II FZ 407/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 749/16 którym odrzucono skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 749/16 w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 rok postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 749/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną B. J. oraz postanowił o zwrocie stronie skarżącej kwoty 131 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że B. J. (dalej jako: "skarżąca") wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2016 r., którym oddalono skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 rok. Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2017 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez: a) złożenie pełnomocnictwa procesowego, udzielonego na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., 718; dalej jako: "P.p.s.a."), z którego będzie wynikało umocowanie pełnomocnika strony do jej reprezentowania przed sądami administracyjnymi/Naczelnym Sądem Administracyjnym, b) sformułowanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy zgodnie z art. 176 § 2 P.p.s.a. (dwa egzemplarze), - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 20 lutego 2017 r. wskazał, że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich czynności łączących się ze sprawą, a do jego skuteczności nie jest potrzebne wskazanie ustawy, w której dane czynności procesowe są uregulowane. Do pisma nie załączono pełnomocnictwa, o które strona została wezwana. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną, ponieważ uznał, że powyższa okoliczność stanowi brak formalny w postaci należytego umocowania do działania w imieniu skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ocenie Sądu udzielenie pełnomocnictwa do "prowadzenia sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie nadpłaty w podatku p-ko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Gdańsku za 2014 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym do podejmowania wszelkich łączących się ze sprawą czynności i działań, o których mowa w art. 91 w zw. z art. 88 K.p.c.", nie uprawniało pełnomocnika strony do czynności przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wniesienia w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej i reprezentowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżąca złożyła zażalenie, zaskarżając postanowienie Sądu pierwszej instancji w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej. Zarzuciła w nim: 1) naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności: a) art. 178 w zw. z art. 175 i art. 176 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na rzekomy brak formalny pełnomocnictwa, pomimo że brak taki nie wystąpił, a sprawie można było i należało nadać dalszy bieg; b) art. 39 pkt 1 w zw. z art. 36 pkt 2 P.p.s.a., w tym błędną wykładnię lub niezastosowanie art. 36 pkt 2 i art. 39 pkt 1 przedmiotowej ustawy, przez błędne przyjęcie, że pełnomocnictwa procesowe udzielane do prowadzenia poszczególnych wskazanych w nich spraw ze skargi do właściwego Sądu Administracyjnego na wskazaną w nim: "decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie nadpłaty w podatku ... o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym", wymagają jeszcze dodatkowego wskazania umocowania pełnomocnika strony: "do jej reprezentowania przed sądami administracyjnymi/Naczelnym Sądem Administracyjnym", pomimo że z wskazanego przepisu art. 39 pkt 1 P.p.s.a. wynika, że pełnomocnictwo takie: "obejmuje z samego prawa umocowanie do: 1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności, nie wyłączając skargi o wznowienie [zakończonego już prawomocnym orzeczeniem] postępowania i ..."; 2) naruszenie prawa materialnego dotyczącego czynności prawnych i oświadczeń woli, do których zalicza się pełnomocnictwo, w tym art. 56, art. 60 i art. 65 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.; dalej jako: "K.c."), przez niezastosowanie, a w szczególności pominięcie, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny oraz że oświadczenia woli należy tłumaczyć z uwzględnieniem okoliczności, w których zostały złożone i towarzyszącego im zamiaru stron; 3) naruszenie art. 7 oraz art. 31 ust. 2 i 3, w zw. z preambułą, art. 4 ust. 1 i 2, art. 30 i art. 31 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483, ze zm., dalej jako: "Konstytucja RP"), przez niezastosowanie i działanie, zamiast na podstawie prawa i w granicach prawa, poza jego granicami, ze zmuszaniem strony lub jej pełnomocnika, z naruszeniem w ten sposób ich godności, do czynienia tego, czego ustawa im nie nakazuje. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, w miarę możności przy zastosowaniu art. 195 § 2 P.p.s.a Ewentualnie skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w jej sprawie, jeżeli Wojewódzki Sąd Administracyjny uważa, że skarżąca nie jest, a zatem i nie była należycie reprezentowana w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Na podstawie art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego, z którego będzie wynikało umocowanie pełnomocnika do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi/Naczelnym Sądem Administracyjnym (k. 139 akt sądowych). W odpowiedzi na ww. wezwanie (k. 145 akt sądowych) pełnomocnik zakwestionował treść zarządzenia i uznał, że wcześniej złożone pełnomocnictwo (k. 69 akt sądowych), w którym określono jego zakres poprzez odwołanie się do art. 91 w zw. z art. 88 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016r. poz. 1822 ze zm.; dalej jako: "K.p.c.") jest wystarczające do skutecznego reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że ze sformułowania zawartego w treści pełnomocnictwa w żaden sposób nie wynika, aby radca prawny został umocowany do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz do występowania w imieniu skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnictwo przedłożone przez radcę prawnego przed Sądem pierwszej instancji zawiera upoważnienie do prowadzenia sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie nadpłaty [...], w tym do podejmowania wszelkich łączących się ze sprawą czynności i działań, o których mowa w art. 91 w zw. z art. 88 K.p.c.". Zdaniem Sądu tak określony zakres umocowania pełnomocnika uprawniał go do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, natomiast w żaden sposób nie wyrażał upoważnienia do działania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W treści pełnomocnictwa wskazano bowiem wprost, że pełnomocnik upoważniony jest do "prowadzenia sprawy ze skargi na decyzję". Sformułowanie to stanowi zatem o umocowaniu do działania w zakresie skargi, natomiast nie ma ono zastosowania do skargi kasacyjnej, którą jest zaskarżany wyrok Sądu pierwszej instancji i postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odnosząc się natomiast do dalszej części pełnomocnictwa, gdzie jako podstawę umocowania wskazano art. 91 w zw. z art. 88 K.p.c., wyjaśnić należy, że art. 91 i art. 88 K.p.c. w ogóle nie znajdują zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ materię dotyczącą zakresu pełnomocnictw i działalności pełnomocników normują przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 34 i nast.). Tym samym nie można podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącej, że złożone przez niego pełnomocnictwo było wystarczające do reprezentowania strony przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 56, art. 60 i art. 65 K.c. wskazać należy, że Sąd, wzywając pełnomocnika skarżącej do uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez złożenie właściwego pełnomocnictwa, a następie z uwagi na jego nieuzupełnienie odrzucając skargę, nie naruszył ww. przepisów. I choć rację ma pełnomocnik skarżącej, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia tę wolę w sposób dostateczny, to jednak nie należy przy tym zapominać, że wyrażenie woli powinno uwzględniać obowiązujące przepisy prawa oraz zasady regulujące określone postępowanie. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego zarzutu wnoszący zażalenie wyraża subiektywne odczucia, przypisując działaniu Sądu zmuszanie do podejmowania czynności naruszających godność strony. Natomiast za działanie naruszające godność nie można, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznawać postępowania zgodnego z przepisami prawa. Przypomnieć bowiem należy, że Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, co stanowiło realizację art. 177a P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Tym samym nie można było podzielić stanowiska prezentowanego w zażaleniu, że działanie Sądu na podstawie przepisów prawa stanowi naruszenie godności. Końcowo wskazać należy, że pełnomocnik skarżącej po otrzymaniu zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, miał możliwość złożyć pełnomocnictwo, o jakie wnioskował Sąd. Nieuzupełnienie tego braku, a jedynie prowadzenie polemiki z Sądem jest tym bardziej niezrozumiałe, że od skutecznego złożenia skargi kasacyjnej uzależnione było nadanie sprawie biegu i jej merytoryczne rozwiązanie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.