I OZ 290/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 719/17 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 719/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 23 czerwca 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. W dniu 28 czerwca 2017 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 sierpnia 2017 r. pozostawiony bez rozpoznania wobec niezłożenia na urzędowym formularzu PPF. Następnie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu oraz sprzeciw od powołanego wyżej postanowienia, wobec ich złożenia z uchybieniem terminu. Następnie Przewodniczący zarządzeniem z dnia 29 sierpnia 2017 r. wezwał skarżącego do wykonania jego prawomocnego zarządzenia z dnia 23 czerwca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie 7 dni, pouczając, że nieuiszczenie wpisu sądowego we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Pomimo upływu siedmiodniowego terminu żądany wpis do dnia 12 września 2017 r. nie został przez skarżącego uiszczony. Skarżący złożył natomiast w dniu 11 września 2017 r. kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 października 2017 r., referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Po rozpoznaniu od niego sprzeciwu, postanowienie zostało postanowieniem Sądu z dnia 22 listopada 2017 r. utrzymane w mocy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że warunkiem wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest skuteczne wniesienie skargi spełniającej określone w ustawie warunki formalne i fiskalne, bez których nadanie jej właściwego biegu nie jest możliwe. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przerywa bieg terminu do uiszczenia opłaty sądowej, o ile wniosek taki zostanie złożony przed upływem tego terminu. Takiego skutku nie powoduje jednak ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w następstwie wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia przewodniczącego wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego. To wezwanie ma charakter informacyjny i jest prawnie skuteczne, a kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów nie chroni skarżącego przed skutkami niezastosowania się do wezwania w terminie przez sąd wskazanym. Wobec nieuiszczenia wpisu sądowego przez skarżącego w zakreślonym terminie aktualizuje się bowiem skutek procesowy, o którym mowa w art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., zwanej dalej "ppsa"), czyli odrzucenie skargi. B. W. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia. Zarzucił, że Sąd pierwszej instancji odrzucił jego skargę z uwagi na brak wpisu, mimo złożenia przez niego ponownego wniosku o zwolnienie go od jego uiszczenia. Zdaniem skarżącego, złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego po uprzednim wezwaniu do jego uiszczenia, nie uprawnia do odrzucenia skargi, ale nakazuje merytoryczne rozpoznanie wniosku. Zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie jest złożenie w tym terminie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu traci moc i powinno być powtórzone po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 ppsa, sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przerywa bieg terminu do uiszczenia opłaty sądowej, o ile wniosek taki zostanie złożony przed upływem tego terminu. Bieg terminu odżywa, w momencie ponownego rozpoznania wniosku, jeżeli nie zostało przyznane w tym zakresie prawo pomocy. Całkowicie bezzasadny jest w tym kontekście zarzut skarżącego dotyczący odrzucenia przez Sąd pierwszej instancji jego skargi z uwagi na brak uiszczenia wpisu, mimo złożenia przez skarżącego ponownego wniosku o zwolnienie go od kosztów sądowych. Uwadze skarżącego uszło, że rozpoznanie pierwszego wniosku skarżącego z dnia 28 czerwca 2017 r. wniesionego w terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu od skargi zakończone zostało wydaniem prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 29 sierpnia 2017 r. odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu oraz sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 sierpnia 2017 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu bez rozpoznania. Rozpoznanie natomiast drugiego wniosku skarżącego z dnia 11 września 2017 r., złożonego w terminie przypominającym o konieczności uiszczenia wpisu, nie skutkowało potrzebą podjęcia czynności procesowych z art. 220 § 1 ppsa. W świetle powyższego, prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku z dnia 28 czerwca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Przewodniczący miał obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 ppsa, zarządzeniem z dnia 29 sierpnia 2017 r. wezwać skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 23 czerwca 2017 r. do uiszczenia wpisu sądowego, wyznaczając mu siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Skierowanie do skarżącego takiego dodatkowego wezwania jest realizacją zasady procesowej wyrażonej w art. 6 ppsa co do konieczności udzielania stronie występującej bez zawodowego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Z tych względów, uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż skarżący nie uiścił wymaganego wpisu od skargi w wyznaczonym terminie i zasadnie, na podstawie art. 220 § 3 ppsa, odrzucił jego skargę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za niezasadne i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.