II OZ 1206/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. i M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1677/17 o odrzuceniu sprzeciwu B. K. i M. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia uchylić zaskarżone postanowienie B. K. i M. K. 7 lipca 2017 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2017 poz. 1275). W związku z tym, że w dniu 1 czerwca 2017 weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 poz. 935, dalej: ustawa nowelizująca), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zakwalifikował pismo procesowe skarżących z 7 lipca 2017 r. jako sprzeciw. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r., odrzucił sprzeciw od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2017 r. jako wniesiony z uchybieniem terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. K. i M. K. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili: - naruszenie art. 53 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z uwagi na zakwalifikowanie środka zaskarżenia skarżących nie jako skargi ale jako sprzeciwu i tym samym uznanie, że wniesienie środka zaskarżenia nastąpiło z uchybienie terminu, podczas gdy w istocie strona skarżąca prawidłowo wniosła skargę od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a tym samym nie doszło do uchybienia terminowi; - naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 c § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i tym samym uznanie, że przysługiwał od niej środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu, podczas gdy postępowanie wyjaśniające przez organ I instancji było dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można było uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a.; - naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej w sytuacji wskazania w pouczeniu od decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r., że strona może w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji wnieść na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Na tych podstawach wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 64 a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") od decyzji, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 p.p.s.a.). Instytucja sprzeciwu od decyzji została wprowadzona do porządku prawnego w dniu 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 9 pkt 7 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw i w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, ma zastosowanie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych po 1 czerwca 2017 r. Zgodnie art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2017 r. będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przysługiwał sprzeciw, o którym mowa w Dziale III Rozdziale 3a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie jak błędnie pouczył organ – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sprzeciw powinien zostać złożony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 p.p.s.a. O właściwości sądu administracyjnego przesądzają przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne obowiązujące w dniu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 18 ustawy nowelizującej weszła ona w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym mają zastosowanie wyłącznie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W związku z powyższym od decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. przysługiwał sprzeciw. Z akt sprawy wynika, że kwestionowana decyzja została doręczona skarżącym [...] czerwca 2017 r., stąd termin do wniesienia sprzeciwu od decyzji upływał [...] czerwca 2017 r. Sprzeciw od decyzji został natomiast wniesiony dopiero 7 lipca 2017 r., a więc po upływie terminu. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że w zaskarżonej decyzji organ błędnie pouczył o możliwości wniesienia skargi i 30 dniowym terminie do jej wniesienia. Powyższa okoliczność powinna być wzięta pod uwagę przez Sąd I instancji. Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017r. str. 621). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zauważyć należy, że wprawdzie w art. 112 k.p.a. ustawodawca nie wskazał sprzeciwu, jednak zgodnie art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze. Reasumując skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.