II SA/Wa 2156/16
WyrokWSA w Warszawie2017-08-08
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Iwona Dąbrowska, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga funkcjonariusza Policji na orzeczenie komisji lekarskiej dotyczące ustalenia stopnia inwalidztwa i związku schorzenia ze służbą podlega kognicji sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Skarga na orzeczenie komisji lekarskiej w zakresie ustalania stopnia inwalidztwa i związku schorzenia ze służbą jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, ponieważ sprawy te nie należą do właściwości sądów administracyjnych, lecz sądów powszechnych w ramach postępowań odszkodowawczych lub rentowych. Natomiast skarga dotycząca zdolności do służby jest dopuszczalna, ale w tym przypadku nie zasługuje na uwzględnienie, jeśli orzeczenie nie narusza prawa w sposób mogący wpłynąć na jego prawidłowość.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Policji M. D. został uznany przez Rejonową Komisję Lekarską, a następnie przez Centralną Komisję Lekarską, za trwale niezdolnego do służby w Policji z powodu uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując prawidłowość orzeczeń w zakresie zdolności do służby, stopnia inwalidztwa i związku schorzenia ze służbą. Zarzucił m.in. błędną interpretację przepisów, naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz brak należytego uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę w części dotyczącej zdolności do pełnienia służby i odrzucił skargę w pozostałej części (dotyczącej stopnia inwalidztwa i związku schorzenia ze służbą).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Iwona Dąbrowska (spr.), Joanna Kube, Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby, stopnia inwalidztwa i związku schorzenia ze służbą 1. oddala skargę w części dotyczącej zdolności do pełnienia służby, 2. odrzuca skargę w pozostałej części.
Orzeczeniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...], Centralna Komisja Lekarska Podległa Ministrowi Właściwemu Do Spraw Wewnętrznych (zwana dalej CKL), w, utrzymała w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej
w [...] (zwanej dalej [...] RKL), z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], wydane w przedmiocie zdolności M. D. [...] do pełnienia służby w Policji, stopnia inwalidztwa i związku schorzeń ze służbą.
W uzasadnieniu orzeczenia CKL przedstawiła stan faktyczny sprawy i wskazała, że M. D. , jako [...] został skierowany przez Komendę Miejską Policji w [...] na badanie do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej, w celu ustalenia stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby. W sprawie wydano orzeczenie o nr [...] z dnia [...] czerwca 2016r. i ustalono następujące rozpoznania:
Schorzenia powodujące inwalidztwo:
uzależnienie od substancji psychoaktywnych (ostatnio abstynencja) § 83
p.3 kategoria C
B. Schorzenia współistniejące:
Przebyte skręcenie stawu kolanowego lewego. Stan po rekonstrukcji ACL bez §.
Komisja uznała funkcjonariusza za trwale niezdolnego do służby w Policji
i zaliczyła go do trzeciej grupy inwalidzkiej bez związku ze służbą. Jako podstawę prawną Komisja wskazała rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia
19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z dnia 24 grudnia 2014r., poz.1898).
W odwołaniu od tej decyzji M. D. wniósł o uchylenie orzeczenia
w całości i wydanie nowego orzeczenia, określającego kategorię zdolności do służby jako "zdolny do służby", lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Rejonową Komisję Lekarską.
Centralna Komisja Lekarska Podległa Ministrowi Właściwemu Do Spraw Wewnętrznych z siedzibą w [...], rozpoznając odwołanie, wezwała M. D. do siedziby Centralnej Komisji Lekarskiej Składu Orzekającego
w [...], na dzień [...] września 2016 r. Tego też dnia przeprowadzono badanie psychologiczne odwołującego się w Poradni Psychologicznej SP ZOZ MSWiA
w [...] oraz konsultację psychiatryczną w Poradni Zdrowia Psychicznego SP ZOZ MSWiA w [...], a także na badanie w komisji lekarskiej.
W uzasadnieniu decyzji, wskazanej na wstępie CKL podała, że na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego, opinii psychologicznej, konsultacji psychiatrycznej, wykonanych na potrzeby komisji oraz pozostałej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej ustaliła następujące rozpoznania:
Schorzenia powodujące inwalidztwo:
1. uzależnienie od substancji psychoaktywnych, pozostające w procesie leczenia § 83 p.3 kat. C (ICD 10 - F 11.2),
schorzenia współistniejące:
2. przebyte skręcenie stawu kolanowego lewego po artroskopowej rekonstrukcji ACL bez § (ICD 10-M 23.0 ).
Komisja podała też, że rozpoznane schorzenie wymienione w punkcie 1, powoduje niezdolność do służby orzekanego i uzasadnia zaliczenie go do trzeciej grupy inwalidzkiej, bez związku ze służbą. Związku ze służbą nie przyznano, ponieważ schorzenie to nie figuruje w załączniku nr 2 do Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służba w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. 2005r. poz. 1723). Schorzenie wymienione w punkcie 2 pozostaje w związku ze służbą jako skutek wypadku w służbie (orzeczenie 66/0/11), ale stopień jego zaawansowania nie powoduje inwalidztwa.
Ponadto Komisja uzasadniając swoją decyzję wskazała, że ustaliła, iż M. D. w 2008 r. przebył artroskopię stawu kolanowego lewego. Od czasu zabiegu utrzymywały się bóle stawu. Podała też, że nie jest jej wiadome, jak w tamtym okresie był on leczony p/bólowo. Z powodu nawracających dolegliwości bólowych, od pierwszych miesięcy 2015 r. zaczął przyjmować [...], początkowo 1-2 tabletki po 50 mg dziennie, stopniowo samodzielnie zwiększając dawki do 6 tabletek dziennie. Komisja podała też, że nie ma informacji odnośnie leczenia przeciwbólowego z okresu od 2008 r. do 2015 r.
Komisja ustaliła też, że M. D. , w okresie przyjmowania coraz większych dawek leku zaczął być bardziej drażliwy, senny, pojawiły się zawroty głowy, wymioty. W marcu 2016r. doszło do incydentu w jego domu - był agresywny, nie był świadomy tego co się z nim dzieje, wystąpił incydent drgawkowy. Wezwano Pogotowie Ratunkowe, które przewiozło go do Szpitala Psychiatrycznego w [...], w którym przebywał dwa tygodnie, w oddziale [...]. Komisja wskazała też, że M. D. podaje, że sam podjął decyzję o konieczności dalszego leczenia. Podała też, że w dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie ma karty informacyjnej z leczenia w oddziale [...] Szpitala w [...] .
Następnie Komisja ustaliła, że w dniach od 14 kwietnia do 25 maja 2016 r. M. D. był leczony w Oddziale Leczenia Uzależnień Szpitala Specjalistycznego MSW w [...] , z rozpoznaniem zaburzeń psychicznych
i zaburzeń zachowania spowodowanych używaniem opiatów.
Organ podał, że z karty informacyjnej wynika, że przyjmowanie [...] doprowadziło do wykształcenia się pełnoobjawowego uzależnienia od opiatów. Z karty informacyjnej wynika także, że podczas trwania terapii szpitalnej pacjent zauważył u siebie objawy uzależnienia i prawidłowo rozpoznał objawy głodu opiatowego. Sześciotygodniowy pobyt w szpitalu był dla niego ważną fazą psychoterapii uzależnień od opiatów. Pacjentowi zalecono dalsze leczenie w programie pogłębionej psychoterapii uzależnień.
Podano też, że M. D. i po leczeniu szpitalnym korzysta z pomocy psychologicznej w Sekcji Psychologów Komendy Wojewódzkiej w [...]
i uczestniczy w spotkaniach grupy wsparcia dla osób po terapii uzależnień.
Organ wskazał też, że konsultujący na potrzeby SOCKL psychiatra, po przeprowadzonym wnikliwym badaniu, rozpoznał u M. D. zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem opiatów. Ponadto organ wskazał, że M. D. w trakcie konsultacji psychiatrycznej potwierdził fakt kontynuowania leczenia.
Centralna Komisja Lekarska MSW podała, że rozpoznane u badanego uzależnienie od opiatów, wymagające dalszej terapii świadczy o braku zdrowia natury psychicznej orzekanego i zdecydowanie stanowi istotne przeciwwskazanie do pełnienia służby w Policji. Sam bowiem fakt uzależnienia może stanowić zagrożenie dla funkcjonariusza pracującego z bronią, dla niego samego i jego otoczenia.
Odnosząc się zaś do zarzutów M. D., zawartych w jego odwołaniu, Komisja podała, że błędnie on przytoczył treść szczegółowych objaśnień do § 83 p. 1 i 2, zawartych w ww.
Komisja wskazała, że objaśnienia do § 83, które dotyczą punktu trzeciego, istotnie różnią się od objaśnień do punktu pierwszego i drugiego. Organ podkreślił, że istotne jest, że definiowanie uzależnienia na potrzeby orzeczenia o stanie zdrowia [...]
i jego zdolności do służby nie jest tożsame z definiowaniem uzależnienia i diagnostyki dla innych celów. W ocenie komisji zgodnie z ustawą o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia 28 listopada 20l4 r. (Dz. U.
z 2014 r., poz. 1822), - art. 1 punkt 1 ppkt. 2 - komisje ustalają stan zdrowia funkcjonariuszy, min. Policji i ustalają ich zdolność fizyczną i psychiczną do służby, nie definiując postawionych rozpoznań dla innych celów.
Ponadto odnosząc się do pozostałych zarzutów M. D., wskazujących, że z dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie wynika, jakoby przyjmowanie leku w postaci [...] spowodowało u orzekanego nieodwracalne następstwa psychiczne czy fizyczne, organ podał, że wymaganie ustaleń tego typu wykracza poza ramy orzekania. Organ stwierdził, że nie jest jego rolą udowodnienie nieodwracalnych następstw uzależnienia, orzekanego. Rolą komisji jest stwierdzenie tylko i wyłącznie faktu uzależnienia, od którego zależy następnie zdolność lub brak zdolności do służby w Policji orzekanego funkcjonariusza.
Ponadto odnosząc się do stwierdzeń organu, że komisja pierwszej instancji uznała orzekanego za inwalidę, uznając jednocześnie, ze jest on zdolny do pracy SOCKL stwierdziła, że komisje lekarskie ustalają stopień zdolności do służby. Niezdolność do służby nie jest tożsama z niezdolnością do pracy poza resortem. Służba bowiem jest czym innym, niż praca.
Komisja odniosła się również do decyzji o dalszej zdolności do służby, wydanej po powrocie M. D. ze zwolnienia lekarskiego przez lekarza profilaktyka, wskazując, że SOCKL nie zna przesłanek, którymi kierował się lekarz profilaktyk. Organ wskazał, że M. D. mylne interpretuje fakty bowiem funkcjonariusz przebywał na zwolnieniu lekarskim. Po okresie zwolnienia lekarskiego odbył badanie u lekarza profilaktyka. Dopiero później został skierowany na badanie komisyjne w celu określenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Policji i został uznany niezdolnym do służby. Taka jest poprawna interpretacja kolejności przeprowadzonych badań.
M. D. , reprezentowany przez adwokata A. W., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2016 r., oraz utrzymane w mocy orzeczenie nr [...] Komisji Lekarskiej Podległej Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
1. § 83 pkt pkt 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2004 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. 2014.1898), poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji zastosowanie w przedmiotowej sprawie;
2. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nieuwzględnieniu słusznego interesu skarżącego, dokonaniu jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego;
3. art. 138 k.p.a. w zw. z art. 75 i z art. 78 k.p.a., a polegające na niewłaściwej kontroli decyzji organu I instancji, a w szczególności nieuwzględnienie żądania skarżącego dotyczącego przeprowadzenia dowodu wskazanego w odwołaniu od orzeczenia;
4. art. 39 ust. 5 pkt 1 pow. ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i 11 k.p.a., a polegające na braku szczegółowego uzasadnienia orzeczenia zarówno pod względem faktycznym jak też prawnym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania;
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów.
Wniesiono również na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi, albowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przypomniała stan faktyczny sprawy i stwierdziła, że Centralna Komisja Lekarska dokonała błędnej interpretacji § 83 pkt pkt 3 załącznika do pow. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2004 r.
Pełnomocnik, powołując się na art. 33 ustawy w zw. z art. 47 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich podała, że wiążącym dla komisji lekarskich punktem odniesienia jest wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik do rozporządzenia. Podała, że Rejonowa Komisja Lekarska, a w ślad za nią Centralna Komisja Lekarska rozpoznała u skarżącego uzależnienie od substancji psychoaktywnych i zakwalifikowała schorzenie wg § 83 p. 3 C załącznika do rozporządzenia. Rozporządzenie to zawiera szczegółowe objaśnienia odnoszące się do chorób i ułomności sklasyfikowanych w rozporządzeniu, jak również zalecane czynności wskazane przy ich ustalaniu w przypadkach, w których wymaga tego wiedza medyczna (§ 1 ust. 2 rozporządzenia). Zgodnie z treścią załącznika do rozporządzenia, w objaśnieniach odnoszących się do całego § 83 "przez zespół uzależnienia od alkoholu (oraz innych środków odurzających) należy rozumieć stan charakteryzujący się:
1. nieodpartym wewnętrznym przymusem ciągłego lub okresowego spożywania alkoholu (przyjmowania środków odurzających);
2. występowaniem objawów zespołu odstawienia po przerwaniu picia (przyjmowania środka);
3. zmienionym sposobem reagowania na alkohol (utratą kontroli nad piciem, zmianami w jego tolerancji lukami pamięciowymi i innymi), stałym zwiększaniem dawki środka odurzającego;
4. postępującym przebiegiem, prowadzącym do nieodwracalnych następstw psychicznych i fizycznych".
Następnie podała, że rozpoznanie ustala się na podstawie dokumentacji medycznej z poradni przeciwalkoholowej lub poradni zdrowia psychicznego.
W przypadkach wątpliwych należy kierować na badania specjalistyczne.
Pełnomocnik zarzuciła, że wbrew wywodom organu II instancji dla stwierdzenia uzależnienia od środków odurzających, które czyni badanego trwale niezdolnym do służby w Policji, niezbędne jest wystąpienie wszystkich wyżej wymienionych kryteriów. Brak zaistnienia któregokolwiek z nich wyklucza możliwość zakwalifikowania danego stanu chorobowego jako uzależnienia od środków odurzających. Powyższe objaśnienia odnoszą się do całego paragrafu 83 załącznika do rozporządzenia, w tym punktu 3. Świadczy o tym systematyka w/w aktu oraz okoliczność, że § 83 pkt 1 i 2 dotyczy jedynie uzależnienia od alkoholu, zaś w/w objaśnienia odnoszą również uzależnienia od innych środków odurzających (a zatem substancji psychoaktywnych).
Podała też, że w objaśnieniach odnoszących się do § 83 pkt 3 wskazano, że według tego punktu należy kwalifikować osoby, u których stwierdza się objawy psychodegradacji oraz zmiany somatyczne typowe dla przewlekłych intoksykacji.
W dokumentacji zaś medycznej skarżącego brak jest jakichkolwiek przesłanek do czynienia ustaleń, jakoby u odwołującego wystąpiły objawy zespołu odstawienia po przerwaniu przyjmowania środka odurzającego a tym bardziej, że przyjmowanie leku
w postaci [...] spowodowało u niego nieodwracalne następstwa psychiczne, czy fizyczne. Brak jest również jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia u skarżącego objawów psychodegradacji oraz zmian somatycznych typowych dla przewlekłych intoksykacji.
Podała też, że skarżącego skierowano do 6 lekarzy specjalistów celem konsultacji dla potrzeb orzeczniczych. Lekarz psychiatra wskazał na rozwój
u skarżącego uzależnienia od opiatów, jednocześnie zaznaczając iż aktualnie pozostaje on w stanie abstynencji, nie stwierdził występowania objawów zespołu odstawienia po przerwaniu przyjmowania środka. Lekarz internista nie stwierdził zmian w płucach
i sercu, badanie neurologiczne nie wykazało jakichkolwiek zmian chorobowych, podobnie skarżący pozytywnie przeszedł badanie okulistyczne i laryngologiczne. Lekarz ortopeda wskazał na stan po rekonstrukcji A CL kolana lewego w 2008 r. - jednak zmiany te nie miały żadnego związku z przyjmowaniem [...] przez skarżącego. Powyższe wyklucza przyjęcie, że u skarżącego doszło do postępującego przebiegu uzależnienia, prowadzącego do nieodwracalnych następstw psychicznych i fizycznych. Potwierdzeniem braku istnienia nieodwracalnych następstw jest także uznanie przez Rejonową Komisję Lekarską, iż skarżący jest zdolny do pracy oraz zakwalifikowanie jego inwalidztwa jako czasowego (a tym samym nietrwałego i odwracalnego).
Zaburzenia neurologiczne zostały również wykluczone podczas pobytu skarżącego na Klinicznym Szpitalnym Oddziale Ratunkowym w [...] , konsultacja neurologiczna wykazała brak objawów ogniskowego uszkodzenia OUN, ohj. Babińskiego obustronnie ujemny, obj. oponowe ujemne. U skarżącego stwierdzono jednoznacznie neurologiczny brak objawów ogniskowych i ubytkowych.
Podała też, że skarżący odbył stacjonarne sześciotygodniowe leczenie uzależnienia od opiatów, bez trudu zaadaptował się do warunków leczenia stacjonarnego, zauważył u siebie objawy uzależnienia oraz konsekwencji zażywania, realizował terminowo zadania Osobistego Planu Terapii. Skarżący zadeklarował chęć wprowadzenia w życie trzeźwych zmian, utrzymywania abstynencji, zaś podczas terapii nastąpiła poprawa na poziomie psychologicznych mechanizmów uzależnienia(karta informacyjna leczenia szpitalnego Oddziału Leczenia uzależnień Szpitala Specjalistycznego MSW w [...]).
W ocenie skarżącego, ani wynik badania przedmiotowego ani dokumentacja medyczna, czy wynik konsultacji psychiatrycznych nie daje podstaw do przyjęcia, iż występuje u niego schorzenie, które czyni go całkowicie niezdolnym do służby. Co więcej, również badania dodatkowe przeprowadzone przez centralną Komisję Lekarską nie potwierdziły u skarżącego istnienia schorzenia w postaci uzależnienia od substancji psychoaktywnych.
Dokonując zaś analizy wyników konsultacji psychiatrycznej z dnia [...] września
2016 r., a którą wzięła pod uwagę Centralna Komisja Lekarska pełnomocnik skarżącego podała, że w podsumowaniu badania lekarz psychiatra wskazał na zaburzenia zachowania spowodowane używaniem opiatów i zakwalifikował w/w schorzenie wg oznaczenia Fil.2, Klasyfikacja dokonana przez lekarza psychiatrę (F.11.2) dotyczy diagnozy postawionej dla potrzeb leczenia, a nie orzekania o zdolności do służby.
Ponadto pełnomocnik skarżącego nie zgodziła się z CKL, że stwierdzenie nieodwracalnych następstw psychicznych czy fizycznych wykracza poza ramy orzekania. W ocenie skarżącego organy obu instancji dokonały dowolnej (a nie swobodnej) oceny dowodów, nie rozważyły w sposób należyty wszystkich okoliczności i nie podjęły wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Orzeczenie nie zawiera informacji wskazujących na podstawy diagnozy w odniesieniu do kryteriów zawartych w rozporządzeniu. Powołując się na art. 7 k.p.a. pełnomocnik zarzuciła, iż organ II instancji, pomimo inicjatywy dowodowej skarżącego nie przeprowadził w tym zakresie niezbędnego postępowania dowodowego, które mogło przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego.
Pełnomocnik zarzuciła, że Komisja Lekarska, nie przeprowadziła dowodu wnioskowanego przez skarżącego w odwołaniu, a mianowicie nie zwróciła się do Oddziału Leczenia Uzależnień SP ZOZ Szpitala Specjalistycznego w [...] o wydanie opinii, czy w trakcie pobytu na leczeniu stacjonarnym w dniach 14 kwietnia 2016 r. – 25 maja 2016 r., u skarżącego stwierdzono nieodwracalne następstwa psychiczne i (lub) fizyczne na skutek używania opiatów.
Pełnomocnik, podobnie jak w odwołaniu zarzuciła, iż uznano skarżącego za całkowicie niezdolnego do służby w Policji, zaś po upływie okresu zwolnienia lekarskiego, odwołujący powrócił do służby i wykonywał swoje dotychczasowe zadania. Dopiero w dniu [...] października 2016 r. został zwolniony od zajęć służbowych. Przez okres od wydania orzeczenia przez Rejonową Komisję Lekarską skarżący wielokrotnie podejmował interwencje, był też dowódcą plutonu podczas meczu piłkarskiego - zaopatrzony w środki przymusu bezpośredniego dowód: pismo Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] października 2016 r., rozpiska - pluton II.
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, ponawiając argumenty zawarte w swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Ponadto wskazać należy, skarga na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej
w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa i związku inwalidztwa ze służbą jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z poźn. zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1822), komisje lekarskie orzekają w dwóch instancjach: 1) w pierwszej instancji - rejonowe komisje lekarskie; 2) w drugiej instancji - Centralna Komisja Lekarska. Z mocy art. 17 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy, Centralna Komisja Lekarska jest właściwa
w zakresie rozpatrywania odwołań od orzeczeń rejonowych komisji lekarskich. Aktem wykonawczym określającym sposób i tryb działania komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1894). Wyjaśnić należy, że orzeczenia komisji lekarskich można podzielić na dwie kategorie. Pierwsza
z nich związana jest z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest więc stan zdrowia osoby w celu zaliczenia jej do odpowiedniej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia, czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, czy z niej zwalniana. Decyzje te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, co potwierdziła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97. Wprawdzie uchwała ta dotyczyła wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia
21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, jednakże oceniając zakres kompetencji oraz rodzaje rozstrzygnięć wydawanych przez te komisje Sąd uznał, że nie ma podstaw do uznania, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych nie miałyby podlegać kontroli sądu administracyjnego.
Drugą kategorią orzeczeń wydawanych przez komisje lekarskie stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych, czy emerytalnych. Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji
o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez komisje lekarskie, lecz przez właściwe organy emerytalno-rentowe. Orzeczenia komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie skarżący zaskarżył w całości orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej, w tym również w sprawie inwalidztwa i związku inwalidztwa ze służbą,
a więc także dokonaną przez Komisję ocenę stanu jego zdrowia oraz ustalenia dotyczące związku stwierdzonych schorzeń ze służbą dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego. Na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd stwierdził niedopuszczalność skargi w tym zakresie.
Uznając zaś za dopuszczalną skargę na orzeczenie w części dotyczącej określenia stopnia zdolności do służby w Policji, Sąd stwierdził natomiast, że skarga w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. poz. 1898 ze zm.).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby w Policji ustala się przez zaliczenie go do jednej
z następujących kategorii zdolności do służby: (1) kategoria A - "zdolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby; (2) kategoria B - "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną i uniemożliwiają mu pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na innym stanowisku; (3) kategoria C - "niezdolny do służby", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby.
Orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby, oprócz jednej z kategorii zdolności do służby wymienionych w ust. 1, zawiera jedno z następujących określeń: (1) "zdolny do służby", jeżeli nie stwierdzono żadnych chorób lub ułomności stanowiących przeciwwskazanie do pełnienia służby; (2) "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak te choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego; (3) "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które czasowo zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby, ale mogą rokować poprawę stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku; (4) "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono pewne choroby lub ułomności, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; (5) "trwale niezdolny do służby", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które nie pozwalają na pełnienie służby (art. 6 ust. 2 ustawy).
Stosownie do art. 33 ust. 1 ww. ustawy o komisjach lekarskich, rejonowa komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia. Rejonowe komisje lekarskie orzekają, posługując się również - w przypadku ustalania zdolności fizycznej lub psychicznej do służby - wykazem chorób i ułomności, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia osoby badanej (ust. 3).
Rejonowa komisja lekarska, zaliczając funkcjonariusza Policji do jednej
z kategorii zdolności do służby, bierze pod uwagę charakter i warunki służby na zajmowanym przez funkcjonariusza stanowisku oraz kryteria zdrowotne (art. 34 ustawy).
W myśl art. 38 ust. 1 ww. ustawy rejonowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i zebraniu niezbędnych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej. Orzeczenie zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenia, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 1 i 5).
Zgodnie z art. 40 ust. 1 rejonowe komisje lekarskie orzekają w składzie co najmniej dwuosobowym. Orzeczenie wydane przez komisję lekarską podpisują wszyscy członkowie komisji. Komisja podejmuje rozstrzygnięcie zwykłą większością głosów.
W razie równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego składu.
Orzeczenie doręcza się niezwłocznie na piśmie wraz z uzasadnieniem osobie badanej albo osobie zainteresowanej oraz podmiotowi kierującemu do komisji lekarskiej (art. 41 ust. 1).
Stosownie do art. 42 ust. 1 i art. 43 ust. 1 ww. ustawy, od orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej osobie badanej lub podmiotowi kierującemu tę osobę do rejonowej komisji lekarskiej w celu wydania orzeczenia przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej. W myśl art. 44 ww. ustawy, rejonowa komisja lekarska przesyła odwołanie, również wniesione po terminie, wraz z dokumentacją medyczną do Centralnej Komisji Lekarskiej w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania.
Jak stanowi art. 45 i art. 46 ww. ustawy, Centralna Komisja Lekarska rozpatruje odwołanie w składzie trzyosobowym w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania albo w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania w przypadku konieczności wykonania dodatkowych badań lub uzyskania dodatkowych dokumentów, po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po przeprowadzeniu niezbędnych badań lub po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich, w tym obserwacji w podmiocie leczniczym, lub po dostarczeniu na jej żądanie dodatkowych dokumentów.
Zgodnie z art. 47 ww. ustawy, Centralna Komisja Lekarska po rozpatrzeniu odwołania: (1) utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie albo (2) uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i wydaje nowe, albo (3) uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez rejonową komisję lekarską.
Z powyższego wynika, że przepisy ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w procedurze określonej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jednakże, stosownie do art. 4 ustawy o komisjach lekarskich,
w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy k.p.a. Brzmienie ww. przepisu wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że przepisy Kodeksu nie znajdą zastosowania w sytuacjach, w których ustawodawca sformułował przepisy odrębne, które w sposób odmienny i wyczerpujący regulują daną instytucję w ustawie o komisjach lekarskich. Natomiast w pozostałych przypadkach rozwiązania prawne przyjęte w k.p.a. znajdą zastosowanie wprost, bez zmian w zakresie ich dyspozycji.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich o zdolności do służby w Policji obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, w szczególności czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby była zgodna z przepisami powołanej wyżej ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz rozporządzenia wykonawczego.
Sąd nie jest natomiast władny, aby rozważać kwestie medyczne. Tym samym, Sąd nie jest uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do służby w Policji. Kontroluje natomiast przebieg postępowania i prawidłowość kwalifikacji schorzenia w oparciu o obowiązujące regulacje prawne.
W ocenie Sądu postępowanie zakończone zaskarżonym orzeczeniem zostało przeprowadzone zgodnie z powołanymi wyżej przepisami.
Orzekająca w I instancji Komisja Lekarska była właściwa miejscowo i rzeczowo do orzekania w sprawie w myśl art. 16 i art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy. Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy Komisja orzekała w składzie dwóch lekarzy i przewodniczącego, którzy podpisali ww. orzeczenie. Komisja dokonała oceny stanu zdrowia skarżącej na podstawie wskazanych badań lekarskich, w tym specjalistycznych w dziedzinie psychiatrii i psychologii, badania własnego oraz dokumentacji medycznej, w tym karty informacyjnej z Oddziału Leczenia Uzależnień Szpitala Specjalistycznego MSW w [...] z pobytu w dniach od 14 kwietnia 2016 r. do dnia 25 maja 2016 r.
W następstwie powyższego Komisja rozpoznała u skarżącego uzależnienie od substancji psychoaktywnych, pozostające w procesie leczenia (§ 83 p.3 kat. C) i dokonała kwalifikacji tego rozpoznania w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r.w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu uznając, skarżącego za trwale niezdolna do służby w Policji (kat. C).
Centralna Komisja Lekarska, orzekająca w składzie trzech lekarzy, również działała zgodnie ze swoją właściwością w myśl art. 16 pkt 2, art. 17 ust. 3 pkt 1 oraz art. 45 ww. ustawy. Orzeczenie Komisji II instancji zostało poprzedzone dodatkowymi badaniami komisyjnymi oraz konsultacją psychiatryczną i psychologiczną, stosownie do art. 46 ww. ustawy. Wyniki tych badań zostały utrwalone na kartach 23 i 24 akt administracyjnych. Konsultację psychiatryczną przeprowadził specjalista chorób psychicznych i nerwicowych, lekarz neurolog.
Centralna Komisja Lekarska podzieliła stanowisko Komisji I instancji w zakresie rozpoznania u skarżącego uzależnienia od substancji psychoaktywnych, pozostające
w procesie leczenia (1) z kwalifikacją do § 83 pkt 3 ww. wykazu do wskazanego wyżej rozporządzenia. Komisja potwierdziła, że skarżący jest niezdolna do służby w Policji (kategoria C).
Powyższa kwalifikacja została dokonana prawidłowo w oparciu o wykaz chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu albo funkcjonariusza tych służb.
W § 83 pkt 3 ww. wykazu wskazane zostały "używanie szkodliwe lub uzależnienie od substancji psychoaktywnych" - grupa II obejmująca funkcjonariuszy Policji, kategoria C - niezdolny do służby. Zgodzić się należy z CKL MSW, że rozpoznane u badanego uzależnienie od opiatów, wymagające dalszej terapii świadczy o braku zdrowia natury psychicznej orzekanego i stanowi istotne przeciwwskazanie do pełnienia służby w Policji. Sam bowiem fakt uzależnienia może stanowić zagrożenie dla funkcjonariusza pracującego z bronią, dla niego samego i jego otoczenia.
Odnosząc się zaś do zarzutów M. D. , zawartych w jego skardze, to wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego błędnie on przytoczył treść szczegółowych objaśnień do § 83 p. 1 i 2, zawartych w ww. rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych, zgodnie z którym w § 83 w punkcie 1 - używanie szkodliwe alkoholu lub zespól uzależnienia od alkoholu w okresie kontrolowanej abstynencji w punkcie 2 -zespól uzależnienia od alkoholu nierokujący zachowania abstynencji. W zaleceniach do § 83 w punkcie 3 podano, że według tego punktu należy kwalifikować osoby, u których stwierdza się objawy psychodegradacji oraz zmiany somatyczne typowe dla przewlekłych intoksykacji.
Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie badający na potrzeby komisji psycholog zdiagnozował u badanego zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem opiatów. Takiego też stwierdzenia użył lekarz psychiatra.
Zgodzić się należy ponownie z organem, że w orzeczeniu o zdolności policjanta do służby nie jest wymagane wykazanie tych zmian. To Komisja bowiem, wydająca takie orzeczenie, na podstawie badania własnego i dodatkowych badań (w tym opinii psychologa czy psychiatry), podejmuje rozstrzygnięcie, czy takie zmiany nastąpiły i czy badany jest uzależniony od substancji psychoaktywnych.
W świetle powyższego uznać należało, iż Komisja I i II instancji dokonały prawidłowej kwalifikacji rozpoznanego schorzenia do § 83 pkt 3 załącznika do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami do służby w Policji (...), co z kolei skutkowało zaliczeniem skarżącego do kategorii C - niezdolny do zawodowej służby.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że Komisja II instancji dopuściła się naruszenia art. 39 ust. 5 ustawy o komisjach lekarskich (...) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że wobec odwołania od orzeczenia Komisji I instancji przeprowadzono dodatkowe badania, w tym konsultację psychiatryczną i psychologiczną skarżącego. Konsultacje te odbyła się w dniu [...] września 2016 r. w Poradni Psychologicznej SP ZOZ MSWiA w [...] oraz konsultacja psychiatryczna w Poradni Zdrowia Psychicznego SP ZOZ MSWiA w [...] . Rozpoznanie dokonane zostało w oparciu o wywiad, badania przedmiotowe, konsultację psychiatryczną i pozostałą dokumentację orzeczniczo-lekarską. Rozpoznane schorzenia w zakresie uzależnienia od substancji psychoaktywnych skarżącego przyporządkowano do odpowiednich pozycji, paragrafów i punktów działu XV wykazu chorób i ułomności. Kategoria zdolności do służby wynikająca z tego wykazu nie budzi wątpliwości (kat. C – niezdolna do służby).
W świetle powyższego nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż Komisja II instancji nie podała w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia konkretnych faktów, które uznała za udowodnione oraz dowodów, na których oparła rozstrzygnięcie. Nie jest również trafny zarzut, iż Komisja nie przytoczyła przepisów prawa materialnego, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu uzasadnienie wydanego orzeczenia w zaskarżonej części,
tj. w zakresie zdolności do służby w Policji, zostało uzasadnione w sposób należyty. Sąd nie jest natomiast władny oceniać tej części orzeczenia, która dotyczy związku rozpoznanych schorzeń ze służbą oraz stopnia inwalidztwa, bowiem te kwestie wykraczają poza kognicję sądów administracyjnych. O trybie zaskarżenia orzeczenia
w ww. zakresie skarżący został pouczony przez Komisję II instancji.
Podkreślić należy, że tryb postępowania przed komisjami lekarskimi, z uwagi na jego specyfikę, ma charakter szczególny i nie podlega rygorom Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia w toku postępowania przepisów postępowania administracyjnego nie znajdują uzasadnienia.
Z akt sprawy wynika, że orzeczenia zostały wydane w oparciu o zebraną
w sprawie dokumentację oraz po przeprowadzeniu dodatkowych badań. Sąd nie jest uprawnionych do oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich oraz ustaleń Komisji w zakresie stwierdzonych schorzeń. Natomiast rozpoznane u skarżącego schorzenia, dawały podstawę do zaliczenia skarżącego do kategorii C – niezdolny do służby w Policji.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło