IV SA/Wa 63/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego [...] z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej również: "Kolegium " lub "organ") z dnia [...] października 2016r. (Nr [...]) o umorzeniu postępowania odwoławczego. Stan sprawy przedstawia się następująco. A. G., złożył w dniu [...] maja 2016 r. wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na chowie drobiu w instalacji do ściółkowego chowu drobiu - brojlera kurzego o obsadzie początkowej 5019 DJP oraz przedsięwzięć pomocniczych na działce nr ew. [...] obręb [...]. Do wniosku został dołączony Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z mapą ewidencyjną, wypisem z rejestru gruntów i załącznikiem graficznym przedstawiającym zasięg oddziaływania przedsięwzięcia. Wójt Gminy [...] wydał w dniu [...] lipca 2016 r. decyzję nr [...], którą ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia wyżej opisanego. Od powyższej decyzji wniosło odwołanie Stowarzyszenie Zwykłe [...]. Stowarzyszenie w odwołaniu wnosi o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, celem dokonania weryfikacji zgromadzonego materiału pod kątem zapewnienia kompletności i zgodności z obowiązującymi przepisami, procedury postępowania, zapewniających właściwą ochronę środowiska przed oddziaływaniem planowanej inwestycji. Rozpoznając odwołanie Kolegium podniosło następujące kwestie. W pierwszej kolejności wskazano, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 353 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"). Skarżące Stowarzyszenie nie uczestniczyło w postępowaniu przed organem I instancji. W myśl art. 44 ustawy, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (ust. 2). Kolegium uznało, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Kolegium po dokładnym przeanalizowaniu celów statutowych Stowarzyszenia [...] doszło do przekonania, że wskazane w regulaminie Stowarzyszenia cele ewidentnie wskazują na to, że powstało ono w związku z projektowaną budową trasy [...] i pełnić ma rolę strażnika szeroko rozumianego interesu społecznego, którego naruszenie może spowodować budowa i funkcjonowanie tejże trasy. Wymienione tam kwestie związane są z ewentualnymi konsekwencjami wynikającymi z budowy i eksploatacji trasy [...], a działania Stowarzyszenia mają sprzyjać zapobieganiu skutkom negatywnym. Jedynie cele wskazane w § 5 ust. 1 i ust. 9 Regulaminu Stowarzyszenia wymagały szerszego omówienia. Ust. 1 stanowi, że celem Stowarzyszenia jest udział w kształtowaniu strategii, programów i koncepcji rozwojowych w zakresie polityki przestrzennej, planistycznej, transportowej, ekologicznej, ochrony przyrody, środowiska na każdym szczeblu władzy państwowej i samorządowej. Ust. 9 natomiast stanowi, że celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów wokół szlaków komunikacyjnych i na rzecz ochrony istniejących ekosystemów, dóbr kulturalnych, obiektów zabytkowych, pamiątek i miejsc historycznych wokół trasy [...] i innych tras komunikacyjnych. Tak zakreślone cele nie uprawniają do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla spornego przedsięwzięcia. Odnosząc się natomiast do zapisu zawartego w ust. 9 analizowanego Regulaminu, to zdaniem Kolegium uprawnia on do udziału w opracowywaniu kierunków i strategii rozwojowych przez organy władzy państwowej, a nie do udziału w postępowaniach administracyjnych , w których są wydawane indywidualne decyzje środowiskowe, będące tylko wynikiem realizacji przyjętych kierunków. Również utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych odnośnie pojęcia statutowej działalności organizacji nakazuje przyjąć, że wymóg dotyczący tej działalności powinien być interpretowany ściśle. Dlatego też, jeśli § 6 ust. 8 analizowanego regulaminu stanowi, że Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez monitorowanie i czynny udział w prowadzonych działaniach planistycznych, wszelkich postępowaniach administracyjnych i sądowych uzasadnionych celami regulaminowymi, to nie można tego zapisu interpretować inaczej, jak tylko w powiązaniu z ustanowionymi celami statutowym zawartymi w § 5 Regulaminu. Skargę na powyższa decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie Zwykłe [...]. Skarga wnosi o jej uchylenie z powodu niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału oraz dokonania jego błędnej oceny poprzez przyjęcie, że tylko zapisy regulaminowe mówiące wprost o udziale w postępowaniach środowiskowych uprawniają do dopuszczenia organizacji do udziału w takim postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu jest ustalenie, czy skarżące Stowarzyszenie spełniło kryteria wynikające z art. 44 ust. 2 ustawy tj. czy udział w przedmiotowym postępowaniu środowiskowym był uzasadniony celami statutowymi tej organizacji. W pierwszej kolejności Sąd zaznacza, że skarżący spełnia wymogi ustawowej definicji organizacji ekologicznej zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy. Przez "organizację ekologiczną" rozumie się organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska. W cytowanym przepisie nie definiuje się w sensie ścisłym "organizacji ekologicznej", a tylko wyodrębnia ją z szerszego pojęcia "organizacji społecznej", przy wykorzystaniu kryterium przedmiotowego w postaci zakresu prowadzonej działalności określonej "celem". Tym celem jest bowiem ochrona środowiska/ochrona przyrody. Zatem statut lub regulamin (lub inny akt założycielski) powinien w sposób nie budzący wątpliwości definiować cele realizowane przez organizację, nakierowane na ochronę środowiska, które z kolei będą określały granice przedmiotowe spraw pozostających w kręgu zainteresowania tej organizacji. Zatem, jak zwróciło uwagę Kolegium, przy analizie owych celów konieczne jest szersze i całościowe spojrzenie na zakres i cele działania konkretnego stowarzyszenia ubiegającego się o przyznanie mu prawa w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Musi bowiem wystąpić bezpośredni związek pomiędzy celami stowarzyszenia wynikającymi ze statutu, a przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym stowarzyszenie miałoby uczestniczyć. W tym celu konieczna jest całościowa analiza aktu założycielskiego stowarzyszenia. W rozpoznawanej sprawie z załączonego do skargi regulaminu Stowarzyszenia Zwykłego [...] wynika, że skarżące Stowarzyszenie prowadzi działalność społeczno-ekologiczną w trosce o dalszy rozwój i integrację obszarów wokół trasy [...], pozostałych tras komunikacyjnych oraz infrastruktury transportowej w oparciu o zasady zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska, przyrody i zabytków. Jak zauważyło Kolegium wskazane w Regulaminie Stowarzyszenia cele wskazują na to, że powstało ono w związku z projektowaną budową trasy [...] i pełnić ma rolę strażnika szeroko rozumianego interesu społecznego, którego naruszenie może spowodować budowa i funkcjonowanie tejże trasy. Wymienione tam kwestie związane z ewentualnymi konsekwencjami wynikającymi z budowy i eksploatacji trasy [...], a działania Stowarzyszenia mają sprzyjać zapobieganiu skutkom negatywnym i uzyskaniu pozytywnych, w tym zapobieganiu działaniom mogącym wpłynąć negatywnie na dalszy rozwój ekonomiczny, społeczny i kulturowy obszarów obsługiwanych przez projektowaną trasę [...], ochronę zagrożonych likwidacją zakładów i miejsc pracy oraz obszarów zagrożonych degradacją i wykluczeniem komunikacyjnym, na usprawnieniu ruchu drogowego, zapewnieniu dostępu do tej trasy, podniesieniu bezpieczeństwa ruchu, działaniach na rzecz rozwoju miasta i gmin powiatu [...] poprzez promowanie kluczowych dla jego rozwoju koncepcji i wariantów prowadzenia i budowy trasy [...], działaniach na rzecz szybkiego zakończenia modernizacji trasy i jej połączenia z opracowanymi systemami komunikacyjnymi, ochronie ekosystemu, dóbr kultury, pamiątek i miejsc historycznych wokół trasy [...] i innych tras komunikacyjnych. W związku z tak określonym głównym celem działania Stowarzyszenia jakim jest ochrona trasy [...] i innych tras komunikacyjnych powiązanych z tą trasą koniecznym było zbadanie, czy planowana inwestycja w postaci przedsięwzięcia polegającego na chowie drobiu w instalacji do ściółkowego chowu drobiu - brojlera kurzego zagraża w jakikolwiek sposób wartościom objętym ochroną Stowarzyszenia i pozostaje w bezpośrednim związku z owymi celami, bowiem związek ten nie może być pośredni. Zdaniem Sądu lokalizacja fermy w oddaleniu od przebiegu drogi [...] powoduje, że trudno dopatrzeć się bezpośredniego związku z celami działania Stowarzyszenia, w szczególności działania na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów wokół szlaków komunikacyjnych i na rzecz ochrony istniejących ekosystemów. Chodzi przecież w tym wypadku o te ekosystemy, które znajdują się wokół szlaków komunikacyjnych. Na zasadniczy cel działania Stowarzyszenia jakim jest ochrona systemów komunikacyjnych wskazuje także pkt 10 § 5 regulaminu - propagowanie alternatywnych, ekologicznych systemów komunikacyjnych. Tym samym fundamentalny cel działania skarżącego Stowarzyszenia w powiązaniu z konkretnymi zadaniami wskazuje, że nie pozostają one w bezpośrednim związku z inwestycją jaką jest chów drobiu w miejscowości [...]. Dlatego też zastrzeżona w § 6 ust. 8 Regulaminu możliwość udziału Stowarzyszenia we wszelkich postępowaniach administracyjnych i sądowych uzasadnionych celami regulaminowymi nie może sama w sobie uzasadniać przyznania legitymacji w postępowaniu o wydanie każdej decyzji środowiskowej. Konieczne jest jej powiązanie z celami statutowymi organizacji. Gdyby planowana ferma drobiu miała być zlokalizowana w obszarze istniejącego ekosystemu i w odziaływaniu szlaku komunikacyjnego [...] (§ 5 ust. 9 Regulaminu) wówczas zdaniem Sądu zaistniałby bezpośredni związek między decyzją środowiskową, a celami działania Stowarzyszenia. Taka zaś sytuacja nie została wykazana przez Skarżącego. Natomiast analiza postanowień regulaminu Stowarzyszenia prowadzi do wniosku, że określone w nim cele nie dają podstaw do ustalenia merytorycznego i bezpośredniego związku pomiędzy przedmiotem postępowania, w jakim rozstrzygały organy administracji, z celami statutowymi tej organizacji. Tym samym nie mogą być one podstawą do wyprowadzenia dla Stowarzyszenia legitymacji do udziału w postępowaniu o wydanie tej konkretnej decyzji środowiskowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.