II OZ 730/18

Dnia 27 lipca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 947/15 w pkt 1. odrzucające zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia, w pkt 2. odrzucające skargę R. P. i M. P. w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 947/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Poznaniu, w pkt 1. odrzucił zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Poznaniu wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia, w pkt 2. odrzucił skargę R. P. i M. P. R. P. wraz z M. P. złożyli skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB) w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 26 listopada 2015 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Na skutek zażalenia złożonego przez skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 lutego 2016 r. sygn. akt II OZ 109/16 uchylił zaskarżone zarządzenie. Mając na uwadze wnioski o przyznanie prawa pomocy złożone przez skarżących postanowieniami referendarza sądowego z dnia 24 maja 2016 r. odmówiono M. P. i R. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 79-82 i k. 85-88 akt sądowych). Powyższe postanowienia referendarza sądowego zostały utrzymane w mocy postanowieniami sądu wojewódzkiego z dnia 14 czerwca 2016 r. (k. 98-101 i 104-108). W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 6 lipca 2016 r. wezwano R. P. jako skarżącego i pełnomocnika M. P. do uiszczenia dwóch wpisów sądowych po 100 zł każdy, tj. łącznie 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II OZ 1292/16 oddalił zażalenie na ww. zarządzenie. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 21 listopada 2016 r. Przewodniczący Wydziału IV WSA w Poznaniu wezwał R. P. jako skarżącego i pełnomocnika M. P. do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł R.P. Mając powyższe na uwadze sąd wojewódzki wskazał, że zarządzenie z dnia 21 listopada 2016 r. nie określa ponownie wysokości wpisu od skargi, lecz stanowi jedynie wezwanie skarżących do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 6 lipca 2016 r. Takie wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia poprzez uiszczenie wpisu nie stanowi zarządzenia, o którym mowa w art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas: j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, Ppsa). Zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia, na które zażalenie zostało już oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest również zarządzeniem w przedmiocie kosztów sądowych w rozumieniu art. 227 § 1 Ppsa, a zatem nie przysługuje na nie zażalenie. Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 Ppsa, orzekł więc jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Uwzględniając powyższe sąd pierwszej instancji wskazał, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uiszczenie wpisu sądowego. Po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlegała - zdaniem tegoż sądu - odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 Ppsa. Sąd pierwszej instancji w tym miejscu wskazał, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Zażalenie na powołane na wstępie postanowienie złożył R. P., wnosząc o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym, 2. zwolnienie go z opłat i kosztów sądowych w całości, gdyż jego sytuacja materialna jeszcze bardziej się pogorszyła – wzrost zadłużenia o dalsze 100 000 zł i egzekucje z tym związane, m. in. bankowe, bezdomność, ciężki rozstrój zdrowia, brak dochodów i inne, 3. ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu – celem należytej reprezentacji nie tylko przed WSA w Poznaniu, ale również przed NSA, 4. wyłączenie autora zaskarżonego orzeczenia i "jego wspólników", gdyż są wątpliwości co do ich bezstronności i rzetelności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie R. P. na postanowienie WSA w Poznaniu, którym odrzucono jego zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2016 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego nie jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że zażalenie na wezwanie do wykonania zarządzenia w przedmiocie wpisu jest niedopuszczalne. Ppsa (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) nie przewiduje środka zaskarżenia od zarządzenia wzywającego do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Wyjaśnić bowiem należy, że ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, po uprawomocnieniu się orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, nie stanowi zarządzenia, o którym mowa w art. 220 § 1 Ppsa. Jest to czynność techniczna zmierzająca do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego. Nie jest to zatem zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych, w rozumieniu art. 227 § 1 Ppsa, od którego przysługuje zażalenie. Odnosząc się do zażalenia skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi wskazać należy, że stosownie do art. 220 § 1 i § 3 Ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem odrzucenia skargi przez sąd, uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Powyższa regulacja stanowi, że opłacenie pisma (w niniejszej sprawie skargi) w terminie i w kwocie wskazanej przez sąd stanowi istotny jej element, którego brak uniemożliwia nadanie pismu (skardze) dalszego biegu. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało skutecznie doręczone skarżącym 30 listopada 2016 r. Siedmiodniowy termin do wykonania nałożonego na stronę skarżącą obowiązku procesowego upływał z dniem 7 grudnia 2016 r. W zakreślonym terminie wpisu sądowego nie uiszczono, natomiast R. P., pismem nadanym w dniu 7 grudnia 2016 r. ponownie wystąpił do sądu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odwołując się do utrwalonego stanowiska judykatury należy podkreślić, że z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu, oraz nie przerywa biegu 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi ponowne wniesienie przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. o sygn. akt I CKN 1461/98, publik. OSNC z 1999 r. z. 11, poz. 96, czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02). Zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji, gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. W tym stanie rzeczy sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę, ponieważ skarżący nie uiścili w wyznaczonym terminie 7 dni należnego wpisu. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.