I SA/Wr 525/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi: W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej w skrócie: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania W. C. (zwanego dalej: strona, skarżący) od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Z akt sprawy wynika, że wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu kapitałów pieniężnych za 2010 r. w wysokości 9.272,38 zł. Decyzja ta (wraz z pouczeniem o trybie i terminie wniesienia odwołania) została doręczona pełnomocnikowi strony - doradcy podatkowemu J. H. w dniu 10 listopada 2016 r., co pełnomocnik potwierdził własnoręcznym podpisem z adnotacją: "Odmowa przyjęcia; doręczenie na niewłaściwy adres w S." (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 115 akt administracyjnych). W dniu 28 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego, k. 5 akt administracyjnych) skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy, działając na podstawie przepisu art. 216 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201; dalej O.p.) oraz art. 208 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 ze zm.), stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, o czym strona została pouczona w decyzji, a zatem jej wniesienie po upływie terminu, o którym mowa w art. 223 O.p., wyklucza - stosownie do art. 228 O.p. - możliwość rozpatrzenia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący (działając za pośrednictwem pełnomocnika) wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, zarzucając naruszenie: art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 123 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zarówno on, jak i jego pełnomocnik, o wydaniu decyzji z dnia [...] dowiedzieli się dopiero w związku z otrzymaniem w dniu 21 grudnia 2016 r. dokumentów egzekucyjnych, dlatego też o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wnieśli w terminie siedmiu dni od dnia powzięcia ww. informacji. Zdaniem skarżącego, organy podatkowe w sposób świadomy i celowy dwukrotnie złamały przepisy O.p. dotyczące doręczeń, co skutkuje wadliwością doręczenia przedmiotowej decyzji. Strona podkreśliła, że - wbrew przepisom prawa - organy nie podjęły próby doręczenia kwestionowanej decyzji w formie elektronicznej. Przytaczając przebieg doręczeń korespondencji w toku prowadzonego postępowania podatkowego skarżący stwierdził, że pracownicy organu pierwszej instancji samodzielnie zmienili adres do korespondencji, doręczając kwestionowaną przesyłkę pełnomocnikowi na adres jego biura, zamiast na wskazany w pełnomocnictwie adres do doręczeń. W ocenie skarżącego, doręczanie korespondencji z powołaniem się na przepis art. 148 O.p. jest błędne, gdyż przepis szczególny, jakim jest art. 145 § 2 O.p., wyłącza zastosowanie art. 148 O.p. ze względu na znacznie węższy zakres pojęciowy słowa "pełnomocnik" niż "osoba fizyczna". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej w skrócie: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Kwestią sporną jest przede wszystkim to, czy okoliczności faktyczne sprawy przyjęte przez organ odwoławczy pozwalały uznać, że doszło do skutecznego doręczenia stronie (reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika) decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...], a tym samym, czy istniały podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, stanowisko organu drugiej instancji w niniejszej sprawie jest w pełni uprawnione. Wskazać należy, że unormowane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ma charakter deklaratoryjny. Uprawniony organ administracji stwierdza w nim jedynie uchybienie przewidzianemu przez Ordynację podatkową terminowi do wniesienia odwołania. Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 10 listopada 2016 r. została doręczona w trybie art. 144 § 1 pkt 1 i art. 148 § 2 pkt 2 O.p. Zgodnie z art. 144 § 1 pkt 1 O.p. organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przez pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy celnych lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (§ 2). Okoliczności sprawy wskazują, że pismem z dnia 23 marca 2016 r. (k. 19 akt administracyjnych) skarżący ustanowił pełnomocnika w sprawie, wskazując adres do doręczeń pełnomocnika: ul. B. K. [...], [...] S.. Na podany w pełnomocnictwie adres pracownicy organu w dniu 10 listopada 2016 r. podjęli próbę doręczenia kwestionowanej decyzji (zgodnie z art. 144 § 1 pkt 1 i art. 148 § 1 O.p.), jednak pod wskazanym adresem pełnomocnika nie zastano. Ponieważ mieszkanie przy ul. B. K. [...] w S. zostało sprzedane nowym właścicielom (powyższe ustalono na podstawie oświadczenia nowej właścicielki mieszkania oraz umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego), pracownicy doręczyli przesyłkę na adres działalności gospodarczej prowadzonej przez pełnomocnika strony w S., przy ul. K. [...] (zgodnie z art. 148 § 2 pkt 2 O.p.), co pełnomocnik potwierdził własnoręcznym podpisem z adnotacją: "Odmowa przyjęcia; doręczenie na niewłaściwy adres w S." (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 115 akt administracyjnych). W kontekście powyższych ustaleń, prawidłowe było - w ocenie Sądu - przyjęcie przez organ odwoławczy, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpoznawanej sprawie, ustawowy (14-dniowy) termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg w dniu 10 listopada 2016 r., tj. w dniu odmowy przyjęcia przez pełnomocnika strony przesyłki zawierającej kwestionowaną decyzję i zakończył się w dniu 24 listopada 2016 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący odwołanie od decyzji wniósł 28 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego, k. 5 akt administracyjnych), uchybiając terminowi do dokonania tej czynności (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.), co z kolei uzasadniało zastosowanie przez organ przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut skargi, zgodnie z którym organ podatkowy nie podjął próby doręczenia kwestionowanej decyzji w formie elektronicznej. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ pierwszej instancji pismem z dnia 31 marca 2016 r. (doręczonym skutecznie skarżącemu w dniu 13 kwietnia 2016 r. pod adresem ul. K. [...], [...] W., k. 25 akt administracyjnych) wezwał skarżącego do przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa procesowego na formularzu PPS-1. Skarżący przesłał taki formularz, wskazując w części D.2 adres pełnomocnika do doręczeń: ul. B. K. [...], [...] S., natomiast w części D tego formularza nie podano adresu elektronicznego (k. 27 akt administracyjnych). Z treści pełnomocnictwa wynika zatem, że strona nie spełniła warunków wymaganych przez art. 144 a § 1 O.p. Słusznie więc organy podatkowe uznały, że brak było podstaw do doręczania pełnomocnikowi pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Za bezzasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 148 O.p., gdyż zgodnie z tym przepisem pełnomocnikowi - jako osobie fizycznej - pisma doręcza się w jego mieszkaniu lub też w miejscu pracy (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie). Zdaniem Sądu, przyjęty za podstawę zaskarżonego postanowienia stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tym samym niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. W związku z brakiem wątpliwości co do skuteczności doręczenia skarżącemu kwestionowanej decyzji, za chybiony uznać trzeba zawarty w skardze zarzut dotyczący pozbawienia strony czynnego udziału w toczącym się postępowaniu przed organami podatkowymi (art. 123 § 1 O.p.). Ponadto, za chybioną uznać należy argumentację skarżącego dotyczącą tego, w jakiej dacie skarżący (oraz jego pełnomocnik) powziął informację o wydaniu decyzji. Okoliczność ta nie ma bowiem znaczenia dla kwestii stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a jedynie dla oceny, czy spełniony został warunek do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jak już wyżej wskazywano, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia ww. terminu. Obowiązek organu odwoławczego do działania w sposób określony w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika też z istoty zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 128 O.p. Skoro bowiem upłynął termin na wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z ww. zasadą decyzja ta jest ostateczna i można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, nie zaś w zwykłym trybie odwoławczym. Stwierdzenie zatem przez organ, że środek odwoławczy wniesiono z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. spowodowało, że decyzja z dnia [...] nie mogła podlegać kontroli instancyjnej i zasadne było wydanie zaskarżonego postanowienia. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stanowiącego podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe Sąd - działając w trybie uproszczonym - orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.).