II FSK 3974/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia del. WSA Alina Rzepecka, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 40/17 w sprawie ze skargi I. S.A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od I. S.A. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 40/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę I. S.A. w W.na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 8 listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca spółka zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 51 ust. 3 Konstytucji RP i przyjęcie, że załączone do akt sprawy administracyjnej określonego podatnika akta prokuratury nie stanowią urzędowych dokumentów i zbiorów danych, o których mowa w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zarzucono naruszeni przepisów postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 179 § 1 w zw. z art. 178 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 613 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 156 § 5 k.p.k. przez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, mimo niewłaściwego zastosowania w/w przepisów o.p. przez organ w sprawie, skutkującego odmową udostępnienia skarżącej wglądu do wnioskowanych materiałów będących głównymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, mimo że w sprawie nie występował interes publiczny uzasadniający odmowę wglądu strony do w/w materiałów. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnemu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej od dyrektora izby administracji skarbowej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu od skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 178 § 1 o.p., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Powołany przepis stanowi realizację zasady względnej jawności postępowania podatkowego oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Jak wskazuje się w piśmiennictwie: "Zasady te stanowią gwarancję nieskrępowanego udziału strony w każdym stadium postępowania podatkowego przez udostępnianie jej akt postępowania. Takie uprawnienie sprzyja stronie postępowania w należytym ustosunkowaniu się do niekiedy bardzo obszernego materiału dowodowego. Omawiana regulacja wzmacnia zatem pozycję strony w postępowaniu" (por. Etel Leonard (red.), Dowgier Rafał, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir, Stachurski Wojciech, Teszner Krzysztof, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2018). Wyjątek od uprawnienia unormowanego we wskazanym powyżej przepisie ustanowiono w art. art. 179 § 1 o.p., w myśl którego, przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu administracyjnego pierwszej instancji, że zaskarżone postanowienie dyrektora izby skarbowej odpowiadało prawu. Organ podatkowy w sposób jasny i nie budzący wątpliwości wykazał w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień, że w sprawie zaistniała przesłanka interesu publicznego, o której mowa w art. 179 § 1 o.p., tj. potrzeba zapewnienia prawidłowego przebiegu śledztwa. W konsekwencji trafne jest stanowisko sądu, że w sprawie zaktualizowała się kompetencja organu do wyłączenia z akt sprawy określonych dokumentów pochodzących z postępowania karnego, a odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z tymi dokumentami nie naruszała prawa. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 179 § 1 w zw. z art. 178 § 3 o.p. w zw. z art. 156 § 5 k.p.k. uznać należało za chybiony. Odnosząc się do zarzutu naruszenia norm rangi konstytucyjnej, podkreślić należy, że art. 51 ust. 3 Konstytucji RP wskazuje, że każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Jak zastrzeżono w treści wskazanego przepisu, konstytucyjne prawo dostępu do akt nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczone przez przepisy rangi ustawowej. Powołany powyżej art. 179 § 1 o.p. stanowi przykład ustawowego unormowania, limitującego prawo dostępu do urzędowych dokumentów i zbiorów danych, stąd też zarzut naruszenia art. 51 ust. 3 Konstytucji RP uznać należało za oczywiście chybiony. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) tej ustawy.