II GZ 939/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości M. [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1633/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości M. [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1633/17 odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej N. w W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Warszawie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 27 czerwca 2017 r. skarżąca wniosła do WSA w Warszawie skargę na ww. decyzję SKO w Warszawie z dnia [...] maja 2017 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 25 maja 2017 r. W decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie jej zaskarżenia. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1633/17 WSA w Warszawie odrzucił skargę, z uwagi na wniesienie jej po terminie. Pismem z dnia 14 września 2017 r. skarżąca złożyła do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podając, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedziała się z postanowienia tutejszego Sądu, w którym wskazano, że zaskarżona decyzja SKO została doręczona stronie skarżącej w dniu 25 maja 2017 r. Osoba, która odebrała decyzję poinformowała skarżącą, że miało to miejsce w dniu 26 maja 2017 r. W dniu wniesienia skargi skarżąca była zatem w błędzie odnośnie daty, w której upływał termin na wniesienie skargi. Tym samym skarga nie została złożona w terminie z przyczyn od niej niezależnych i wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny. Do wniosku strona dołączyła oświadczenie osoby, która odebrała zaskarżoną decyzję, z którego wynikało, że miało to miejsce w dniu 26 maja 2017 r. Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Dołączone do wniosku oświadczenie, z którego wynika, że decyzja została odebrana w dniu 26 maja 2017 r. nie może być, zdaniem Sądu uznane za wiarygodne, skoro ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wprost wynika, że została ona odebrana w dniu 25 maja 2017 r., a z dołączonych dokumentów nie wynika, żeby fakt ten był kwestionowany poprzez np. złożenie reklamacji. Za okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd nie uznał faktu, że skarżąca nie brała w danej czynności bezpośredniego udziału, lecz jej wykonanie powierzyła zatrudnionemu przez siebie pracownikowi. Skarżąca, jako profesjonalny uczestnik obrotu prawnego jest obowiązana do zachowania należytej staranności w prowadzeniu spraw wynikających z jej działalności. Błędne przekonanie co do faktycznej daty odbioru przesyłki nie powoduje, że zaszła przeszkoda nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie, a w konsekwencji, że spełniona została przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Pojęcie winy obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania skarżącej, a także działania osób trzecich upoważnionych przez nią do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym, zwłaszcza, że te czynności często wywierają skutki w sferze prawnej. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw determinuje niezasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W zażaleniu skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że decyzja będąca przedmiotem skargi została odebrana 26 maja 2017 r., zatem od tej daty liczyła termin do wniesienia skargi. Osoba, która odebrała przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję nie jest prawnikiem - profesjonalnym pełnomocnikiem, nie jest ona też pracownikiem skarżącej – wspólnoty mieszkaniowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Dopuszczalność przewidzianego w art. 86 i 87 p.p.s.a. przywrócenia uchybionego terminu została przez ustawodawcę uwarunkowana spełnieniem przez stronę następujących przesłanek: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, równoczesne dokonanie czynności, które nie nastąpiło w zakreślonym terminie, uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że oceniając wniosek strony o przywrócenie terminu należy kierować się zasadą, iż niedające się usunąć wątpliwości rozstrzygane powinny być z korzyścią dla strony i ochrony jej indywidualnego interesu, tym bardziej, że przesłanka braku winy ma zostać jedynie uprawdopodobniona, z zastrzeżeniem jednakże niezbędnego respektowania w tym względzie funkcji porządkowej, zwłaszcza zaś funkcji instrumentalnej realizowanej przez przepisy postępowania. Ich praktyczna doniosłość wyraża się tym samym w nakierowaniu na efektywny dostęp do sądu, którego autorytet, jako instytucji, nie doznaje z tego powodu żadnego uszczerbku, a wręcz przeciwnie ulega wzmocnieniu poprzez akcentowanie w ten sposób jego roli, jako gwaranta realizacji konstytucyjnych praw, w tym przypadku prawa do sądu. Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że skarżąca nie wykazała, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Stanowiło to konsekwencje przyjęcia, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona skarżącej wspólnocie mieszkaniowej w dniu 25 maja 2017 r. do rąk E.F. Skoro adresatem zaskarżonej decyzji była wspólnota mieszkaniowa, to wymaga przypomnienia, że wspólnota mieszkaniowa to w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1892) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, jak również pozywać i być pozwana. Właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej (art. 18 ust. 1 wskazanej ustawy). Zarządca nieruchomości wspólnej, ustanowiony na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy może występować w imieniu właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową (tak SN w postanowieniu z dnia 14 września 2005 r., III CZP 62/05, LEX nr 171751). Z kolei w myśl art. 20 tej ustawy jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie przez Sąd I instancji prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi i odmowy jego przywrócenia, nie znajduje uzasadnienia w aktach rozpoznawanej sprawy. Wskazać należy, że własnoręczny podpis osoby upoważnionej do odbioru korespondencji na druku odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania. Z akt sprawy nie wynika natomiast, czy E.F. składając podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję w dniu 25 maja 2017 r. była upoważniona do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącej. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pełnomocnictwa (nadesłanego na wezwanie SKO) udzielonego przez zarząd skarżącej wspólnoty wynika, że E.F. była umocowana przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. do reprezentowania wspólnoty w sprawie złożenia w imieniu wspólnoty odwołania od decyzji nr [...]. Z kolei w piśmie z dnia 1 lutego 2017 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu o nadesłanie pełnomocnictwa dla E.F. zarząd wspólnoty jednocześnie potwierdził wszelkie czynności, jakie wykonała ona w toku niniejszego postępowania administracyjnego. Jeśli zaś chodzi o postępowanie sądowe, to skarga została podpisana przez członków zarządu skarżącej wspólnoty. Również przez członków zarządu skarżącej wspólnoty został podpisany wniosek o przywrócenie terminu, do którego zostało załączone oświadczenie E.F. Z oświadczenia tego wynikało między innymi, że jej pieczątka "Zarządzanie i Administrowanie Nieruchomościami" nie upoważniała do odbioru listu zaadresowanego do skarżącej wspólnoty mieszkaniowej i miała ona problemy z jej odebraniem w dniu 25 maja 2017 r., a co jednak nastąpiło w dniu 26 maja 2017 r. Pomimo powyższego oświadczenia, jak również tego, że w aktach sprawy brak jest umowy potwierdzającej zakres umocowania ww. osoby – w tym, czy pełni ona funkcję zarządcy skarżącej wspólnoty mieszkaniowej – Sąd I instancji przyjął, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona skarżącej w dniu 25 maja 2017 r. do rąk E.F. Z uwagi na powyższe należało przyjąć, że zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odmawiające skarżącej wspólnocie przywrócenia terminu do złożenia skargi jest przedwczesne, gdyż Sąd I instancji nie wyjaśnił kwestii reprezentacji skarżącej wspólnoty. W zaistniałej sytuacji Sąd I instancji powinien był bowiem wezwać stronę skarżącą do udzielenia informacji, czy skarżąca wspólnota zawarła umowę, o której mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy z E.F., a jeśli tak to zobowiązać stronę do przedłożenia ww. umowy, co pozwoliłoby na ustalenie, czy była ona umocowana do samodzielnego podejmowania czynności mieszczących się w granicach zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, np. do odbioru korespondencji. Jak podkreśla się w piśmiennictwie i orzecznictwie, bieżące administrowanie nieruchomością to bez wątpienia pewien dość wąski zakres czynności w zakresu zarządzania nieruchomością, obejmujący wyłącznie czynności mieszczące się w granicach zwykłego zarządu. Oprócz czynności takich jak prowadzenie korespondencji dotyczącej nieruchomości, opłacanie rachunków, gromadzenie i przechowywanie dokumentacji, obejmuje również czynności z zakresu zarówno utrzymania nieruchomości w stanie niepogorszonym, jak i bieżącej eksploatacji nieruchomości. Może obejmować także załatwienie spraw związanych z windykacją należności bądź innych. Zatem "bieżące administrowanie" to termin niezbyt konkretny i częściowo pokrywający się z innymi celami zarządzania nieruchomością. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2006 r., IV CK 343/05 (LEX nr 191167), uznał, że w świetle art. 184 i art. 185 ustawy o gospodarce nieruchomościami "istnieje podstawa do stwierdzenia, że pojęcie administrowania, jako mające charakter węższy od zarządzania, mieści się w pojęciu zarządzania. W zasadzie obejmuje ono czynności faktyczne, do których należy: utrzymanie porządku i czystości w obrębie nieruchomości, ściąganie czynszów, rejestrowanie awarii i ich usuwanie oraz prowadzenie korespondencji". Zatem ugruntowany w piśmiennictwie i orzecznictwie pogląd głosi, że zarządca ma kompetencje do samodzielnego wykonywania w imieniu właściciela lub współwłaścicieli czynności mieszczących się w granicach zwykłego zarządu nieruchomością (co oznacza, że może samodzielnie podejmować decyzje na ten temat). Należy jednak wskazać, iż po pierwsze, umowa o zarządzanie nieruchomością może te kompetencje w jakiejś części ograniczyć, a po drugie bez sprecyzowania w tej umowie zakresu obowiązków zarządcy nie wiadomo, w jakich konkretnie sprawach ma on samodzielnie podejmować decyzje mieszczące się w granicach zwykłego zarządu (por. Ewa Bończak - Kucharczyk, Własność lokali i wspólnota mieszkaniowa, LEX/2012 oraz postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II OZ 1206/13, dostępne na: https://cbois.nsa.gov.pl ). Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym, a taką jest wspólnota mieszkaniowa, doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie opisane kwestie wymagają wyjaśnienia. Mając na względzie z jednej strony okoliczności faktyczne tej sprawy, z drugiej zaś treść art. 86 § 1 p.p.s.a., zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć, że odmowa przywrócenia terminu w tej sprawie nastąpiła przedwcześnie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.