IV SA/Wa 797/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na pismo Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia dyżuru obrończego w sądzie postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. l. dz. [...] Wicedziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] poinformował K. J., będącego radcą prawnym, że w wykonaniu nałożonego na okręgowe izby radców prawnych obowiązku zapewnienia dyżurów radców prawnych w siedzibach sądów rejonowych pozostających w obszarze właściwości danej OIRP – zgodnie z ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 czerwca 2015 r. w sprawie sposobu zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym (Dz. U. poz. 920) – został mu wyznaczony w dniu 17 października 2017 r. dyżur w Sądzie Rejonowym dla [...] w [...]. Pismem z dnia 13 lutego 2017 r. K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. pismo Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] jako stanowiące akt/czynność z zakresu administracji publicznej. Skarżący zwrócił się o uchylenie zaskarżonego aktu/czynności w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek sprawowania dyżurów w określonym czasie i miejscu nie wynika z ustawy, lecz z odrębnych przepisów w postaci rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 czerwca 2015 r. w sprawie sposobu zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym. Skarżący stwierdził, że zgodnie z przepisami prawa, radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych), w tym nie może podjąć się prowadzenia sprawy, jeżeli nie posiada wystarczającej wiedzy lub doświadczenia (art. 12 ust. 1 Kodeksu etyki zawodowej radcy prawnego). Wyjaśnił, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosła o odrzucenie skargi argumentując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy, wskazać należy, że normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny. Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184). Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest pismo Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. l. dz. [...], informujące o wyznaczeniu skarżącemu dyżuru w Sądzie Rejonowym dla [...] w [...], w wykonaniu nałożonego na okręgowe izby radców prawnych obowiązku zapewnienia dyżurów radców prawnych w siedzibach sądów rejonowych pozostających w obszarze właściwości danej OIRP. Obowiązek ten powstał z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 czerwca 2015 r. w sprawie sposobu zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym (Dz. U. poz. 920). W ocenie Sądu, ww. pismo nie posiada cech decyzji administracyjnej, ani innej władczej formy działania administracji publicznej – w szczególności, zaskarżone pismo nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z tego względu, nie może być ono przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Brak jest również przepisów szczególnych, które pozwalałyby objąć wniesioną skargę kognicją sądów administracyjnych. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu, wyznaczenie radcy prawnemu dyżuru obrończego nie stanowi aktu albo czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Mając na uwadze regulację zawartą w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 czerwca 2015 r. w sprawie sposobu zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym (Dz. U. poz. 920), stwierdzić należy, że brak jest czynności, którą można by określić jako wyznaczenie dyżuru obrończego radcy prawnemu przez organy samorządu zawodowego. Stosownie do § 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, rada okręgowej izby radców prawnych przedstawia prezesowi właściwego sądu rejonowego wykaz radców prawnych uprawnionych do obrony w postępowaniu karnym według ustawy o radcach prawnych, mających miejsce zamieszkania na obszarze właściwości danego sądu, pełniących dyżury. Wyłączne kryterium zamieszczenia radcy prawnego w wykazie radców, którzy pełnią dyżury obrończe, stanowi spełnianie warunków określonych w tym przepisie, tj. posiadanie uprawnień do obrony w postępowaniu karnym (według ustawy o radcach prawnych), a także miejsca zamieszkania na obszarze właściwości danego sądu. Nadto, jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, w OIRP w [...] ustalenie konkretnych dat dyżurów dla danego radcy prawnego następuje przy użyciu systemu informatycznego, z którego korzystają sądy, w oparciu o algorytm, przydzielający dyżury losowo kolejnym uprawnionym osobom. Nadto, zauważyć trzeba, że ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233. ze zm.) enumeratywnie wskazuje przypadki, w których samorząd pełni zadania zlecone z zakresu administracji publicznej. Takim zadaniem nie jest przedstawianie prezesom właściwych sądów rejonowych wykazów radców prawnych pełniących dyżury w celu zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym. Czynności związane z przedstawieniem tych wykazów nie stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. Reasumując, czynność rady okręgowej izby radców prawnych związana z przyporządkowaniem radcy prawnemu terminów obowiązkowych dyżurów obrończych w danym roku kalendarzowym nie spełnia podstawowego kryterium, warunkującego zaliczenie jej do kategorii czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Z opisanych względów, nie można uznać, aby kwestionowane pismo stanowiło rozstrzygnięcie, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, przy czym odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.