III FSK 115/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Protokolant Agata Han, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1282/17 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1282/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła strona skarżąca zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w sposób jednoznacznie wpływający na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. wobec oddalenia Skargi skarżącego przez sąd I instancji - a to poprzez naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 k.p.c. oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a.") w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., oraz art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. – a to poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów, statuujących fundamentalne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego poprzez faktyczne zaniechanie przeprowadzenia kompleksowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co przejawia się w całkowitym de facto pominięciu przy ocenie dowodów istotnych okoliczności sprawy, w szczególności zaś faktu, ze środki, od których zwolnienia ubiega się skarżący, w istocie nie stanowią jej własności, a nadto, pominiecie faktu, że środki, o których zwolnienie ubiega się strona skarżąca, pozostawały w gestii organów ścigania - co wykazano w sprawie. Niezależnie od powyższego - poprzez brak poddania wszechstronnej analizie faktu, że egzekucja prowadzona jest do środków, stanowiących własność osoby trzeciej w sprawie, która to uzyskała status pokrzywdzonej w prowadzonym wobec byłych członków zarządu Spółki postępowaniu karnym. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 ust. 1 p.p.s.a) jako konsekwencji wskazanych w punkcie 1 naruszonych przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi Skarżącego w sytuacji, w której skarżony wyrok wydano z obrazą art. 13 § 1 u.p.e.a. - poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwą odmowę zastosowania w sprawie, podczas gdy w sprawie wykazano spełnienie przesłanek uwzględnienia wniosku Skarżącej me tylko podyktowanego Jej ważnym interesem, ale także interesem publicznym. Mając powyższe na uwadze w skardze kasacyjnej wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz uchylenie zaskarżonych w sprawie postanowień organów podatkowych i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji, uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdza się, aby zaistniały przesłanki dające podstawę do unieważnienia zaskarżonego wyroku. Oznacza to związanie sądu odwoławczego zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. Stosownie do jego treści, organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Nie ulega zatem wątpliwości, że zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego, może nastąpić wyłącznie w przypadku kumulatywnego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela oraz za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia z egzekucji w trybie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego należy rozumieć nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego o potrzebie zwolnienia rzeczy z egzekucji, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści poza-systemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizując określoną politykę stosowania prawa administracyjnego. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza bowiem do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności (szerzej M. Wojtuń, Sądowa kontrola uznania administracyjnego z perspektywy komparatystyki prawniczej, Warszawa 2020, rozdz. V, oraz powołane tam orzecznictwo). Przechodząc do istoty rozpoznawanej sprawy trzeba wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji. Należy przyjąć, że skoro ustawodawca nie zabezpiecza obecnie interesów wierzyciela, uzależniając od jego zgody możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji, to okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego można przeciwstawiać okoliczności związane z interesem wierzyciela. W szczególności niemożność zaspokojenia wierzyciela może być rozpatrywana w kontekście ważnego interesu zobowiązanego. Zachowuje zatem aktualność pogląd, że zobowiązany musi nie tylko przedstawić argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych (np. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12, 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 154/15, z 25 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2699/21). Mając na uwadze powyższe brzmienie wymienionych warunków narzuconych przez ustawodawcę, należy stwierdzić, że właściwie ocenił sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uprawniające do zwolnienia spod egzekucji. Z akt sprawy wynikało, że w sprawie pełnomocnik Skarżącej występując z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych w głównej mierze wskazywał na poważne wątpliwości, co do możliwości dokonywania egzekucji ze środków pieniężnych, znajdujących się na rachunku bankowym w banku w Republice Czeskiej, ponieważ faktycznym właścicielem zgromadzonych na tym rachunku środków miała być spółka M. sp. k. Według strony skarżącej w dniu 22 maja 2012r. Spółka zawarła porozumienie, w którym zobowiązała się do "poczynienia wszelkich starań w celu zwrotu przedpłaty" w kwocie 33.000.000.00 zł. temu wierzycielowi (M. sp. k.) w związku z czym miała interes prawny i faktyczny w tym, aby środki pieniężne zostały zwolnione z rachunku bankowego. Ponadto organy egzekucyjne w sposób bardzo dokładny zbadały status wierzytelności Spółki M. orzekając w odrębnym postępowaniu o odmowie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym i stwierdzając, że Strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji sądowej odnośnie wymagalnej wierzytelności w kwocie 33.000.000 zł. Zatem skarżąca wbrew wskazanym na wstępie wymogom nie wykazała, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Prawidłowo więc wskazał sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała innego składnika majątkowego, do którego można by było skierować egzekucję. Skarżąca nie przedstawiła także okoliczności uprawdopodobniających podstawy prawne żądania takiej kwoty. Zatem rozważenie, bądź nie rozważenie przesłanki "ważnego interesu" strony nie miało wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 k.p.c. oraz z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., oraz art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. należy zauważyć, że w sprawie prawidłowo dokonano analizy zebranego materiału dowodowego. Słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że argumenty strony skarżącej stanowią w tym zakresie w rzeczywistości polemikę ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, które zasadnie odmówiły zwolnienia spod egzekucji na podstawie art. 13 u.p.e.a. środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Z tych wszystkich powodów, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wojciech Stachurski Dominik Gajewski Paweł Borszowski