I SA/Wa 1895/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. M. i J. M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku T. M. i J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę publiczną powiatową Nr [...] - [...], położonych w obrębie Miasta [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2010 r. stwierdził nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności opisanych wyżej nieruchomości zajętych pod drogę publiczną powiatową. T. M. i J. M. pismem z dnia 8 września 2014 r., sprecyzowanym w dniu 27 stycznia 2016 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] podnosząc, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. T. M. i J. M. wystąpili z wnioskiem ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę stwierdził, że postanowienie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Organ wskazał, że fakt nieprzyznania wnioskodawcom statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa wynika z tego, iż nie przedstawili oni dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu własności do spornych nieruchomości. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika jednoznacznie, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1964 r. nr [...] sporne nieruchomości wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa pod budowę ulic. Powyższe orzeczenie znajduje się w obrocie prawnym i nie zostało do tej pory w żaden sposób zakwestionowane, co oznacza, że organ prowadzący sprawę w niniejszym postępowaniu jest nim związany. Jeżeli zatem wnioskodawcy uważają, że wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa spornych nieruchomości było sprzeczne z prawem lub też byli właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy nie otrzymali odszkodowania za wywłaszczenie, powinni przed właściwym organem wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1964 r. Minister Skarbu Państwa podkreślił, że nie posiada w niniejszym postępowaniu kompetencji do oceny przedmiotowego orzeczenia, a tym bardziej do stwierdzania jego niezgodności z prawem. Dopiero stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia w zakresie spornych nieruchomości, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Tym samym postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2016 r. odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawców jest zasadne. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. M. i J. M. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 kpa polegające na: - niezebraniu pełnego materiału dowodowego oraz niedokonaniu wszechstronnej oceny materiału dowodowego, - brak umożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, - błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz założenie stanu niezgodnego ze stanem faktycznym sprawy poprzez przyjęcie, że skarżący nie posiadają statusu strony w niniejszym postępowanie, - działanie w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez brak rozpoznania odwołania. W uzasadnieniu skargi przytoczono liczne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do zasad postępowania określonych w powołanych wyżej przepisach kpa oraz dotyczące statusu strony postępowania i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r., przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nie naruszają prawa. Zaskarżonym postanowieniem Minister Skarbu Państwa, działając na podstawie art. 61a kpa i art. 157 § 1 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. uznając, że skarżącym nie przysługuje status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa i nie mogą oni skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) w związku z treścią art. 157 § 2 kpa, który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony. W myśl art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji. Postępowanie nieważnościowe, którego wszczęcia żądali skarżący dotyczyło decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., którą organ działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) stwierdził nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, szczegółowo opisanych w decyzji, zajętych pod drogę publiczną powiatową. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania komunalizacyjnego co do zasady jest Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel skomunalizowanego mienia oraz jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której następuje przeniesienie jego własności. Inny podmiot może być stroną tego postępowania tylko wówczas, gdy wykaże, że skomunalizowane mienie na dzień 31 grudnia 1998 r. stanowiło jego własność, a zatem nie powinno być skomunalizowane. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący na dzień 31 grudnia 1998 r. nie byli właścicielami nieruchomości objętych decyzją komunalizacyjną z dnia [...] listopada 2010 r. i nie przysługiwał im jakikolwiek inny tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia. Zauważyć trzeba, że skarżący wywodzą swój przymiot strony z faktu, że są właścicielami działek, które powstały z części działek oznaczonych pierwotnie nr [...] i nr [...]. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe działki objęte zostały orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1964 r. nr [...], mocą którego orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa pod budowę ulic szeregu nieruchomości, w tym nieruchomości objętych następnie decyzją komunalizacyjną z dnia [...] listopada 2010 r. oraz ustalono odszkodowanie za wywłaszczone części gruntu. Przedmiotowe orzeczenie z dnia [...] marca 1964 r. nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego i wywołuje ono określone skutki prawne. Nie ulega zatem wątpliwości, że słusznie Minister Skarbu Państwa uznał, iż na dzień 31 grudnia 1998 r. skarżącym nie przysługiwał jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy do spornego mienia. Tym samym zaskarżone postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z uwagi na nieposiadanie przez skarżących przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, jest zgodne z prawem. Zauważyć dodatkowo trzeba – jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – że ewentualne zarzuty dotyczące prawidłowości w/w orzeczenia wywłaszczeniowego oraz ustalonego odszkodowania mogą być podnoszone w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia jego nieważności. Wyeliminowanie zaś z obrotu prawnego przedmiotowego orzeczenia wywłaszczeniowego w zakresie spornych nieruchomości, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] listopada 2010 r. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się także naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa, co uzasadniałoby ewentualne uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zdaniem Sądu organy administracji publicznej rozpoznające sprawę nie naruszyły art. 7 kpa, art. 11 kpa, art. 77 kpa, ani też art. 80 kpa. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie. Organy rozpoznające sprawę w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Z analizy akt wynika ponadto, że stosownymi pismami zawiadamiano strony postępowania, w tym skarżących o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, możliwości jego uzupełnienia oraz składania pisemnych wyjaśnień i dokumentów. Nie można zatem uznać, że przed wydaniem decyzji skarżący nie mieli możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.