I SAB/Wa 352/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. D., K. M., P. M. i D. M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 5 stycznia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], działka nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. D., K. M., P. M. i D. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. D. , K.M. , P. M. i D. M. - działając przez pełnomocnika adwokata J.S. - pismem z dnia 9 listopada 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 5 stycznia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , hip. nr [...] , działka nr [...] . Skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi [...] terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, wymierzenie na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do organu w dniu 11 stycznia 2016 r. W dniu 1 kwietnia 2016 r. złożone natomiast zostało zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa, które Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia doręczenia postanowienia. Skarżący zaznaczyli, że powyższy termin nie został dotrzymany. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc m.in., że postępowanie w sprawach odszkodowawczych wymaga podejmowania szeregu czynności koniecznych do wydania decyzji oraz że do zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie konieczne jest ustalenie, czy przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, działka przy ul. [...] mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz w jakiej dacie poprzednia właścicielka lub jej następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. W związku z powyższym zwrócono się do Archiwum Państwowego oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] po stosowne dokumenty. Organ zaznaczył ponadto, że pełnomocnik stron był informowany o przyczynach niedotrzymania terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] oraz że po zgromadzeniu kompletu dokumentów decyzja zostanie wydana bez zbędnej zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomości wpłynął do Urzędu [...] w dniu 11 stycznia 2016 r. Pierwsze działania w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału i wydanie stosownego rozstrzygnięcia organ podjął dopiero w lipcu 2016 r., a więc niemal pół roku po wpłynięciu wniosku. Pismami z dnia 5 lipca 2016 r. zwrócono się do Delegatury Biura Geodezji i Katastru oraz do pełnomocnika stron o przesłanie niezbędnych informacji i dokumentów. Przy czym zaznaczyć trzeba, że działania te podjęte zostały po wpłynięciu do organu zażalenia skarżących z dnia 1 kwietnia 2016 r. na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie art. 37 § 1 kpa. Następnie pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. ponownie wezwano pełnomocnika stron do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie. Kolejne działania w sprawie podjęte natomiast zostały dopiero w maju 2017 r. (pisma z dnia 11 maja 2017 r. skierowane do Archiwum Państwowego oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa [...]). Pismem z dnia 11 maja 2017 r. poinformowano też pełnomocnika stron o przyczynach niemożności załatwienia w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu [...] lipca 2016 r. nr [...], mocą którego uznano zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia, tj. od dnia [...] lipca 2016 r. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, zwykle po interwencji ze strony skarżących. Organ na bieżąco nie interesował się sprawą. Prezydent nie dochował też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] lipca 2016. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Skarga jest więc uzasadniona. Wobec podejmowania zaś przez Prezydenta [...] jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd uznał jednocześnie, że z uwagi na charakter sprawy i stopień jej skomplikowania zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie trzech miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd nie znalazł jednocześnie uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny lub zasądzenie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Zdaniem Sądu wskazane środki pociągają za sobą dla organu wymierne skutki finansowe i powinny być stosowne w przypadkach szczególnych, charakteryzujących się drastycznymi naruszeniami prawa. Co prawda w rozpoznawanej sprawie organ nie respektował w toku postępowania zasady szybkości postępowania, jednakże Sąd miał na uwadze, że podstawowym czynnikiem mającym wpływ na zwłokę w załatwieniu sprawy jest stopień jej skomplikowania spowodowany przede wszystkim wieloaspektowym, historycznym charakterem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji). O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi i 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.