II GSK 1005/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 237/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. S. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia organu od udziału w sprawie postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r., odrzucił skargę K. S. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2016 r., w przedmiocie odmowy wyłączenia organu od udziału w sprawie. Sąd I instancji skazała, że objęta skargą uchwała o odmowie wyłączenia Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych od rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r., wydana została w trybie art. 25 § 1 k.p.a. Wskazując na zakres kognicji sądów administracyjnych wynikający z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że postanowienia wydawane przez organ w przedmiocie wyłączenia pracownika lub organu, na podstawie art. 24 – art. 27 Kodeksu postępowania administracyjnego, są postanowieniami incydentalnymi, które nie rozstrzygają sprawy co do istoty, a także nie kończą postępowania w sprawie. Na postanowienia takie nie przysługuje zażalenie, co wynika z art. 141 § 1 w zw. z art. 24 – art. 27 k.p.a. Postanowienia w przedmiocie wyłączenia pracownika lub organu nie należą więc do kategorii aktów określonych w art. 3 p.p.s.a., które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, wobec czego Sąd I instancji stosowanie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę odrzucił. K. S., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez ich zastosowanie i odrzucenie skargi w sytuacji gdy wspomniane przepisy nieprzewidujące możliwości złożenia skargi na postanowienie w przedmiocie wyłącznie organu w postępowaniu administracyjnym są sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i jako takie, na zasadzie bezpośredniego stosowania Konstytucji wyrażonej w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, powinny być stosowane w sądowym procesie stosowania prawa. Podnosząc ten zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie skargi kasacyjnej. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Mając na uwadze postawiony w jej ramach zarzut naruszenia przez Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem przepisów postępowania wraz z treścią motywów pomieszczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że co do swojej istoty strona nie kwestionuje prawidłowości zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przepisów procedury sądowoadministracyjnej jak i przepisów procedury administracyjnej, stwierdzając iż: "...Skarżąca ma świadomość, że w świetle obowiązujących przepisów k.p.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia organu jest niezaskarżalne.". Kwestią sporną jest natomiast, w ocenie strony, brak możliwości szeroko rozumianego zaskarżenia – wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienia, co godzi w zasadę określoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Na tej podstawie strona wywodzi, że: "niekonstytucyjność takiego stanu prawnego" powinna skutkować po stronie Sądu I instancji bezpośrednim zastosowaniem Konstytucji, jej art. 8 ust. 2, w konsekwencji czego, objęta skargą uchwała Prezydium KRRP powinna zostać uchylona. Takiego stanowiska strony skarżącej nie można podzielić. Przewidziana w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicja sądów administracyjnych do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej, przewiduje w § 2 pkt 2, że kontroli sądowoadministracyjnej podlegają między innymi postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie, w przypadku przedmiotowej sprawy uchwała, w przedmiocie wyłączenia organu administracji publicznej wydane na podstawie art. 25 § 1 k.p.a., nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd I instancji art. 141 § 1 k.p.a., przewiduje, że zażalenie na wydane w toku postępowania postanowienie służy gdy kodeks tak stanowi, a ustawa Kodeks postępowania administracyjnego, takiego środka w odniesieniu do powołanego art. 25 tej ustawy, nie przewiduje. Taka konstrukcja przepisów procedury administracyjnej, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie eliminuje uprawnienia strony postępowania administracyjnego do poddania rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia pracownika lub organu kontroli sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 142 k.p.a. postanowienie niezaskarżalne w trybie zażalenia może być zaskarżone przez stronę w odwołaniu od decyzji, a więc de facto strona ma możliwość poddania kontroli sądowej postanowień wydanych w przedmiocie wyłączenia pracownika/organu ale dopiero na etapie "zwykłego" trybu odwoławczego, o którym mowa w Dziale II, Rozdziale 10 k.p.a., a w konsekwencji wniesienia skargi do sądu administracyjnej przysługującej na podstawie przepisów Działu III Rozdziału 2 p.p.s.a. Skoro zatem stronie postępowania administracyjnego, co do zasady przysługuje uprawnienie do poddania kontroli działalności organów administracji publicznej w zakresie rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownika lub organu, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że przepisy art. 24 – 27 k.p.a., są przepisami niekonstytucyjnymi lub naruszającymi uprawnienie obywateli określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji, które powinno skutkować uchyleniem postanowienia odmawiającego wyłączenia pracownika lub organu administracji jako pozbawiającego stronę możliwości poddania merytorycznej kontroli tego rodzaju postanowień. Mając powyższe na uwadze, przede wszystkim zaś niewadliwe stwierdzony przez Sąd I instancji brak kognicji sądów administracyjnych do rozpoznawania spraw skarg na postanowienia w przedmiocie wyłącznie od udziału w postępowaniu administracyjnym pracownika lub organu, za prawidłowe uznać należy objęte skargą kasacyjną postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w W. odrzucające, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2016 r., w przedmiocie odmowy wyłączenia organu od udziału w sprawie. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.