twierdzenia organu, iż jego odpowiedź stanowiła właściwą formę załatwienia wniosku. Zgodnie z art. 13 ustawy wniosek o udzieleni informacji publicznej powinien zostać załatwiony bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej we wskazanym art. 13 tej ustawy terminie, stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia oznacza, że pozostaje on w bezczynności (wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 605/05, www.orzecznia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze fakt, że Wójt Gminy J., wbrew wymogom ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie załatwił sprawy zainicjowanej przedmiotowym wnioskiem skarżącego w żadnej z form działania przewidzianych w tej ustawie, zarzut bezczynności należało uznać za uzasadniony. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zobowiązał Wójta Gminy J. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2015 r. rozumianego jako udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej lub wydanie stosownej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (nie przesądzając jednak o jej treści). Niezależnie od powyższego Sąd z urzędu zważył i orzekł (również na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.), że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu wynikała, w ocenie Sądu, z błędnej oceny prawnej charakteru żądanych informacji dokonanej przez organ. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.