II FSK 1323/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.[...] "S." sp.j. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 766/17 w sprawie ze skargi P.[...] "S." sp.j. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieuznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P.[...] "S." sp.j. z siedzibą w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 13 grudnia 2017 r., sygn akt I SA/Po 766/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. "S." L. N., R. N. Spółka jawna (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 6 kwietnia 2017 r. w przedmiocie nieuznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki według norm prawem przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."),autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi podczas gdy zasługiwała ona na uwzględnienie z uwagi na naruszenie: – art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") i w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez uznanie, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej jest prawidłowe w sytuacji gdy organ nie posiadał pełnej wiedzy o majątku skarżącego, – art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego gdy tytuł wykonawczy stanowiący podstawę zajęcia nie zawierał podpisu pracownika organu egzekucyjnego lecz wyłącznie parafę, – art. 29 § 2 u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, – art. 59 § 2 u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy powinno być ono umorzone z uwagi na to, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, – art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 w zw. z art. 18 k.p.a. przez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie na rozprawie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest uprawniony do stosowania takich środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Zobowiązany może wskazać inny środek mniej uciążliwy, a tak samo skuteczny. Jeżeli jednak zobowiązany nie wykazał żadnego innego środka w sprawie, to należy przyjąć, że organ zastosował najmniej dotkliwy środek egzekucyjny. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka może w istocie mieć miejsce jedynie w przypadku istnienia jakiejś możliwości wyboru (vide: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, pod red. R. Hausera, A. Skoczylasa, Warszawa 2018, s. 66). Ocena skuteczności i zasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. jest możliwa tylko w takim kontekście. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu słusznie stwierdził, że organ egzekucyjny nie miał możliwości wyboru. Należy jednak podkreślić, że egzekucja ze swej istoty stanowi określoną uciążliwość – przez jej przymus i koszty. Wynika to jednak z braku dobrowolnej realizacji zobowiązania przez zobowiązanego. Tytuł wykonawczy w tej sprawie zawierał pieczęć imienną pracownika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z parafą tego pracownika. Zarzut dotyczący braku podpisu nie jest skuteczny. Dane zawarte w tytule – łącznie z pieczęcią imienną pracownika organu pozwalają na ustalenie czy to osoba uprawniona podpisała tytuł wykonawczy. Skarżący nie podnosił zarzutu, że tytuł został podpisany przez osobę niemającą do tego uprawnienia. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał zarzut braku podpisu na tytule wykonawczym za bezzasadny. Motywy zawarte w tym zakresie w uzasadnieniu Sądu są obszerne, dokładnie odnoszące się do zagadnienia tego "braku" i nie wymagają uzupełnienia. Przedmiotem niniejszej sprawy jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie nieuznania za uzasadnione zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 24 października 2016 r. Okoliczność bezskuteczności egzekucji i ewentualnej możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie została wymieniona jako jedna z podstaw do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Katalog podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest zamknięty, a co za tym idzie nie jest możliwe jego rozszerzenie również o przesłanki ewentualnego umorzenia postępowania. Zatem nie jest możliwe badanie w sprawie, której przedmiotem jest zasadność zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, fakultatywnych przesłanek umorzenia postępowania. Badanie tych przesłanek jest możliwe w postępowaniach wszczętych żądaniem zobowiązanego lub wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego bądź w postępowaniach, w których organ egzekucyjny wydał postanowienie o umorzeniu postępowania z urzędu na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (vide: wyrok NSA z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2828/16). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym skaldzie w pełni podziela ten pogląd i akceptuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jako prawidłowe. W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, zatem nie mógł dopuścić się naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., bowiem te przepisy wzajemnie się wykluczają. Sąd pierwszej instancji ten pierwszy przepis stosuje gdy uwzględnia skargę. Nadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie przytoczonych norm w powiązaniu z przepisem art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co wydaje się niezrozumiałe w sytuacji, gdy przepis ten nie stanowił podstawy prawnej kontrolowanego wyroku Sądu pierwszej instancji. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.