I SA/Rz 458/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędzia WSA Kazimierz Włoch / spr./ Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2005 roku do grudnia 2010 roku uchyla zaskarżoną decyzję. I SA/Rz 458/17 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 17 lutego 2017r. Z. P. (dalej: zobowiązany/skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2005r. do grudnia 2010r. Zobowiązany wskazał, że deklaruje spłatę comiesięcznych rat zaległości wynikających z decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2016r., jednakże nie jest w stanie spłacać odsetek od nieopłaconych składek, gdyż stan jego zdrowia uległ znaczącemu pogorszeniu i już w styczniu poniósł koszty rehabilitacji w wysokości 500zł oraz opłaty za leki w wysokości 200zł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...], ZUS odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2005r. do grudnia 2010r. w kwocie 12.041,00zł powstałych w związku z prowadzoną pozarolniczą dzielnością gospodarczą. ZUS wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami umorzenie należności z tytułu składek może na nastąpić na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r, poz. 963 ze zm.), dalej w skrócie "u.s.u.s." jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności oraz na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż z pobieranego przez zobowiązanego świadczenia emerytalnego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne, które nie zostało jeszcze wszczęte. Ponadto z ustaleń ZUS wynikało, że zobowiązany w 2002 i 2009r. nabył dwa samochody osobowe, a w 2004r. - spadek. Również w 2004r. zobowiązany przekazał w formie darowizny kwotę 19.000,00zł. Zobowiązany jest właścicielem mieszkania o pow. 74,30m2, dwóch garaży oraz współwłaścicielem dwóch działek: działki stanowiącej plac zabudowany, garaż oraz działki stanowiącej inne tereny zabudowane. Zdaniem ZUS, powyższe okoliczności wykluczają wystąpienie całkowitej nieściągalności. ZUS nie stwierdził również przesłanek do umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Z ustaleń organu wynikało, że zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.645,87 (netto) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.247,52 (netto). Kwota, którą dysponuje rodzina zobowiązanego z tytułu świadczenia emerytalnego, pokrywa wskazane przez niego koszty związane z bieżącym utrzymaniem w wysokości 2.376,00zł miesięcznie. Natomiast choroba zobowiązanego nie ma wpływu na możliwość uzyskiwania dochodu i nie pozbawia go możliwości zarobkowania – prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie może wpłynąć na ograniczenie wysokości osiąganych z niej dochodów. Odmawiając umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne, ZUS zaproponował spłatę zadłużenia w układzie ratalnym, po uprzednim złożeniu stosownego wniosku i spełnieniu określonych warunków. Zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, po rozpatrzeniu którego, ZUS decyzją z dnia [...] maja 2017r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do zarzutów zobowiązanego ZUS wskazał, że nie podlegają one uwzględnieniu, gdyż - jak prawidłowo stwierdził organ I instancji – każda osoba decydująca się na prowadzenie działalności gospodarczej jest zobowiązana ustawowo do znajomości i realizacji przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Obowiązkiem osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą jest terminowe i w pełnej wysokości opłacanie należnych składek, co wynika z art. 46 u.s.u.s. Oznacza to, że każdy płatnik, bez wezwania ZUS, powinien w ustawowym terminie regulować należne składki. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien być świadomy, że jest odpowiedzialny za prawidłowość składanych dokumentów zgłoszeniowych, rozliczeniowych oraz zapłatę należnych składek. Niewywiązywanie się z powyższego obowiązku skutkuje powstaniem zaległości, w tym również odsetek za zwłokę, które ZUS zobowiązany jest naliczyć na zasadach i wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm.). Ustosunkowując się do twierdzeń zobowiązanego odnośne zasugerowania mu przez ZUS, że ma możliwość zarobkowania, organ wskazał, że w decyzji organu I instancji stwierdzono jedynie, że problemy zdrowotne nie pozbawiły zobowiązanego możliwości zarobkowania - prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem ZUS, wbrew twierdzeniom zobowiązanego, prawidłowo oceniono jego sytuację majątkową. Odnośnie przedstawionego przez zobowiązanego dodatkowego materiału dowodowego w postaci orzeczenia z dnia 24 kwietnia 2017r. o stopniu niepełnosprawności jego żony, ZUS stwierdził, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141 poz.1365 – dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003r.), gdyż z uwagi na uprawnienie do pobierania świadczenia emerytalnego stan zdrowia tej osoby nie ma związku z pozbawieniem możliwości uzyskiwania dochodu. Na ww. decyzję zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2016r., poz. 23 – dalej: K.p.a.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżone rozstrzygnięcia są niesprawiedliwe i naruszają zasady współżycia społecznego, zaś uzasadnienia decyzji są lakoniczne. ZUS nie wziął pod uwagę faktu, że skarżący jest osobą starszą i od 1997r. inwalidą. Ponadto ZUS, który został powiadomiony już w 2000r. o rozpoczęciu przez skarżącego działalności gospodarczej, błędnie poinformował skarżącego, że jako emeryt z orzeczoną grupą inwalidzką nie musi płacić składek na ubezpieczenie zdrowotne i przez 15 lat nie wykonał żadnej czynności, która wyeliminowałaby ten stan sprzeczny z prawem. Skarżący podkreślił, że naliczenie odsetek nie zostało przerwane nawet wtedy, gdy został on wezwany w sprawie składek do siedziby ZUS. Dopiero w 2015r. ZUS dokonał pierwszych czynności związanych z nieopłaceniem przez skarżącego składek. Zdaniem skarżącego, ZUS powinien uwzględnić, że do powstania tak znacznej kwoty odsetek, która zrównała się z kwotą zaległych składek, przyczynił się w sposób zasadniczy sam organ. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017r. skarżący podniósł, że w jego ocenie zaległość z tytułu składek powstała wyłącznie z powodu zaniedbań leżących po stronie ZUS, poczuwa się jednak do obowiązku ich zapłaty, jednakże uważa, że odsetki powinny zostać umorzone. Skarżący wskazał również, że wbrew twierdzeniom organu, samochód stanowi współwłasność z córką oraz że dysponuje on jedynie jednym garażem bo z drugiego korzysta córka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga jest częściowo zasadna. W przedmiotowej sprawie należało zebrać wyczerpujący materiał dowodowy, zarówno odnośnie dochodów Skarżącego, ale i w zakresie jego wydatków i wnikliwie go ocenić i dopiero wtedy rozważyć czy zachodzi ważny interes publiczny dla umorzenia odsetek jak i interes osobisty Skarżącego w tym zakresie. W piśmie z dnia 17 lutego 2017r. znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że już w styczniu 2017r., Skarżący poniósł na samą rehabilitację koszty w wysokości 500zł. Ponadto co miesiąc wydatkuje na lekarstwa kwotę 200zł. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się dokument o skierowaniu Skarżącego na leczenie sanatoryjne. Należało ustalić jak często Skarżący korzysta z leczenia sanatoryjnego i jakie są z tym związane koszty, ewentualnych dopłat z tego tytułu, koszty dojazdu. W związku z tym należy przeprowadzić odpowiednie postępowanie dowodowe dla ustalenia miesięcznych kosztów leczenia np. w okresie roku. Odnośnie zaś co do hipotetycznych możliwości zarobkowania, to należałoby wyprowadzić wnioski w tym względzie, po dogłębnej analizie dokumentacji lekarskiej i dopiero po uwzględnieniu schorzeń Skarżącego i jego wieku ocenić logicznie, czy istnieje jeszcze po jego stronie jakakolwiek możliwość zarobkowania. Organ uwzględnił, że Skarżący posiada dwa garaże, jest współwłaścicielem innych nieruchomości, jednakże należałoby wyjaśnić, czy z tego tytułu uzyskuje jakieś przychody – dochody, czy też nie. W tego typu sprawie, z uwagi na bardzo odległy okres, organ powinien również wyjaśnić, czy nie nastąpiło przedawnienie, odnośnie przynajmniej części zaległych składek zdrowotnych, a przez to i odsetek, gdyż odsetki dzielą los należności głównej. Same zaś zarzuty Skarżącego, iż organ w ogóle nie reagował na niepłacenie składek zdrowotnych przez tak długi okres, gdyż ich nieuregulowanie przez niego wynika z niewiedzy, aczkolwiek moralnie zasadne, prawnego skutku odnieść nie mogły. Z uwagi na powyższe ponieważ nastąpiło naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7, 8 § 9 i 80 K.p.a. zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.