II SA/Wa 255/17

WyrokWSA w Warszawie2018-02-05

Skład orzekający: Adam Lipiński, Piotr Borowiecki, Andrzej Góraj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo cofnął zezwolenie na utworzenie uczelni niepublicznej i nakazał jej likwidację z powodu rażącego naruszenia przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i braku realizacji zaleceń pokontrolnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo cofnął zezwolenie na utworzenie uczelni i nakazał jej likwidację, ponieważ stwierdzone rażące naruszenia przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym brak realizacji zaleceń pokontrolnych, stanowiły wystarczającą podstawę do podjęcia takich działań. Sąd stwierdził, że uczelnia nie wykazała, że nie narusza przepisów dotyczących wykorzystania środków dla studentów i nie potrafi określić zasad prowadzenia odpłatnych studiów, a ponadto przez długi okres nie usunęła stwierdzonych nieprawidłowości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Wyższej Szkoły [...] w L. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego cofającą zezwolenie na utworzenie uczelni i nakazującą jej likwidację. Minister uznał, że uczelnia rażąco naruszyła przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie realizując zaleceń pokontrolnych dotyczących m.in. pomocy materialnej dla studentów, zasad pobierania opłat i umów ze studentami. Skarżąca uczelnia zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu, nierzetelne prowadzenie postępowania i błędne ustalenia faktyczne. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Wyższej Szkoły [...] w L.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Wyższej Szkoły [...] w [...] na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na utworzenie uczelni oraz nakazu likwidacji uczelni - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...], Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej także: "Minister" lub "organ") - działając na podstawie art. 37 ust. 3 oraz art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. - dalej także: "P.s.w.") w związku z art. 47 pkt 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r., poz. 1198), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], cofającą W. D. pozwolenie na utworzenie Wyższej Szkoły [...] w L. (dalej także: skarżąca uczelnia" lub "strona skarżąca" i nakazującą jej likwidację do dnia [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazał, że zgodnie z przepisami art. 37 ust. 3 oraz art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 października 2014 r., jeżeli uczelnia lub założyciel uczelni niepublicznej w rażący sposób naruszają przepisy ustawy, statutu lub pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie likwidacji uczelni albo cofa pozwolenie na utworzenie uczelni niepublicznej oraz nakazuje jej likwidację przez założyciela w wyznaczonym terminie. Organ podkreślił, że Wyższa Szkoła [...] w L., realizując zalecenia pokontrolne oraz program naprawczy, przedłożyła jedynie część oczekiwanej dokumentacji, natomiast brak jest regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, zasad pobierania opłat oraz wysokość opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz kształcenie, nie został też opracowany wzór umowy między uczelnią a studentem, określającej warunki odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, nie został opracowany system nadzoru rektorskiego nad prawidłowym wykorzystaniem funduszu stypendialno-zapomogowego. Ponadto, organ zarzucił, że brak jest informacji dotyczących organizacji procesu dydaktycznego, w tym dyplomowania studentów oraz prowadzenia dokumentacji przebiegu studiów, tj. zaplanowanej analizy i oceny jakości dostosowania programów kształcenia na prowadzonych kierunkach studiów do Krajowych Ram Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego, analizy procedur związanych z procesem dyplomowania studentów, analizy procesu organizacji i odbywania praktyk studenckich. Podsumowując, organ stwierdził, że skarżąca uczelnia nie zrealizowała zaleceń i wniosków sporządzonych w wyniku kontroli jej działalności przez co rażąco naruszyła przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, w szczególności art. 35, art. 85 ust. 1 pkt 3, art. 99a, art. 103 ust. 3 i art. 184 ust. 3. Minister podkreślił, że zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy, rażące naruszenie przepisów ustawy przez skarżącą uczelnię, poprzez brak realizacji zaleceń i wniosków pokontrolnych jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia na utworzenie uczelni. Organ wskazał jednocześnie, że na podstawie decyzji z dnia [...] października 2015 r. skarżąca uczelnia jest zobowiązana do zwrotu do budżetu państwa niewykorzystanych środków z odsetkami na pomoc materialną dla studentów i doktorantów w kwocie 953,5 tys. złotych. Organ zarzucił ponadto, że nie zostały również uzupełnione dane w systemie POL-on. Powyższa decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego stała się przedmiotem skargi Wyższej Szkoły [...] w L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o wstrzymanie zaskarżonych decyzji, strona skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. - przez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, nieokazanie wszystkich dokumentów będących w posiadaniu organu - a jedynie fragmentów akt, co uniemożliwiło stronie zajęcie stanowiska co do wszystkich zarzutów, 2. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art 80 k.p.a. - przez naruszenie zasady prawdy materialnej i rozstrzygnięcie sprawy na podstawie nieaktualnych okoliczności oraz z pominięciem szeregu dokumentów przekazanych w toku postępowania, nienależyte rozpatrzenie lub pominięcie wielu istotnych dowodów, jak wniosku z dnia [...] października 2012 r. o przesłuchanie w charakterze świadków kilku skarżących studentów, 3. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. - przez zaniechanie sporządzenia rzetelnego uzasadnienia faktycznego - w tym oparcie ustaleń na błędach rzeczowych oraz pominięcie szeregu dokumentów zgłaszanych przez stronę w toku postępowania, jak również przez zaniechanie wyjaśnienia szeregu faktów, 4. naruszenie art. 8 k.p.a. - przez nierzetelne prowadzenie postępowania przez urzędników Ministerstwa, w szczególności przez zatajenie wielu dokumentów, będących w posiadaniu organu, czym pozbawiono stronę możliwości ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego, 5. naruszenie art. 106 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - przez pozbawienie uczelni prawa do kwestionowania liczby kontroli w danej chwili, a w konsekwencji pozbawienie uczelni konstytucyjnej autonomiczności, 6. naruszenie art. 77 ust. 6, art. 82 i art. 83 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP - przez pozbawienie Wyższej Szkoły [...] w L. autonomii, w tym prawa do jednej kontroli w jednym czasie oraz wykorzystanie tak zgromadzonej dokumentacji w niniejszym postępowaniu, 7. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art 127 § 3 k.p.a. - przez nienależyte rozpoznanie odwołania Wyższej Szkoły [...] w L. i jej założyciela, nieustosunkowanie się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, oparcie zaskarżonej decyzji o nieaktualny stan faktyczny, w tym pominięcie istotnych zmian po jej wydaniu, a mianowicie tego, że Wyższa Szkoła [...] w L. usunęła zasadnicze nieprawidłowości, podjęła bardzo duże starania celem usunięcia wszelkich uchybień - organ nienależycie i pobieżnie, wbrew zasadzie prawdy materialnej, ustosunkował się do przedstawionych dokumentów w toku postępowania odwoławczego i nie poddał ponownemu rozpatrzeniu sprawy, a w konsekwencji, 8. naruszenie polegające na oparciu zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na nieuzasadnionym przyjęciu, że stwierdzone uchybienia stanowią rażące naruszenie prawa, podczas gdy takie ustalenia stoją w sprzeczności ze staraniami uczelni, aby doprowadzić jej działanie do stanu zgodnego z prawem. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o oddalenie skargi Wyższej Szkoły [...] w L. W uzasadnieniu Minister, ustosunkowując się do zarzutów - wskazał, że analiza całokształtu materiału dowodowego pozwoliła na wniosek, iż skarżąca uczelnia nie realizuje podstawowych zadań określonych w art. 13 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym zadań w zakresie kształcenia zgodnie z Krajowymi Ramami Kwalifikacji. Organ podniósł, że dokonane przez uczelnię naruszenia nie mają charakteru jednorazowego, lecz są długotrwałe, wielokrotne i rażące oraz godzą w studentów. Organ zauważył jednocześnie, że skarżąca uczelnia oraz jej założyciel W. D. podjęli działania mające na celu poprawę funkcjonowania Wyższej Szkoły [...] (przedłożyli część dokumentów określonych w programie naprawczym), jednakże stopień dokonanych naruszeń przemawiał za cofnięciem pozwolenia na utworzenie uczelni. W piśmie procesowym z dnia 1 lutego 2018 r. skarżąca uczelnia, reprezentowana przez radcę prawnego, uzupełniła dotychczasową skargę o następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego oraz w sposób niebudzący zaufania strony postępowania do organu, a w szczególności poprzez takie wartościowanie zebranych w sprawie dowodów, które odpowiadało z góry przyjętemu przez organ rozstrzygnięciu oraz poprzez wydanie decyzji o treści nieprzekonywującej pod względem prawnym i faktycznym oraz brak odniesienia się do niektórych z zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a. - poprzez odniesienie się przez organ jedynie do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], bez ponownego rozpatrzenia sprawy, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a tym samym utrzymanie w mocy decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2016 r., która naruszała: a) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy, dokonanie jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, a także b) art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i wydanie decyzji o treści nieprzekonywującej pod względem prawnym i faktycznym oraz nieustosunkowanie się do twierdzeń uważanych przez stronę skarżąca za istotne w sprawie; 4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. oraz art. 78 k.p.a. - poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności nierozpatrzenie sprawy w sposób merytoryczny, lecz jedynie ograniczenie się do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz bezpodstawne pominięcie wniosków dowodowych skarżącej, a w konsekwencji 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 3 oraz art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 47 pkt 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki cofnięcia pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej i nakazanie likwidacji skarżącej uczelni. W osobnym piśmie procesowym z dnia 1 lutego 2018 r. skarżąca uczelnia, reprezentowana przez radcę, złożyła wniosek o odroczenie rozprawy i umożliwienie wypowiedzenia się organowi co do treści uzupełnienia skargi. Strona skarżąca wniosła ponadto o umożliwienie złożenia dowodu z dokumentu - opinii eksperckiej w przedmiocie legalności i prawidłowości działania Wyższej Szkoły [...] w L., bezprawności działań Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz prawidłowości wdrożonych i realizowanych programów naprawczych. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 5 lutego 2018 r. pełnomocnicy skarżącej uczelni podtrzymali wniosek o odroczenie rozprawy, zaś pełnomocnik Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pozostawił do uznania Sądu rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony skarżącej o odroczenie rozprawy. Sąd postanowieniem oddalił wniosek strony skarżącej o odroczenie rozprawy. W dalszej części rozprawy, pełnomocnicy skarżącej uczelni, podtrzymując dotychczasowe zarzuty, wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Ministra, jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu. Pełnomocnik Ministra, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, dodatkowo podniósł zarzut braku legitymacji skarżącej Wyższej Szkoły [...] w L. w zaskarżeniu spornej decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na utworzenie tej uczelni oraz nakazu jej likwidacji. W konsekwencji, pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi, podnosząc, iż - w ocenie organu - prawo do złożenia takiej skargi przysługuje wyłącznie założycielowi uczelni wyższej, której dotyczy sporna decyzji. Ustosunkowując się do wniosku pełnomocnika organu o odrzucenie skargi, pełnomocnik skarżącej uczelni zaoponował przeciwko stanowisku organu, wskazując na treść przepisu art. 28 k.p.a. Pełnomocnik strony skarżącej oświadczył ponadto, że skarżąca uczelnia ma nie tylko interes prawny, ale wręcz obowiązek zaskarżenia spornej decyzji Ministra. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał na fakt, że skarżąca uczelnia była również stroną postępowania administracyjnego i adresatem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie, pełnomocnik strony skarżącej zauważył, że brak jest rozbieżności między założycielem Wyższej Szkoły [...] w L. a skarżącą uczelnią co do oceny przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga Wyższej Szkoły [...] nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2016 r., nr [...], jak również utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], cofająca W. D. pozwolenie na utworzenie Wyższej Szkoły [...] w L. i nakazującą jej likwidację do dnia [...] grudnia 2016 r. - nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister, wydając obie sporne decyzje administracyjne, nie dopuścił się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem w sposób prawidłowy ustalił zarówno stan faktyczny sprawy, jak i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niniejszej sprawy, wskazując w sposób dokładny w uzasadnieniu wydanych decyzji administracyjnych, jakie przyczyny legły u podstaw zastosowania odpowiednich przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, które stanowiły podstawę podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na utworzenie Wyższej Szkoły [...] w L. i nakazu jej likwidacji. Tym samym, Sąd stwierdził, że organ, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2016 r., działał zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP. W tym miejscu należy zauważyć, że przed przejściem do stricte merytorycznej oceny legalności obu spornych decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydanych w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na utworzenie skarżącej uczelni i nakazu jej likwidacji, Sąd zobowiązany był na wstępie rozważyć zarówno kwestię interesu prawnego skarżącej Wyższej Szkoły [...] w L. i tym samym jej legitymacji czynnej do zaskarżenia decyzji Ministra, jak również szczególną sytuację procesową, jaka zaistniała w związku wydanym w dniu 4 grudnia 2017r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi W. D., sygn. akt II SA/Wa 256/17. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż - wbrew sugestiom zgłoszonym na rozprawie sądowej przez pełnomocnika procesowego Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego - skarga Wyższej Szkoły [...] w L. jest dopuszczalna. Otóż, zauważyć trzeba, iż zgodnie z przepisem art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zwrócić należy uwagę, że niepubliczna uczelnia wyższa uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do rejestru uczelni niepublicznych prowadzonego przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego (vide: art. 12 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym). Od chwili wpisu do rejestru uczelnia niepubliczna, jako podmiot prawa, realizuje swe zadania ustawowe. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt SK 39/05 (OTK-A 2005/9/99), wśród szczegółowych atrybutów autonomii szkół wyższych wskazuje się, między innymi, na prawo do ustalania przez władze szkoły treści i form nauczania oraz uprawnienie do podejmowania i prowadzenia działalności zarobkowej, której celem jest pokrywanie jej wydatków. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że uczelnie niepaństwowe kształcą odpłatnie, a sposób finansowania uczelni ma niewątpliwie zasadnicze znaczenie dla ich statusu prawnego. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Wyższa Szkoła [...] w L., mająca osobowość prawną, ma interes prawny w zaskarżeniu decyzji o cofnięciu zezwolenia na utworzenie uczelni oraz nakazu jej likwidacji, albowiem sporne rozstrzygnięcie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dotyczy bezpośrednio jej praw i obowiązków wynikających z przedmiotowego zezwolenia. Odnosząc się z kolei do kwestii wspomnianego wyżej problemu proceduralnego związanego z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 256/17, wskazać należy, że w wyniku niewłaściwej rejestracji skarg wniesionych zarówno przez W. D., jak i przez Wyższą Szkołę [...] w L., sprawy objęte tymi skargami zostały niezasadnie rozdzielone, a następnie skierowane do rozpoznania w odrębnych terminach przez dwa różne składy orzekające tut. Sądu. Niemniej, w ocenie Sądu, powyższa sytuacja, nie stanowiła w żadnym wypadku przeszkody do rozpoznania w dniu 5 lutego 2018 r. sprawy sygn. akt II SA/Wa 255/17, dotyczącej skargi wniesionej przez Wyższą Szkołę [...] w L., albowiem nie doszło do powagi rzeczy osądzonej, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W tej sytuacji, przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wskazać należy, że jej podstawą materialnoprawną jest art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2014 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym, jeżeli uczelnia lub założyciel uczelni niepublicznej naruszają przepisy prawa, statut lub pozwolenie, o którym mowa w art. 20 ust. 2 P.s.w., minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego wzywa organy uczelni lub założyciela uczelni niepublicznej do zaprzestania tej działalności i usunięcia jej skutków, wyznaczając w tym celu odpowiedni termin. Z kolei, zgodnie z art. 37 ust. 2 P.s.w., minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego jest uprawniony do wezwania organów wyższej szkoły do zaprzestania sprzecznej z prawem działalności w przypadku stwierdzenia, że uczelnia lub założyciel uczelni niepublicznej nie zrealizowali wniosków lub zaleceń sporządzonych w wyniku kontroli działalności uczelni, do której jest uprawniony na podstawie art. 34 ust. 1 P.s.w. Jednocześnie, zauważyć należy, że przepis art. 37 ust. 3 P.s.w., w brzmieniu sprzed zmiany tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, zobowiązywał ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do wszczęcia postępowania w sprawie likwidacji uczelni, w sytuacji, gdy uczelnia lub założyciel uczelni niepublicznej w rażący sposób naruszają przepisy ustawy, statut lub pozwolenie, o którym mowa w art. 20 ust. 2 P.s.w., w szczególności nie realizują zaleceń lub wniosków, wynikających z przeprowadzonych kontroli. Dodać należy, że zgodnie z art. 47 wskazanej powyżej ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. nowelizującej P.s.w., sprawy dotyczące likwidacji uczelni są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych, co oznacza, że organ był uprawniony do działania na podstawie art. 37 ust. 3 P.s.w., w brzmieniu sprzed wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw. W ocenie Sądu, uznać należy, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 37 ust. 3 P.s.w., pozwalające Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego na wydanie decyzji o cofnięciu założycielowi Wyższej Szkoły [...] w L. pozwolenia na jej utworzenie oraz nakazującej założycielowi wskazanej uczelni jej likwidację do dnia [...] grudnia 2016 r. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż Minister, działając na podstawie przepisu art. 34 P.s.w., przeprowadził w Wyższej Szkole [...] w L. dwie kontrole, których celem było zbadanie zgodności działania organów uczelni z przepisami prawa, statutem oraz uzyskanymi uprawnieniami, treścią udzielonego pozwolenia na jej utworzenie, a także prawidłowości wydatkowania środków publicznych. Należy zauważyć, iż przedmiotowa kontrola prowadzona jest przy uwzględnieniu dwóch kryteriów: legalności, w zakresie naukowej działalności uczelni, oraz gospodarności i rzetelności, w zakresie wydatkowania środków publicznych. Z akt niniejszej sprawy wynika, że kontrola przeprowadzona w sierpniu 2011 r. wykazała nieprawidłowości w zakresie gospodarowania środkami przeznaczonymi na pomoc materialną i stypendia dla studentów oraz w zakresie nieprzestrzegania wewnętrznych regulacji skarżącej uczelni, dotyczących regulaminu studiów. Kolejna kontrola przeprowadzona w niespełna dwa lata później - w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] marca 2013 r. - potwierdziła, że Wyższa Szkoła [...] w L., mimo upływu dość długiego okresu od poprzedniej kontroli, nadal nieprawidłowo rozlicza się z pomocy finansowej dla studentów oraz nie przestrzega wewnętrznych przepisów dotyczących funkcjonowania uczelni. Co więcej, z treści zawartych w dokumentacji pokontrolnej wynika, że w trakcie kolejnych lat następowało dalsze pogorszanie się sytuacji skarżącej uczelni w zakresie przestrzegania przepisów określających zasady nauczania w szkołach wyższych, bowiem w trakcie kontroli wykryto nieprawidłowości dotyczące ewidencjonowania studentów, wydawania świadectw ukończenia studiów, czy też kwestii związanych z przygotowaniem do obrony prac dyplomach. Należy zauważyć, że skarżąca uczelnia nie złożyła od powyższych ustaleń umotywowanych zastrzeżeń, tym samym akceptując wyniki kontroli. Ponadto, Rektor Wyższej Szkoły [...] w L. przedstawił program naprawczy, który - jak wynika z korespondencji pomiędzy organem a skarżącą uczelnią - nie został w istocie wdrożony, a organowi przedstawiono tylko część dokumentacji związanej z jego wdrożeniem. Z pism skierowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do władz skarżącej uczelni wynika, że brak jest regulaminu ustalania wysokości przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, zasad pobierania opłat oraz wysokości opłat za świadczone usługi edukacyjne i kształcenie. Jednocześnie, nie został opracowany wzór umowy miedzy skarżącą uczelnią a studentem, określającej warunki odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, nie został również opracowany system nadzoru rektorskiego nad prawidłowym wykorzystaniem funduszu stypendialno-zapomogowego. Zdaniem Sądu, oznacza to, że w istocie nadal skarżąca Wyższa Szkoła [...] w L. nie była w stanie wykazać, że nie narusza w rażący sposób przepisów dotyczących wykorzystania środków przeznaczonych dla studentów oraz nie potrafi określić zasad prowadzenia odpłatnych studiów. W ocenie Sądu, organ słusznie zatem uznał, że nastąpiło rażące naruszanie przepisów statuujących zasady prowadzenia wyższej uczelni poprzez brak realizacji wniosków pokontrolnych. Dodać należy ponadto, że z akt sprawy wynika, iż poza błędami wytkniętymi skarżącej uczelni podczas wspomnianych kontroli, nastąpiły dalsze zaniedbania w zakresie prowadzanej przez Wyższą Szkołę [...] w L. działalności edukacyjnej. Po pierwsze, wskazać należy, iż w latach 2014-2015 nastąpiło zawieszenie - na skutek braku minimum kadrowego - prowadzenia zajęć aż na siedmiu kierunkach studiów, co oznacza, że skarżąca uczelnia nie była w stanie zapewnić odpowiednich standardów kształcenia na takich kierunkach, jak: pedagogika, transport, socjologia, ekonomia, filologia, informatyka oraz filologia polska. Ponadto, skarżąca uczelnia nie była w stanie przekazać sprawozdań z swej działalności za trzy lata akademickie (2012/13, 2013/14, 2014/15). Jednocześnie, nie uzupełniono minimum kadrowego na kierunkach studiów, a także nadal nie zwrócono do budżetu niewykorzystanych środków dotacji przeznaczonych na wybrane cele, nie wypełniano obowiązków o charakterze ewidencyjnym, polegających na przekazywaniu danych do systemów informatycznych zarządzanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w omawianym zakresie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Nie można zarzucić organowi, że prowadził postępowanie z naruszeniem zasady prawdy materialnej (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), poprzez "powierzchowne" rozstrzygnięcie sprawy na podstawie nieaktualnych okoliczności oraz z pominięciem szeregu dokumentów przekazanych organowi w toku postępowania organu drugiej instancji oraz nienależyte rozpatrzenie lub pomięcie dokumentów, tj. wniosku z dnia [...] października 2012 r. o przesłuchanie skarżących studentów. Należy przede wszystkim wskazać, że na stronie 23 zaskarżonej decyzji organ odniósł się do wniosku o dopuszczenie dowodów z przesłuchania świadków, wskazując, że przedmiotem dowodu jest okoliczność niemająca znaczenia dla sprawy. Należy jednocześnie wskazać, że postępowanie było poradzone w oparciu o bogaty materiał dowody wynikający zarówno z materiałów zebranych w trakcie dwóch postępowań kontrolnych, jak z korespondencji prowadzonej pomiędzy organem a skarżącą uczelnią, a także z materiałów zebranych już w trakcie postępowania zakończonego skarżoną decyzją. Zdaniem Sądu, dowody zebrane w tej sprawie są jednoznaczne, zaś pisma skarżącej uczelni dotyczące m.in. odmowy przekazywania dokumentów, do których sporządzenia i przekazania zobowiązano się w programie naprawczym - świadczą o tym, że w istocie brak było dobrej woli ze strony władz Wyższej Szkoły [...] w L. do jak najszybszego uregulowania nieprawidłowości. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia w toku postępowania przepisu art. 107 § 1 k.p.a. - poprzez pominięcie ważnych dla strony dokumentów - wskazać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne i w całości odnosi się zarówno do stanowiska strony, jaki i zebranych w sprawie dowodów. To, że organ nie podziela stanowiska strony skarżącej, wyrażonego w skardze, nie oznacza w żadnym razie, że sporna decyzja została błędnie uzasadniona. Natomiast, istotnie należy zauważyć, że Minister nie odniósł się szczegółowo do wszystkich pism złożonych w toku postępowania przez stronę skarżącą, co organ przyznaje jednak w odpowiedzi na skargę. Według Sądu, nie oznacza to jednak, że decyzja została błędnie uzasadniona. Sąd uznał również, że całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. - poprzez nierzetelne prowadzenie postępowania i brak dopuszczenia strony do postępowania. Wskazać bowiem należy, że władze skarżącej uczelni w toku postępowania przed organem w drugiej instancji były dwukrotnie zawiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do ich treści. Ponadto, trzeba również zauważyć, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, prowadząc postępowanie w pierwszej instancji, wielokrotnie wzywał stronę postępowania do złożenia wyjaśnień oraz uzupełnienia materiału dowodowego. O powyższym świadczą liczne pisma Ministra kierowane do władz skarżącej uczelni, w szczególności pisma z dnia [...] czerwca 2013 r., z dnia [...] lipca 2013 r., z dnia [...] stycznia 2014 r., a także z dnia [...] kwietnia 2014 r. Ponadto, warto wskazać, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się notatki służbowe potwierdzające, że pełnomocnik strony skarżącej zapoznał się w dniach: [...] września 2012 r., [...] października 2012 r., [...] października 2012 r., [...] października 2012 r., [...] grudnia 2012 r., oraz [...] marca 2016 r. z materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na utworzenie uczelni. Podobnie, w ocenie Sądu, działał organ w postępowaniu prowadzonym po wniesieniu przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a strona zapoznała się z aktami sprawy w dniu [...] września 2016 r., zgłaszając obszerne wnioski dowodowe. W tym zakresie wnioski te nie zostały zrealizowane, ponieważ jak słusznie wskazano w toku postępowania, nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dodać również należy, że złożone do akt sprawy publikacje przygotowane przez pracowników Wyższej Szkoły [...] w L. pochodziły z lat 2004-2009 i nie potwierdzały aktualnego stanu, w jakim znajduje się skarżąca uczelnia. Mając powyższe na względzie, uznać należy za nieuprawniony również zarzut naruszenia przez organ przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte rozpoznanie sprawy. Należy bowiem zauważyć, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do wszystkich zarzutów, podniesionych przez stronę skarżąca. Zdaniem Sądu, organ w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na stan faktyczny i prawny sprawy, wskazując, jakie okoliczności jego zdaniem uzasadniają podjęte rozstrzygnięcie. Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi, w którym strona skarżąca zakwestionowała liczbę kontroli, które spowodowały, że władze Wyższej Szkoły [...] w L. nie były w stanie podołać obowiązkom nakładanym na nie ze strony organów Państwa, to podkreślić trzeba, że druga kontrola przeprowadzona przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zakończyła się w marcu 2013 r. Po jej zakończeniu skarżąca uczelnia sama przygotowała program naprawczy oraz zaakceptowała wnioski, wynikające z wystąpienia pokontrolnego. W ocenie Sądu, nie sposób pominąć faktu, iż od chwili zakończenia ostatniej z kontroli przeprowadzonych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do dnia wydania przez ten organ spornej decyzji ostatecznej minęły ponad trzy lata, a mimo to władze Wyższej Szkoły [...] w L. nie potrafiły wykonać przyjętych na siebie obowiązków i nadal naruszały przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem Sądu, trudno w takiej sytuacji przyjąć, że ponad trzyletni okres, podczas którego nie została naprawiona sytuacja skarżącej uczelni, był spowodowany swego rodzaju "najazdem" organów kontroli na skarżącą uczelnię, tym bardziej, że - jak sam przyznaje strona skarżąca w skardze - kontrola skarbowa zakończyła się w roku 2015, a zatem istniał co najmniej rok na podjęcie skutecznych działań naprawczych. Warto zauważyć ponadto, jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że przepis art. 106 P.s.w. wprost stanowi, że prowadzenie przez uczelnię działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej, doświadczalnej, artystycznej, sportowej, rehabilitacyjnej lub diagnostycznej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. To zaś oznacza, że w stosunku do uczelni wyższej nie mogą być stosowane przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, ponieważ działalność dydaktyczna szkoły wyższej nie może być utożsamiana z prowadzeniem zwyklej działalności gospodarczej w celach zarobkowych (por. Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, pod red. M. Pyter, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2012; podobnie: A. Szymańska /w:/ Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, LEX 2013), a zatem szkoła wyższa nie może się skutecznie odwoływać, w zakresie kontroli jej działalności dydaktycznej, do przepisów dla osób prowadzących przedsiębiorstwa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 w związku z art. 132 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło