III SA/Gl 154/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. w sprawie ze skargi I. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej podatek od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł I. M. złożyła zażalenie, które potraktowane zostało, jako wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Z nadesłanego przez nią druku urzędowego formularza PPF wynika, że jej żądanie obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że utrzymuje się jedynie z emerytury i jest osoba nieporadną. Poza tym posiada ograniczoną percepcję ze względu na szereg leków, które zażywa w związku z licznymi schorzeniami. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na jej dochód składa się, wg jej oświadczenia, emerytura w wysokości 1.020 zł netto. Posiada ona mieszkanie o powierzchni 49 m2 o wartości około 180.000 zł. Poza mieszkaniem, skarżąca nie posiada żadnych innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Strona oświadczyła, że na jej miesięczne wydatki składają się następujące kwoty: 200 zł (lekarstwa); 200 zł (czynsz); 300 zł (opłaty za media); 200 zł (spłata kredytów). Do życia pozostaje jej około 200 – 250 zł. Do akt wpłynęły następnie następujące materiały źródłowe: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r. wnioskodawczyni; informacja o wysokości dochodu(straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2016 r.; decyzje o waloryzacji emerytury skarżącej z dnia 1 marca 2016 r. i z dnia 14 marca 2017 r.; odcinki obrazujące wysokość netto świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez skarżącą; szereg materiałów obrazujących stan zdrowia skarżącej i kserokopie faktur obrazujących zakup leków. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować aktualny stan prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W odpowiedzi na wezwanie do akt nadesłano: zaświadczenie o osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania skarżącej z dnia 23 maja 2016 r.; szereg pism informujących o wszczęciu przeciwko skarżącej postępowania egzekucyjnego; podatkowa księga przychodów i rozchodów za ostatni kwartał 2016 r. i za pierwszy kwartał 2017 r. i szereg dokumentów, które pełnomocnik procesowy nadesłał już wcześniej do akt sprawy. Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy zwalniając ją z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 50 zł i ustanawiając dla skarżącej doradcę podatkowego a zarazem odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Stwierdził, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą , która przynosi jej zysk i będzie w stanie uiścić część kosztów sądowych – wpis sądowy od skargi w kwocie 50 zł. Referendarz sądowy stwierdził, iż w zakresie ustanowienia pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu zasługuje na uwzględnienie. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw od opisanego postanowienia referendarza sądowego. W jego uzasadnieniu podał, że skarżąca nie ma możliwości finansowych uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej zwana p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd stanął na stanowisku, iż złożony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podziela zatem stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż I. M. nie wykazała w sposób wystarczająco przekonywający, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnieni ja od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości oraz przyznania pełnomocnika z urzędu. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu - art. 245 § 2 p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponieważ użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić, odnosi się do wnioskodawcy, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że skarżąca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w całości. Zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo wskazał, że I. M. prowadzi działalność gospodarczą, przynoszącą jej dochód. Wskazuje na to podstawa opodatkowania określona na deklaracji VAT-7K w kwocie 23.874 zł (za okres trzech pierwszych miesięcy bieżącego roku) oraz ewidencja sprzedaży oraz nabycia towarów i usług za pierwszy kwartał 2016 r. Dochody ze sprzedaży są w miarę regularnie równoważone przez zakup towarów, a analiza nadesłanej do akt sprawy ewidencji wskazuje na płynność tej działalności. W ślad za referendarzem sądowym Sąd uznał, iż wniosek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego zasługuje na uwzględnienie, a Strona skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, jednakże powinna być w stanie uiścić część kosztów sądowych - wpis sądowy od skargi w kwocie 50 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.