I SA/Kr 1443/16
WyrokWSA w Krakowie2017-08-09
Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Piotr Głowacki, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, na które zostało wniesione zażalenie, może być uznane za ostateczne, a organ egzekucyjny może wydać postanowienie w sprawie zarzutów na podstawie takiego nieostatecznego postanowienia wierzyciela?Ratio decidendi
Postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, na które zostało wniesione zażalenie, nie może być uznane za ostateczne. Organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia w sprawie zarzutów na podstawie takiego nieostatecznego postanowienia wierzyciela, gdyż narusza to przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący zgłosił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat abonamentowych RTV, podnosząc m.in. nieistnienie obowiązku i błąd w naliczeniu odsetek. Wierzyciel (P. S.A.) uznał zarzuty za niezasadne w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2016 r. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego, a następnie Dyrektor Izby Skarbowej, uznali zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione, opierając się na stanowisku wierzyciela. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że postanowienie wierzyciela nie było ostateczne z uwagi na wniesione zażalenie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 1443/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 9 sierpnia 2017 r., sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).
Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego J. K. (dalej Skarżący, Zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego z 2 listopada 2015 r. nr [...] wystawionego przez wierzyciela – P. S.A. na należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2010 r. do maja 2015 r. Organ egzekucyjny wszczął w dniu 23 grudnia 2015 r. postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanego doręczając mu odpis tytułu wykonawczego. W dniu 29 grudnia 2015 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego Skarżącego.
Skarżący pismem z dnia 30 grudnia 2015 r. zgłosił do Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) i wniósł o uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku Skarżący podniósł, że w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342, dalej: rozporządzenie), dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia tj. do dnia 12 grudnia 2008 r. Według Skarżącego z przepisu tego wynika, że po upływie tego okresu rejestracja odbiornika traci ważność, natomiast ponowna rejestracja odbiornika następuje po przesłaniu użytkownikowi odbiornika zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Następnie Skarżący podkreślił, że nie doręczono mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego datowanego na 27 sierpnia 2008 r., zaś otrzymał zawiadomienie dopiero wraz z pismem z dnia 1 września 2015 r. Skarżący twierdził, że dopiero wtedy nastąpiło zarejestrowanie odbiornika. Zatem, według Skarżącego, obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstał z dniem 1 października 2015 r. Skarżący podniósł, że nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego ani też strona przeciwna nie udowodniła, że takowe otrzymał. Podniósł, że zastosowanie w sprawie mają przepisy art. 6 i art. 61 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 459) dotyczące ciężaru dowodu i oświadczeń woli.
Dodatkowo Skarżący podniósł, że premier rządu RP w 2008 r. "zapowiedział zniesienie opłaty abonamentowej za odbiorniki rtv i mówił żeby opłat tych nie płacić".
Z kolei zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Skarżący uzasadnił tym, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wykazano kwotę odsetek 388,22 zł, podczas gdy suma odsetek wyliczonych w tytule wykonawczym wynosi 149,40 zł, a zatem egzekwowanie odsetek ponad kwotę 149,40 zł jest niezgodne z treścią tytułu wykonawczego.
Pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. nr [...] organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela – P. S.A. o zajęcie stanowiska w kwestii zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. – nieistnienie obowiązku.
Postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. nr [...] wierzyciel – P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej Dział Abonamentu - uznał zarzut za niezasadny.
W uzasadnieniu wierzyciel zwrócił uwagę, że Zobowiązany był zobligowany do regulowania opłaty abonamentowej na mocy ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204). Zdaniem wierzyciela zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania lub dopełnienia formalności dotyczących zwolnienia z opłat abonamentowych stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. P. S.A. wskazała również, że wysłała w dniu 27 sierpnia 2008 r. do Skarżącego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiące dowód zarejestrowania odbiornika RTV. Wierzyciel poinformował, że nie odnotował zwrotu korespondencji i wskazał, że w rozporządzeniu minister nie posługuje się pojęciem "doręczenie" lecz "przesłanie zawiadomienia", w związku z czym poprzez przesłanie zawiadomienia P. S.A. wykonała obowiązek powiadomienia użytkownika o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Natomiast odnosząc się do zarzutu błędnego naliczenia odsetek za zwłokę, wierzyciel zauważył, że odsetki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w kwocie 149,40 zł zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych zostały wyliczone prawidłowo.
Wierzyciel wskazał również, że stanowisko polityków w przedmiocie poboru i egzekwowania opłat abonamentu nie ma znaczenia dowodowego i pozostaje poza zakresem analizy w postępowaniu egzekucyjnym.
W postanowieniu zawarto pouczenie o dopuszczalności i terminie wniesienia nań zażalenia do Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej.
Pismem z 10 czerwca 2016 r. P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej Dział Abonamentu poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego, że S. K. wniósł zażalenie na ww. postanowienie z 28 kwietnia 2016 r. nr [...] wobec czego nie jest ono ostateczne.
Z kolei w piśmie z 23 czerwca 2016 r. P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego, że ww. postanowienie z 28 kwietnia 2016 r. nr [...] zostało doręczone zastępczo w dniu 4 maja 2016 r. pełnoletniemu domownikowi i stało się ostateczne, ponieważ Skarżący nie wniósł na nie zażalenia.
Następnie A. K. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem P. ustaliła, że ww. postanowienie na dzień 26 sierpnia 2016 r. jest ostateczne.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 6 września 2016 r. nr [...] uznał zarzuty wniesione przez S. K. za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że zobowiązany wniósł zarzuty "wynikające z art. 33 pkt 1, 2 oraz 7 "ustawy egzekucyjnej"". Dalej stwierdził, że zarzuty te są bezzasadne i posłużył się argumentacją przytoczoną przez wierzyciela w postanowieniu. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 34 § 4 "ustawy egzekucyjnej", po otrzymaniu ostatecznego postanowienia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie. "Odnosząc się do zarzutu nie istnienia i braku wymagalności obowiązku tj. art. 33 pkt 1 i 2 "ustawy egzekucyjnej"" uznał zarzuty za nieuzasadnione.
S. K. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie wnosząc o uznanie zarzutów za uzasadnione i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: DIS) postanowieniem z dnia 25 października 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowej.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że jako organ II instancji sprawdził czy organ egzekucyjny rozpatrzył wszystkie podnoszone przez skarżącego zarzuty i czy w sposób wystarczający uzasadnił swoje stanowisko. Zauważył, że organ egzekucyjny nie oceniał zasadności zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku, co do którego wypowiadał się wierzyciel, gdyż stanowisko wierzyciela było wiążące dla organu egzekucyjnego. Zauważył, że ze względu na przepisy art. 29 § 1 oraz art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie miał prawa do kwestionowania ostatecznego stanowiska wierzyciela dotyczącego istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.
Skarżący wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego oraz § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia,
- przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8, 9, 12 i 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.).
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumentację z zażalenia i zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 2 lutego 2017 r. sekretariat WSA w Krakowie zobowiązał DIS do wyjaśnienia kwestii złożenia zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...], z racji, iż stwierdzono sprzeczność pomiędzy pismami wierzyciela odnośnie kwestii złożenia zażalenia przez Skarżącego.
DIS w dniu 1 marca 2017 r. dostarczył pismo wierzyciela, w którym to P. S.A stwierdziła, że Skarżący złożył w dniu 11 maja 2016 r. zażalenie na postanowienie wierzyciela z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...] oraz wniosła o anulowanie treści pisma z dnia 23 czerwca 2016 r. [...]. P. wskazała w ww. piśmie, że biorąc pod uwagę powyższe, postanowienie wierzyciela z dnia 28 kwietnia 2016 r. nie jest ostateczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Ocena legalności postanowień wydanych w niniejszej sprawie zależy od odpowiedzi na pytanie czy w rozpoznawanej sprawie istniały dostateczne podstawy do uznania w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów Skarżącego wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.e.a. za nieuzasadnione.
Odpowiedź na tak sformułowaną kwestię poprzedzić muszą uwagi dotyczące reguł oraz trybu rozpoznawania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Z powyższego przepisu wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty.
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wierzyciel zajmuje stanowisko w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 K.p.a. (w niniejszej sprawie, zgodnie z pouczeniem na k. [...] akt administracyjnych – P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej).
Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Należy podkreślić, iż funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego.
Co ważne, odstąpienie przez organ egzekucyjny od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela w sprawie zarzutów kwalifikowane jest jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 911/96, publik. ONSA 1998/4/148).
Zgodnie art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (postanowienie o oddaleniu zarzutów, odmowie uznania zarzutów za uzasadnione lub o odmowie uwzględnienia zarzutów), a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r., sygn. akt FW 4/04, wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08, i z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że art. 16 § 1 K.p.a. zawiera ustawową definicję decyzji ostatecznej, jako decyzji, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji.
Decyzje ostateczne, to w rozumieniu kodeksu decyzje, od których nie służy odwołanie, a zatem te decyzje, które nie mogą być weryfikowane w administracyjnym toku instancji. Do decyzji ostatecznych należy zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin do złożenia odwołania i nie został przywrócony w przepisanym trybie, decyzję wydaną przez organ odwoławczy (organ drugiej instancji) oraz decyzję ostateczną z mocy wyraźnego przepisu prawa materialnego (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, komentarz do art. 16).
Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera co prawda ustawowej definicji postanowienia ostatecznego, jednakże ustawodawca wielokrotnie posługuje się tym terminem (art. 119 § 2, art. 120 § 1 i art. 134 K.p.a.) bądź terminem "postanawia ostatecznie" (art. 59 § 2 K.p.a.).
Stosując zatem w drodze analogii, zawartą w art. 16 § 1 K.p.a., ustawową definicję decyzji ostatecznej, przyjąć należy, iż postanowienia ostateczne, to te postanowienia, na które nie służy zażalenie, a zatem te, które nie mogą być weryfikowane w administracyjnym toku instancji. Do postanowień ostatecznych zaliczyć należy między innymi postanowienia wydane przez organ drugiej instancji w wyniku rozpatrzenia zażalenia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, w stosunku do których upłynął termin do wniesienia zażalenia i termin ten nie został przywrócony (por. A. Wróbel, tamże, komentarz do art. 141). W myśl bowiem art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie służy zatem na postanowienie nieostateczne.
Podsumowując, w świetle przepisu art. 33 u.p.e.a. obowiązanemu przysługuje, w określonym zakresie i terminie uprawnienie do zgłoszenia zarzutów, zaś na podstawie art. 34 u.p.e.a. na wierzycielu ciąży obowiązek wyrażenia, w przewidzianej do tego formie, swojego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym co istotne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów musi mieć walor ostateczności. Orzeczenie ostateczne to takie, które nie zostało zaskarżone w przewidzianym do tego terminie lub po jego zaskarżeniu organ II instancji wypowiedział się co do niego. Ostateczne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela co do zarzutów oznacza zatem zakończenie postępowania w tej kwestii i niemożność wzruszenia tego orzeczenia w trybie odwoławczym (zwyczajnym).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy należy wskazać, że, jak wynika z pism wierzyciela z 10 czerwca 2016 r. i 27 lutego 2017 r., Skarżący wniósł w dniu 11 maja 2016 r. zażalenie na postanowienie wierzyciela z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr [...]. Postanowienie to zostało doręczone zastępczo pełnoletniemu domownikowi w dniu 4 maja 2016 r. Należy zatem uznać, że zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. termin na wniesienie zażalenia został zachowany. Trzeba więc stanowczo podkreślić, w świetle powyższych rozważań prawnych, iż postanowienie to nie stało się ostateczne do chwili orzekania przez organy egzekucyjne. Postanowienie wierzyciela z dnia 28 kwietnia 2016 r. z racji niezakończenia administracyjnego toku instancji podlega weryfikacji administracyjnej poprzez ponownego rozpatrzenia w wyniku złożonego zażalenia zarzutów wniesionych przez Skarżącego.
Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że zaskarżone postanowienia organu I i II instancji w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione, zostały w istocie wydane wadliwie w oparciu o nieostateczne postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów.
Należy podkreślić, że w chwili orzekania przez organy egzekucyjne były one świadome zalegania w aktach sprzecznych pism wierzyciela z 10 czerwca 2016 r. oraz 23 czerwca 2016 r.
Mimo tego organy zdecydowały się orzekać w sprawie na podstawie tylko jednego z tych pism w związku z notatką służbową A. K. o wyjaśnieniu ostateczności postanowienia wierzyciela w rozmowie telefonicznej z bliżej nieokreślonym pracownikiem P. S.A.
Tego typu praktyka jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności i działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, a zatem z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a.
Wierzyciel winien więc merytorycznie rozpoznać zażalenie Skarżącego z dnia 11 maja 2016 r. na postanowienie wierzyciela z dnia 28 kwietnia 2016 r. Brak zaś było podstaw do dalszego prowadzenia i zakończenia postępowania przez organ egzekucyjny.
Skoro stanowisko wierzyciela wyrażone w formie postanowienia nie było ostateczne, to nieuprawnione było późniejsze wydanie zaskarżonych postanowień w przedmiocie niezasadności zarzutów.
W tej sytuacji Sąd stwierdził ewidentne naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżone postanowienia organu I i II instancji zostały wydane przedwcześnie. Uznając powyższy zarzut za zasadny Sąd nie mógł na obecnym etapie postępowania odnieść się do pozostałych zarzutów skargi.
Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając 100 zł w związku z kwotą uiszczonego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło