II SA/Ol 112/17
PostanowienieWSA w Olsztynie2017-08-29
Skład orzekający: Agnieszka Bińczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, przebywający w areszcie śledczym i nieposiadający dochodów ani majątku, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy (zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata), jeśli nie przedłożył wymaganych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego sytuację materialną?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżący, pomimo wezwania i pouczenia, nie przedłożył wymaganych dokumentów źródłowych ani dodatkowego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji finansowej. Niewyjaśnienie kwestii ewentualnego zatrudnienia, środków pieniężnych do dyspozycji oraz źródła pokrycia wykazanych zobowiązań uniemożliwia ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych i budzi wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i wymaga niebudzącego wątpliwości wykazania spełnienia przesłanek.Stan faktyczny
Skarżący J. W., przebywający w areszcie śledczym, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej wymeldowania. Wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił jego skargę na decyzję Wojewody. Skarżący oświadczył brak dochodów i majątku, jednak jego oświadczenie budziło wątpliwości. Sąd wezwał go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, w tym dotyczących ewentualnego zatrudnienia, środków pieniężnych oraz źródeł pokrycia wykazanych zobowiązań. Skarżący nie zastosował się do wezwania.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. W. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]".
W piśmie procesowym z dnia 11 czerwca 2017 r., uznanym za wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący wskazał, że przebywa obecnie w areszcie śledczym i nie osiąga żadnych dochodów. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF, skarżący złożył wniosek z dnia 2 lipca 2017 r., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, stwierdzając w uzasadnieniu, że nie jest w stanie pokryć przedmiotowych kosztów postępowania. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe. W rubrykach nr 7-10 nie wykazał żadnego majątku i dochodu. W rubryce nr 11 wpisał: "Alimenty "[...]"".
W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, wezwany on został do przedłożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej (w zakresie odnoszącym się do ewentualnego zatrudnieniu skarżącego i wysokości jego wynagrodzenia, wysokości środków pieniężnych pozostających do jego dyspozycji oraz ewentualnego źródła pokrycia wykazanego we wniosku z dnia "[...]" o przyznanie prawa pomocy zadłużenia z tytułu: "zadłużenie alimentacyjne w kwocie "[...]"" i "naprawienie szkody w kwocie "[...]""). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
W wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych ani dodatkowego oświadczenia.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika - adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.
Zauważyć należy, że w warunkach niniejszej sprawy wniosek z dnia 2 lipca 2017 r. jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r., Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, postanowił zwolnić go od wpisu od skargi w kwocie 100 zł oraz odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Uznał bowiem, że w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący - bez dochodu i oszczędności oraz majątku, nie jest możliwe uiszczenie wpisu od skargi we wskazanej wysokości. Mając jednak na uwadze to, że sytuacja finansowa skarżącego może ulec poprawie wraz z otrzymaniem pracy, o co skarżący zabiega, za przedwczesne uznał zwolnienie go od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.
We wniosku z dnia 2 lipca 2017 r., skarżący, rozszerzając zakres pierwotnego żądania, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, nie przedłożył jednak ani żadnych dokumentów źródłowych, czy też oświadczenia ani pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe stwierdzenie, czy aktualnie sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Pomimo wezwania, nie została wyjaśniona bowiem kwestia ewentualnego zatrudnieniu skarżącego oraz środków pieniężnych, pozostających obecnie do jego dyspozycji. Bez odpowiedzi pozostaje również pytanie co do źródła pokrycia zadłużenia z tytułu: "zadłużenie alimentacyjne w kwocie "[...]"" i "naprawienie szkody w kwocie "[...]"", wykazanego we wniosku z dnia "[...]". We wniosku z dnia 2 lipca 2017 r. skarżący wykazał wśród zobowiązań jedynie "alimenty "[...]"", nie wyjaśniając rozbieżności kwotowych w tym zakresie. Wskazana okoliczność świadczyć może natomiast o polepszeniu, a nie pogorszeniu sytuacji finansowej skarżącego. W tych okolicznościach stwierdzić należy, iż to, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło