IV SA/Gl 127/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-08-01
Skład orzekający: Beata Kozicka, Małgorzata Walentek, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która opuściła wspólne mieszkanie z powodu przemocy domowej, nadal może być uznana za osobę zamieszkującą wspólnie z dziećmi i sprawującą nad nimi faktyczną opiekę w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, co warunkuje przyznanie świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie wychowawcze przysługuje tylko w przypadku łącznego spełnienia przesłanek wspólnego zamieszkiwania z dziećmi i faktycznego sprawowania nad nimi opieki. Opuszczenie wspólnego mieszkania, nawet z powodu przemocy domowej, skutkuje utratą prawa do świadczenia, ponieważ nie jest spełniony warunek wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Prawo do świadczenia jest uzależnione od obiektywnych kryteriów, a nie od przyczyn opuszczenia miejsca zamieszkania.Stan faktyczny
Kobieta otrzymała decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko. Po pewnym czasie organ pierwszej instancji uchylił tę decyzję, stwierdzając, że kobieta nie zamieszkuje już wspólnie z dziećmi i nie sprawuje nad nimi faktycznej opieki, ponieważ opuściła wspólne mieszkanie z powodu przemocy domowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję uchylającą świadczenie. Kobieta zaskarżyła decyzję SKO, argumentując, że opuszczenie mieszkania było przymusowe i nie powinno pozbawiać jej prawa do świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: Kpa), po rozpatrzeniu odwołania K. K., od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta P. przez Referenta Sekcji Świadczeń w Ośrodku Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uchylenia z dniem [...]r. decyzji własnej tegoż organu z dnia [...]r. nr [...] przyznającej jej świadczenie wychowawcze na dziecko K. K.- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
I
Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że Burmistrz Miasta P. przytoczoną na wstępie decyzją z dnia [...]r. nr [...]przyznał K.K. (dalej także strona) świadczenie wychowawcze na dziecko K. K.na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W związku z wątpliwościami dotyczącymi sprawowania opieki nad dzieckiem, w dniu 18 listopada 2016 r. organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy z K. K..W jego wyniku ustalono, że strona od 14 września 2016 r. nie zamieszkuje z rodziną pod adresem: ul. [...]w P.. Strona - jak zaznaczył - opuściła mieszkanie z uwagi na stresującą sytuację w domu. Powodem opuszczenia mieszkania były awantury z mężem, który stosował wobec niej przemoc fizyczną i psychiczną (została uruchomiona procedura [...]). Zaznaczył, że strona "obecnie nie ma możliwości sprawowania opieki nad dziećmi, ma sporadyczny kontakt z córkami, widuje się z nimi w szkole".
W tych okolicznościach stwierdzając, że strona nie zamieszkuje wspólnie z dziećmi, które zostały wymienione w składzie rodziny oraz nie sprawuje faktycznej opieki nad nimi, Burmistrz Miasta P. decyzją z dnia [...]r. nr [...]uchylił z dniem [...]r. decyzję z dnia [...]r. nr [...]przyznającą stronie świadczenie wychowawcze na dziecko K. K..
W dalszych motywach organ drugoinstancyjny, akceptując w pełni ustalenia organu pierwszej instancji i dokonaną na ich podstawie ocenę prawną wskazał, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 poz. 195 ze zm., dalej także ustawa) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Nadto przysługuje ono osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia.
Natomiast zgodnie z art. 5 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę (ust. 2). Z kolei zgodnie z ust. 3 tego artykułu świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200 zł (ust. 4).
Z art. 13 ust. 1 i 3 pkt. 2 ustawy wynika, że ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Wniosek zawiera dane dotyczące dzieci pozostających na utrzymaniu osoby, o której mowa w ust. 3.
Zgodnie z jej art. 2 pkt. 16 rodzina - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia.
Nadto uwypuklił, że stosownie do art. 22 ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.
Mając powyższe na uwadze uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż strona od 14 września 2016 r. nie spełnia wymogów do otrzymania świadczenia wychowawczego na córkę. Podał, że ponieważ strona nie przebywa w miejscu zamieszkania swoich córek to nie jest spełniony warunek wspólnego zamieszkiwana, wymagany ustawą. Zaznaczył, że strona ma ograniczony i sporadyczny kontakt z córkami, wprawdzie taka sytuacja w przypadku strony została wymuszona, to jednak fakt ten stoi w sprzeczności z zapisem ustawy (art. 22 cyt. ustawy), warunkującym przyznanie (oraz kontynuowanie pobierania) świadczenia wychowawczego na wnioskowane dziecko.
Podkreślił, że strona nie sprawuje faktycznej opieki nad córką, na którą złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, dlatego i ta przesłanka powoduje, że strona od 14 września 2016 r. tj. od czasu opuszczenia mieszkania, nie jest uprawniona do otrzymania wnioskowanego świadczenia na ww. dziecko.
Mając to na względzie Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa i zasługuje na utrzymanie w mocy.
W skardze na powyższą decyzję strona zakwestionowała w całości jej zasadność. Zaskarżonej decyzji zarzuciła zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i prawa procesowego, a to:
1) naruszenie prawa materialnego w związku z błędną interpretacją art. 2 pkt 16 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, polegające na niewłaściwym ustaleniu, że wystąpiły okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie można uznać, co legło u podstaw zaskarżonego aktu administracyjnego, że Skarżąca nie jest osobą zamieszkującą wspólnie z dziećmi;
2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to:
a) art. 7 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przez niezałatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, które to naruszenie miało wpływ na treść wydanej decyzji,
b) art. 77 § 1 kpa i 80 kpa poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny, które to naruszenie miało wpływ na treść wydanej decyzji.
Argumentując, jej autor wskazał, że organ odwoławczy wadliwie uznał, że strona "nie zamieszkuje" z dziećmi, albowiem dokonując tych ustaleń nie odniósł ich do jej sytuacji związanej z przymusowym opuszczeniem mieszkania spowodowanym awanturami wszczynanymi w stosunku do niej przez jej męża, a ojca dzieci, a także do pojęcia "zamieszkiwania wspólnego z dziećmi" wg definicji zawartej w art. 25 k.c. Zaznaczył, że skoro ustawodawca w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, nie definiuje tego pojęcia, to może budzić wątpliwości, że należy w tym zakresie odnieść się do pojęcia cywilistycznego. Przypomniał, że w niniejszej sprawie skarżąca została zmuszona przez współmałżonka do opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu mieszkalnego. W jego przekonaniu, intencją ustawodawcy nie było ograniczenie uprawnień rodzica, który pod wpływem przymusu został - jak określił - "wyzuty z posiadania i korzystania z nieruchomości, a także któremu uniemożliwia się faktyczne zamieszkiwanie z dziećmi". Uważa, że wykładnię art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, determinuje administracyjnoprawna koncepcja, która za miejsce zamieszkania przyjmuje miejsce pobytu stałego, które nawiązuje do obowiązku zameldowania obywatela pod adresem w konkretnej miejscowości i odnosi się do zamiaru stałego pobytu. Zaakcentował, że wolą skarżącej jest przebywanie wraz z dziećmi, dlatego też w toczącym się postępowaniu o rozwód, złożyła wniosek o eksmisję męża z lokalu położonego w P., w którym przebywają dzieci, a nadto domaga się powierzenia jej władzy rodzicielskiej.
Formułując powyższe zarzuty, i przytoczone na ich poparcie motywy, autor skargi wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta P. i umorzenie postępowania w sprawie o uchylenie decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko,
2) orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości,
3) zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,
alternatywnie wniósł o:
4) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, albowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy la istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.
II
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia przeprowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza wymogów prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: Ppsa) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, wówczas jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.
Spór koncentruje się wokół uznania czy w sprawie dokonano prawidłowego ustalenia, że w sprawie ziściły się przesłanki warunkujące uchylenie decyzji przyznającej stronie świadczenie wychowawcze na dziecko w postaci: nie zamieszkiwania przez nią wspólnie z dziećmi i nie sprawowania nad nimi faktycznej opieki.
W tym miejscu wskazać należy, że materialną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak wskazano w pierwszej części uzasadnienia, stanowiła ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Jednocześnie mając na uwadze zakreślony w sprawie spór przypomnienia na wstępie wymaga pojęcie rodziny zdefiniowane w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, które na potrzeby regulacji objętej tą ustawą - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Powyżej przytoczona definicja legalna, czego nie można nie zauważyć, wskazuje na dwa zasadnicze elementy, które muszą wystąpić łącznie, i tak:
pierwszy - podmiotowy, w ramach którego wyodrębnia sie dwie grupy osób, tj.:
a) uprawnionych, czyli małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka, wymienionych expressis verbis, w art. 4 ust. 2 tej ustawy oraz
b) stanowiących o tym uprawnieniu, czyli dzieci, legitymujących tych pierwszych, tj.: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego - do uzyskania przez nich prawa do świadczenia w ramach programu państwa w wychowaniu dzieci określanego, jako programu 500 plus, i nierozerwalnie z nim związany
drugi - przedmiotowy wskazujący wspólne zamieszkiwanie a) i b), czyli uprawnionych i dzieci stanowiących o uzyskaniu przez tych pierwszych prawa do świadczenia w ramach programu 500 plus, uzupełniony elementem "faktycznej opieki" z art. 22 tej ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do tego świadczenia wychowawczego. Wówczas wolą ustawodawcy świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.
Zatem zamieszkiwanie wspólne tych osób, czyli uprawnionych i pozostających na ich utrzymaniu dzieci nie może być odczytywane z pominięciem warunku "faktycznej opieki" i sprzężonej z nim przesłanki "łącznego utrzymywania się z połączonych dochodów".
W art. 2 pkt 12 ustawy, czego zdaje się nie zauważa autor skargi, unormowano, że przez osoby pozostające na utrzymaniu należy rozumieć członków rodziny utrzymujących się z połączonych dochodów. Zatem ustalając podmiot uprawniony do świadczenia z programu 500 plus nie można pomijać zakresu przedmiotowego, na który składają się nierozerwalnie połączone są ze sobą kolejne elementy jak: faktyczna opieka oraz pozostawanie dzieci na utrzymaniu i wspólny budżet domowy osób uprawnionych, i ich dzieci. Łącznik "i" determinuje nakaz odkodowania, że dochody połączone występują przy wspólnym zamieszkiwaniu uprawnionych i ich dzieci rozumianym nie inaczej jak wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Nie można przy tym wspólnie prowadzić gospodarstwa domowego nie tylko nie zamieszkując razem ale pozostając w rozłączności w jego prowadzeniu, w sytuacji wystąpienia rozłamu pożycia domowego - jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. I jakkolwiek strona znalazła się w trudnej życiowej sytuacji, to nie ona jest przedmiotem oceny ziszczenia się przesłanek do uzyskania świadczenia wychowawczego, którego ustawowym celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych - tak art. 4 ust. 1 tej ustawy.
W sprawie nie jest sporne, że strona w istocie nie tylko nie zamieszkuje wspólnie z dziećmi a zatem nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa ale także nie sprawuje nad nimi faktycznej opieki, chociażby w ramach opieki naprzemiennej. Brak jest bowiem jakiegokolwiek dowodu wskazującego odmiennie i pozwalającego na wprost przeciwne dowodzenie. Rodzice K. K. nie zawarli w tym przedmiocie porozumienia, ale też takowej opieki nie zasądził Sąd. Tymczasem poza sporem jest, że córka strony K. razem z siostrą zamieszkują wspólnie z ojcem, pozostając pod jego opieką we wspólnym gospodarstwie domowym od 14 września 2016 r., czyli po opuszczeniu przez stronę wspólnego mieszkania. Przy czym, jak sygnalizowano powyżej, prawnie obojętny dla przedmiotowego świadczenia jest powód takiego stanu faktycznego, istotna jest okoliczność "wspólnego (łącznego) prowadzenia gospodarstwa domowego" warunkująca prawo do tego świadczenia i faktycznej opieki.
Racjonalne odkodowanie norm art. 2 pkt 16 i 12 w zw. z art. 4 ust. 1- 3 oraz art. 5 ust. 1- 4 i art. 22 tej ustawy wymaga ich łącznego odczytania. Zatem kluczowe znaczenie dla prawa do uzyskania świadczenia z programu 500 plus ma zarówno wspólne przebywanie uprawnionego z dziećmi, jak i okres faktycznej, realnej w tym czasie opieki sprawowanej przez niego nad nimi. Brak któregokolwiek z tych elementów, czyli: wspólnego przebywania i faktycznej opieki, powoduje, że świadczenie to nie przysługuje. W sytuacji gdy, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, czyli nastąpi zmiana okoliczności faktycznych (i prawnych) po wydaniu decyzji przyznającej to świadczenie, to mocą art. 27 ust. 1 ustawy w zw. z art. 163 kpa właściwy organ jest zobowiązany do jej zmiany lub uchylenia. Na podstawie bowiem art. 27 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, co z kolei znajduje umocowanie w art. 163 kpa.
Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że strona od 14 września 2016 r. nie zamieszkuje wspólnie z dziećmi i ich ojcem, o czym zawiadomił organ pełnomocnik M. K., pismem z dnia 14 października 2016 r. Mając na uwadze ujawnioną okoliczność organ pierwszej instancji pismem z dnia 20 października 2016 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiocie aktualnego zamieszkiwania oraz sprawowania opieki nad dziećmi (k.62). W odpowiedzi strona wskazała, że aktualnie zamieszkuje u rodziców. Podniosła, że sytuacja życiowa zmusiła ją do opuszczenia mieszkania w P., (w którym zamieszkują córki strony wspólnie z ojcem). Podkreśliła, że "miejscem zamieszkania są nadal P. i uważam, że jest to ośrodek, wokół którego skupia się moje życie". Podała także, że jest skonfliktowana z mężem i to na skutek jego zachowania nie przebywa już w ich miejscu zamieszkania. Wyjaśniła, że jest to sytuacja przejściowa, związana również z trwającą sprawą o rozwód, która toczy się przed Sądem Okręgowym w G. pod sygn. akt [...] (k 68).
Jednocześnie w aktach znajduje się oświadczenie ojca dzieci z dnia 18 listopada 2016 r., że od 14 września 2016 r. zamieszkuje wspólnie z córkami M. i K.. Żona, czyli strona, nie zamieszkuje i nie przebywa w nimi. Okoliczności tej, co do faktu, nie kwestionuje strona. Kontestowana jest przez nią przyczyna, czy też powód takiego stanu.
W tych okolicznościach zasadnie organ odwoławczy zaakceptował ustalenia organu pierwszoinstancyjnego i dokonaną na ich postawie ocenę, że strona utraciła prawo do świadczenia wychowawczego od dnia 14 września 2016 r.
Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.
W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. Na marginesie Sąd wskazuje, że na tych samych podstawach strona - po zmianie sytuacji faktycznej i prawnej - będzie mogła wystąpić o ustalenie jej prawa do utraconego, w realiach przedmiotowej sprawy, świadczenia wychowawczego.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, organy właściwie ustaliły, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi, a tym samym dokonały prawidłowego dowodzenia i opartego na nim wnioskowania, dając temu wyraz w wydanych w niniejszej sprawie decyzjach.
Tym samym organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej i uznać zasadność jej prawa do świadczenia wychowawczego od 14 września 2016 r., gdyż zobowiązane są działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa. Tylko łączne spełnienie wyszczególnionych przez ustawodawcę, a szeroko wskazanych powyżej warunków pozwalałoby na przyznanie racji argumentom strony, co jednakże nie mogło z przyczyn podanych powyżej odnieść oczekiwanego dla niej skutku.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – z przyczyn wskazanych wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło