II SA/Po 685/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. F. i P. M. na pismo Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Poznaniu z dnia 8 maja 2017 r., [...] w przedmiocie naboru do klasy sportowej postanawia: odrzucić skargę /-/ J. Szuma Pismem z dnia 6 czerwca 2017 r. E. F. i P. M. wnieśli skargę na – jak określili – "decyzję" Dyrektora Szkoły nr [...] im. [...] (zwanego dalej "Dyrektorem Szkoły") utrzymującą w mocy "decyzję komisji rekrutacyjnej" w sprawie odmowy przyjęcia ich córki do klasy sportowej o profilu lekkoatletycznym. Pismo objęte skargą zostało przez Dyrektora Szkoły sporządzone w następujących okolicznościach. Jak wynika z treści zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów córka skarżących M. M. nie została zakwalifikowana przez komisję kwalifikacyjną do klasy o profilu lekkoatletycznym (k. 18 akt sądowych, lista nie została opatrzona datą). Dnia 27 kwietnia 2017 r. E. F. i P. M. wnieśli odwołanie od rozstrzygnięcia komisji kwalifikacyjnej, które określili jako "decyzję komisji rekrutacyjno-kwalifikacyjnej" (k. 12 akt sądowych). Wskazali, iż wnoszą o ponowne rozpatrzenie decyzji o przyjęciu ich córki do klasy sportowej o profilu lekkoatletycznym. Nie zgodzili się ze sformułowanymi przez komisje wynikami końcowymi naboru i wynikami przeprowadzonych testów sprawnościowych. Przy punktacji za rzut piłką lekarską nie została za pierwsze miejsca uwzględniona maksymalna ilość punktów, a było to możliwe. Ponadto testów sprawnościowych uczniów nie można było powtarzać. Zostały natomiast uwzględnione wyniki jednej z osób z testów z innego profilu klasy sportowej na liście naboru. Dodatkowo w wynikach końcowych nie została uwzględniona nauka i zachowanie uczniów, która również miała mieć wpływ na ocenę końcową - czy uczeń będzie w stanie uczęszczać do klasy sportowej i jednocześnie, czy nie odbije się to na jego nauce. Skarżący podkreślili, że ich córka jest osobą wysportowaną, która przejawia zdolności sportowe powyżej przeciętnej. Uczęszcza na dodatkowe zajęcia taneczne, pływanie oraz z lekkoatletyki, która jest jej pasją. Została wybrana do uczęszczania na zajęcia dodatkowe przez prowadzącego zajęcia wychowania fizycznego, który stwierdził, że uczennica przejawia duże predyspozycję do sportów lekkoatletycznych. Zdaniem skarżących a zarazem rodziców uczennicy, której zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy, ich córka jest inteligentna, bardzo dobrze się uczy, chodzi na zajęcia dodatkowe z matematyki dla dzieci uzdolnionych. Nie sprawia żadnych problemów wychowawczych i jest wzorową uczennicą. W odpowiedzi z dnia 8 maja 2017 r. na pismo skarżących Dyrektor Szkoły poinformowała, iż testy sprawnościowe zostały przeprowadzone zgodnie z regulaminem, a wynik końcowy córki E. F. i P. M. na chwilę obecną nie pozwala na zakwalifikowanie jej do klasy lekkoatletycznej. Dyrektor zadeklarowała, że w związku z tym jednak, iż jest ona pierwsza na liście rezerwowej, zostanie przyjęta do docelowej klasy w przypadku zwolnienia się miejsca (k. 13 akt sądowych). Na pismo Dyrektora Szkoły z dnia 6 czerwca 2017 r. E. F. i P. M. wnieśli skargę zarzucając stanowisku organu nieprawidłowości w zastosowaniu procedur rekrutacyjnych, co ich zdaniem otworzyło drogę do przeprowadzenia uzupełniającej rekrutacji. Wskazali także, że decyzja wydana w reakcji na ich odwołanie nie zawierała uzasadnienia. Wskazując na powyższe E. F. i P. M. wystąpili o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że decyzja Dyrektora Szkoły jest krzywdząca i powinna być uchylona w całości. W testach sprawnościowych córki skarżących nie zostały zastosowane równe procedury w stosunku do wszystkich uczniów startujących do klasy sportowej o profilu lekkoatletycznym. Zdaniem E. F. i P. M. testy nie mogły być powtarzane, natomiast w przypadku jednej osoby, która została zakwalifikowana i przyjęta do klasy sportowej, zostały przepisane lepsze wyniki z testów sprawnościowych z innego profilu, w którym brała udział, a konkurencje nakładały się na siebie. Skarżącym sugerowano, że córka powinna startować do klas o innym profilu sportowym. Zaznaczyli oni, że testy sprawnościowe nie zostały przeprowadzone w sposób jawny, jak to bywa przy zawodach sportowych, a wyniki otrzymali do wglądu dopiero po dwóch miesiącach i to po licznych interwencjach w sekretariacie szkoły. E. F. i P. M. wyjaśnili też, że regulamin rekrutacji uczniów wskazuje czym powinien charakteryzować się uczeń startujący do klasy sportowej, m.in. większą od przeciętnej sprawnością motoryczną. Celem takiej weryfikacji kandydata są nie tylko testy sprawnościowe, ale także badania lekarskie i przeprowadzony wywiad między innymi z opiekunami prawnym, wychowawcą oraz trenerem. W przypadku ich córki na pewno nie została przeprowadzona taka rozmowa z rodzicami ani wychowawcą klasy. Skarżący zaznaczyli wreszcie, że w regulaminie rekrutacji uczniów są wymienione jedynie konkurencje jakie będzie obejmował test w przypadku rekrutacji do klasy sportowej o profilu lekkoatletycznym. Brak wzmianki jak będą oceniane – punktowane – konkretne dyscypliny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniosła o jej odrzucenie. Organ podkreślił, że złożona skarga jest w całości bezprzedmiotowa, ponieważ małoletnia [...] w dniu 1 września 2014 r. została przyjęta do Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w Poznaniu (nr ewidencyjny w księdze uczniów [...]). Pismo złożone w dniu 28 kwietnia 2017 r. przez E. F. i P. M. w imieniu małoletniej M. M. jak i skarga nie dotyczą zatem odmowy przyjęcia osoby do wskazanej szkoły publicznej. Dyrektor Szkoły wskazała następnie na treść art. 158 Prawa oświatowego (to jest ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r., Dz. U. z 2017 r., poz. 59 – uw. Sądu; dalej "P.o."), w myśl którego tryb odwoławczy dotyczy wyłącznie odmowy przyjęcia do danej szkoły publicznej, a nie oddziału szkoły publicznej. Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał przekazać takie uprawnienie kandydatowi lub rodzicowi kandydata to wprost zostałoby to określone w przepisie. Tymczasem w art. 158 ust. 6 P.o. jednoznacznie wskazano na umocowanie rodzica kandydata do wystąpienia do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danej szkoły publicznej w terminie 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych. Tymczasem E. F. i P. M. nie skorzystali z powyższej instytucji, ponieważ na skutek przyjęcia, a zatem braku przesłanki odmowy przyjęcia, nie powstało po ich stronie uprawnienie do jej zastosowania. W rezultacie nie byli również umocowani do złożenia odwołania od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, ponieważ w dniu 1 września 2014 r. małoletnia M. M. została przyjęta do Szkoły. Zdaniem Dyrektora Szkoły w obecnie obowiązującym Prawie oświatowym nie istnieje instytucja odwołania od zakwalifikowania bądź braku zakwalifikowania kandydata do konkretnego oddziału danej szkoły publicznej, a jedynie tryb odwoławczy związany z odmową przyjęcia do danej szkoły publicznej. Niezależnie i z ostrożności organ zaznaczył, że wszystkie rekrutacje do klasy sportowej o profilu lekkoatletycznym w Szkole, w tym tegoroczna, odbywają się zgodnie z postanowieniami Regulaminu klas sportowych i zasad rekrutacji do klas sportowych obowiązującego w Szkole. Rekrutacja jest też prowadzona zgodnie z art. 137 P.o., który odnosi się do zakwalifikowania do oddziału sportowego w publicznej szkole podstawowej ogólnodostępnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Przed przystąpieniem do wyjaśnienia motywów niniejszego postanowienia Sąd wyjaśnia, że po analizie całości dokumentacji zebranej w sprawie przyjmuje ze zrozumieniem troskę skarżących, a zarazem rodziców uczennicy, o dobro ich dziecka. Sąd podkreśla też, że odrzucenie złożonej skargi nie stanowi aktu akceptacji, względnie dezaprobaty, dla działań Dyrektora Szkoły. Uznanie skargi za niedopuszczalną oznacza tylko tyle, że zaskarżony akt w ogóle – z przyczyn prawnych – nie może być poddany kontroli legalności. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że do kognicji sądów administracyjnych należy zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej "P.p.s.a.") kontrola administracji publicznej. Jej zakres zdefiniowany został w art. 3 § 2 P.p.s.a. i obejmuje, między innymi: orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne oraz na "inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (Sąd pomija w tym miejscu inne wymienione z art. 3 § 2 P.p.s.a. rodzaje skarg, jako że ich rozważanie jest zbędne z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy). Mając na uwadze powyższe rozważyć należy przede wszystkim, czy pismo Dyrektora Szkoły, które skarżący traktują jako rozstrzygnięcie nie uwzględniające ich odwołania od decyzji komisji kwalifikacyjnej, może być uznane za decyzję administracyjną (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), względnie inny "akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). W ocenie Sądu pismo Dyrektora Szkoły dnia 8 maja 2017 r. nie podpada pod żadną z wymienionych tu kategorii. Przez pojęcie "decyzja administracyjna", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. należy rozumieć władcze, jednostronne oświadczenie woli organu administracji publicznej (lub innego podmiotu sprawującego w zleconym mu zakresie funkcje administracji publicznej), skierowane do zewnętrznego adresata, rozstrzygające indywidualną sprawę administracyjną (autorytatywnie konkretyzujące administracyjnoprawny stosunek materialny), podjęte na podstawie i w celu konkretyzacji generalno-abstrakcyjnych norm prawnych powszechnie obowiązujących oraz normy kompetencyjnej, w trybie i w formie przewidzianej normami proceduralnymi, kończące administracyjne postępowanie jurysdykcyjne Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie komisji kwalifikacyjnej dotyczące uczniów przyjętych i nieprzyjętych do klasy lekkoatletycznej, ani odpowiedź Dyrektora Szkoły na "odwołanie" rodziców ucznia od tej listy, nie mogą być traktowane jako decyzje administracyjne. Można zaznaczyć, że w piśmiennictwie i orzecznictwie z zakresu postępowania administracyjnego przyjmuje się zgodnie, że uznanie danego aktu za decyzję nie wymaga, aby był on w ustawie nazwany decyzją. Nie oznacza to jednak zarazem, że każda wypowiedź organu czy innego podmiotu sprawującego funkcje publiczne powinna być traktowana jako "decyzja administracyjna". Taka kwalifikacja rozstrzygnięcia jest uzależniona od tego, czy dany organ/podmiot swą wypowiedź opiera na ogólnych i abstrakcyjnych normach prawnych, które pozwalają mu władczo konkretyzować sytuację prawną danego podmiotu. Rozstrzygnięcia z zakresu oświaty, dotyczące przyjęcia ucznia do klasy o sportowym profilu, opierają się na art. 137 P.o. W tym miejscu należy uzupełniająco wyjaśnić, że do niniejszej sprawy stosuje się Prawo oświatowe, pomimo, że ten akt zasadniczo wejdzie w życie dopiero dnia 1 września 2017 r. Wynika to z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U.2017 r., poz. 60), który stanowi, że rozdział 6 Prawa oświatowego dotyczący m.in. przyjmowania uczniów do szkół oraz przyjmowania ich do poszczególnych klas, wchodzi w życie 14 dni od ogłoszenia ustawy (to jest 26 stycznia 2017 r.). Na marginesie Sąd zaznacza też, że obecnie obowiązujący art. 137 P.o. odpowiada treściowo poprzedniej regulacji zawartej w art. 20h ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 1943). Zgodnie z art. 137 ust. 1 P.o. "do klasy I publicznej szkoły podstawowej sportowej, publicznej szkoły podstawowej mistrzostwa sportowego, oddziału sportowego w publicznej szkole podstawowej ogólnodostępnej lub oddziału mistrzostwa sportowego w publicznej szkole podstawowej ogólnodostępnej lub do klasy wyższej niż I w tych szkołach, w przypadku gdy szkolenie w danym sporcie rozpoczyna się w tej klasie, przyjmuje się kandydatów, którzy: 1) posiadają bardzo dobry stan zdrowia, potwierdzony orzeczeniem lekarskim wydanym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej; 2) posiadają pisemną zgodę rodziców na uczęszczanie kandydata do szkoły lub oddziału; 3) uzyskali pozytywne wyniki prób sprawności fizycznej, na warunkach ustalonych przez polski związek sportowy właściwy dla danego sportu, w którym jest prowadzone szkolenie sportowe w danej szkole lub danym oddziale". Powyższy przepis, także dalsze ustępy art. 137 P.o. (2-7), jednoznacznie regulują przyjmowanie uczniów do konkretnej klasy. Ustawodawca w żadnym z przepisów art. 137 P.o. nie określa, ani nawet nie sugeruje, że rozstrzygnięcie dotyczące kwalifikacji ucznia do klasy sportowej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Sąd oczywiście nie przeczy, że na podstawie tego przepisu organy szkoły ukierunkowują drogę kształcenia ucznia, niemniej jednak stoi na stanowisku, iż z samej treści normatywnej art. 137 P.o. nie można wywieść, że kwalifikacja ucznia do klasy o profilu sportowym stanowi decyzję administracyjną, Przedstawione stanowisko potwierdza treść art. 158 P.o., którego powołała Dyrektor Szkoły w odpowiedzi na skargę. Przepis ten określa procedurę rekrutacji kandydatów do publicznych szkół i placówek, w tym między innymi "publicznej szkoły". Względem odmownych rozstrzygnięć komisji rekrutacyjnej określonych w art. 158 ust. 6 P.o. i tylko od tych rozstrzygnięć, rodzic kandydata albo kandydat pełnoletni mogą wystąpić o uzasadnienie nieprzyjęcia do szkoły lub placówki, a to z kolei zgodnie z art. 158 ust. 8 P.o. otwiera drogę prawną do wniesienia odwołania do Dyrektora Szkoły. Następnie – co jednoznacznie wynika z przepisu prawa (art. 158 ust. 9 P.o.) – Dyrektor Szkoły "rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej", natomiast na jego "rozstrzygnięcie" "służy skarga do sądu administracyjnego". Zaprezentowany wywód prowadzi do wniosku, że zestawienie treści art. 137 i art. 158 P.o. wyraża zamysł ustawodawcy wprowadzenia władczych form rozstrzygania przez Dyrektora Szkoły – i do tego zaskarżalnych do sądu administracyjnego (co wyraźnie stwierdzono w art. 158 ust. 9 P.o.) – tylko w zakresie dotyczącym przyjmowania kandydatów do publicznych szkół i placówek. Nie dotyczy to natomiast kwalifikacji uczniów do poszczególnych klas, np. na podstawie art. 137 P.o. Innymi słowy, o ile w odniesieniu do rozstrzygnięcia o przyjęciu bądź nieprzyjęciu ucznia do szkoły można twierdzić, że jest to decyzja administracyjna, ewentualnie inny akt władczy z całą pewnością zaskarżalny do sądu administracyjnego (Sąd pomija w tym miejscu kontrowersje związane z kwalifikacją prawną decyzji o przyjęciu do szkoły – zob. M. Pilch, Ustawa o systemie oświaty, Komentarz, Warszawa 2015, komentarz do art. 20zc, pkt 4), to nie można tego twierdzić o innych aktach dotyczących przyjmowania uczniów do określonych klas. Przyjęcie bądź nieprzyjęcie ucznia danej szkoły do konkretnej profilowanej klasy nie jest rozstrzygnięciem, które może być kwalifikowane jako decyzja administracyjna. Przemawia za tym brzmienie art. 137 P.o., które znacznie różni się od treści art. 158 P.o. W art. 137 P.o., po pierwsze, nie przewidziano żadnej procedury odwoławczej, po drugie, nie nazwano "wyników postępowania rekrutacyjnego" "rozstrzygnięciem", co mogłoby świadczyć, iż ustawodawca zamierzał nadać im formę władczą, po trzecie wreszcie, nie przewidziano możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu "wyników postępowania rekrutacyjnego", o których mowa w art. 137 P.o., i które są przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, nie sposób kwalifikować także jako "innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", które mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego na podstawie cytowanego na wstępie ogólnego przepisu proceduralnego - art. 3 ust. 2 pkt 4 P.p.s.a. Zawarte w tym przepisie określenie "z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" ogranicza kognicję sądów. Przyjęcie bądź nieprzyjęcie ucznia do klasy o określonym profilu nie rozstrzyga w sposób władczy o przyznaniu komuś określonego prawa ani o uprawnieniu lub obowiązku wynikającym z przepisu prawa. Komisja rekrutacyjna bada bowiem predyspozycje uczniów pod względem ukierunkowania ich do określonego profilu dalszego kształcenia w ramach szkoły czy placówki publicznej. Te są natomiast zagadnieniami wewnętrznymi dotyczącymi organizacji działania jednostek oświatowych. Końcowo Sąd wskazuje, że znana mu jest treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt K 38/12 (OTK-A 2013/1/1). Stwierdzono w nim niezgodność z ustawą zasadniczą ówcześnie obowiązujących (na datę orzeczenia) regulacji prawnych ustawy o systemie oświaty, które zdaniem Trybunału charakteryzowały się deficytem w postaci braku "chociażby ogólnej regulacji procedury odwoławczej od decyzji o nieprzyjęciu dziecka do wybranej szkoły lub wybranego przedszkola" (pkt 2.3.2. wyroku). Jak wynika z przepisów ustawy o systemie oświaty wprowadzonych w wykonaniu powyższego wyroku, a następnie przeniesionych do Prawa oświatowego, intencją ustawodawcy było objęcie procedurą odwoławczą i skargą do sądu administracyjnego tylko rozstrzygnięć Dyrektora Szkoły, które obejmują odmowę przyjęcia dziecka do publicznej szkoły lub placówki. Możliwości wniesienia środków zaskarżenia nie przewidziano natomiast względem wyników procedur rekrutacyjnych o nieprzyjęciu ucznia do określonej profilowanej klasy. Nawiązując więc do uwag wstępnych Sąd wyjaśnia, że choć dostrzega, jak duże znaczenie ma dla ucznia oraz jego rodziców możliwość otwarcia przed nim perspektywy rozwoju posiadanych zdolności (w niniejszej sprawie poprzez uczęszczanie do klasy o profilu lekkoatletycznym), to jednak nie może objąć kontrolą działań rekrutacyjnych organów szkoły w tym zakresie. Jak zostało wyjaśnione, działania te nie mają charakteru aktów, które podlegałyby kognicji sądów administracyjnych zgodnie z ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani też według przepisów szczególnych Prawa oświatowego. Z kolei w myśl art. 184 Konstytucji RP sądy administracyjne sprawują kontrolę nie wszelkiej działalności administracji publicznej, ale działalności w zakresie określonym w ustawie. W zaistniałej sytuacji Sąd zobligowany był odrzucić wniesioną skargę w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż zainicjowana nią sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 ust. 3 P.p.s.a. postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym. /-/ J. Szuma