I FSK 859/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2017 r. sygn. akt III SAB/Wa 63/16 odrzucające skargę w sprawie ze skargi S. sp. j. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Postanowienie Sądu I instancji Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r., sygn. akt III SAB/Wa 63/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. sp. j. z siedzibą w W. (dalej powoływanej jako: spółka) na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. 2. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji WSA wskazał, że postanowieniem z 12 lipca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przedłużył termin dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. wykazanego przez spółkę do czasu zakończenia postępowania podatkowego. Stosując się do pouczenia zamieszczonego w postanowieniu (o braku przysługującego zażalenia), skarżąca spółka pismem z 25 lipca 2016 r. wezwała Naczelnika Urzędu Skarbowego do usunięcia naruszenia prawa. Następnie pismem z dnia 22 marca 2016 r. spółka wniosła skargę na powyższe postanowienie. Pismem z 18 sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował spółkę, że kwestia zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym zostanie rozstrzygnięta w postępowaniu podatkowym. Postanowieniem z 27 grudnia 2016 r. sygn. III SA/Wa 3288/16 WSA wskazał, powołując się na uchwałę NSA z dnia 24 października 2016 r. sygn. I FPS 2/16, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, wniesione przez spółkę wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ II instancji rozpoznana jako złożone w terminie zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 12 lipca 2016 r. Pismem z 26 września 2016 r. spółka wniosła do WSA w Warszawie skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. WSA skargę odrzucił. Sąd w pierwszej kolejności powołał uchwałę NSA dnia 24 października 2016 r., sygn. I FPS 2/16, następnie zaś zauważył, że w sprawie o sygn. III SA/Wa 3288/16 skarga spółki na postanowienie z 12 lipca 2016 r., w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu VAT za kwiecień 2012 r. została odrzucona przez WSA postanowieniem z 27 grudnia 2016 r. jako przedwczesna. W niniejszej sprawie ta sama strona skarżąca wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. W skardze podniosła, że wniesienie skargi poprzedzało ponaglenie (mimo tytułu pisma "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa") z 25 lipca 2016 r. Wobec tego strona skarżąca uznała, że wyczerpała wszystkie środki zaskarżenia służące jej przed organami administracji. Zdaniem WSA, nie można jednak uznać, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione w "trybie bezczynności", ponieważ zostało ono wniesione wskutek błędnego pouczenia organu na postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu VAT. I zgodnie ze wskazaniem NSA w uchwale zostało uznane za zażalenie wniesione w terminie na to postanowienie. Spółka będzie uprawniona kwestionować legalność przedłużenia terminów zwrotu VAT nie w skargach dotyczących bezczynności w toku kontroli, ale w skargach na ostateczne rozstrzygnięcia organu drugiej instancji w kwestii przedłużenia zwrotu VAT. Na obecnym etapie, skarga jest zatem przedwczesna, została bowiem złożona nim doszło do wydania przez organ II instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowień organu I instancji o przedłużeniu terminów zwrotu VAT. Natomiast złożenie skargi w przedmiocie bezczynności lub przewlekłości możliwe będzie dopiero w przypadku bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpatrywaniu zażalenia. 3. Skarga kasacyjna 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone skargą kasacyjną spółki, która zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 52 § 1 i 52 § 2 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi na skutek przyjęcia, że wniesienie skargi było niedopuszczalne z powodu niewyczerpania wszystkich śródków zaskarżenia, w szczególności z powodu wniesienia skargi, gdy zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 lipca 2016 r. w przedmiocie przedłużenia terminu do dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za kwiecień 2012 r. nie zostało rozpoznane, podczas gdy przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest bezczynność organu podatkowego w zakresie wykonania czynności materialno-technicznej zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za kwiecień 2012 r. pomimo zakończenia czynności sprawdzających w całości, a nie, jak błędnie przyjmuje Sąd I instancji, legalność postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług, będąca przedmiotem ww. zażalenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w rezultacie Sąd nie rozpoznał merytorycznie skargi; 2) art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy (przedmiotu skargi). 3.2. Autor skargi kasacyjnej wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, 2) wymierzenie organowi podatkowemu grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. w wymiarze jednokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów, tj. w kwocie 4.047,21 zł, 3) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty grzywny orzeczonej wobec organu, w trybie art. 154 § 7 P.p.s.a., 4) przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: - ponaglenie skarżącej, - postanowienie Dyrektora IS z dnia 31 sierpnia 2016 r. o uznaniu ponaglenia za bezzasadne na okoliczność skierowania przez stronę ponaglenia do organu podatkowego, a tym samym wyczerpania wszystkich środków zaskarżenia. Strona zrzekła się uprawnienia do rozpoznania skargi na rozprawie, powołując się na art. 176 § 2 P.p.s.a. 3.3. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna spółki ma uzasadnione podstawy. 4.2. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. Zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Ponadto w niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej wskazał, że strona zrzeka się rozprawy. 4.3. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, co następuje. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie istotnie doszło do naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. Nie ma podstaw, aby na obecnym etapie postępowania wypowiadać się co do zasadności samej skargi na bezczynność, niemniej jednak, nie można nie zauważyć, że jej odrzucenie przez WSA w Warszawie nastąpiło z naruszeniem zasad procedury. Sąd I instancji przyjął bowiem, że "Nie można (...) uznać, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione "w trybie bezczynności", zostało ono wniesione wskutek błędnego pouczenia organu na postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu VAT. I zgodnie ze wskazaniem NSA w uchwale zostało uznane za zażalenie wniesione w terminie na to postanowienie". (s. 3-4 wyroku WSA). Sąd stwierdził też, że strona "w skardze podniosła, że wniesienie skargi poprzedzało ponaglenie (mimo tytułu pisma "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa") z 25 lipca 2016 r." (s. 3 wyroku). WSA nie zauważył, że w aktach sprawy znajduje się, za skargą na bezczynność organu, również ponaglenie z dnia 25 lipca 2016 r. skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w W. (s. 14 akt WSA – na której to stronie znajduje się też wskazanie - najprawdopodobniej - numerów kart akt administracyjnych k. 645-653). Dokument ten jest też wymieniony w spisie załączników do skargi na bezczynność. Do skargi załączone też zostało m.in. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 sierpnia 2016 r. uznające ponaglenie za bezzasadne na podstawie art. 216 § 1 i 2 w zw. z art. 141 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Istotnie, nastąpiła zbieżność dat obydwu dokumentów (czyli ponaglenia oraz wezwania do usunięcia naruszenia prawa – k. 436 akt adm.), ponieważ oba datowane są na 25 lipca 2016 r. Ponadto w samych aktach administracyjnych dołączonych do sprawy nie ma omawianych dokumentów (ponaglenia z 25 lipca 2016 r. i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z 29 sierpnia 2016 r.). Nie powinno jednak umknąć uwadze Sądu I instancji, że z akt sądowych sprawy (a dokładnie z załączników dołączonych przez spółkę do skargi na bezczynność) wynika wprost, że skarga ta była wniesiona po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, a nie w wyniku błędnego potraktowania przez stronę wezwania do usunięcia naruszenia prawa jako podstawy do dalszego zarzucania bezczynności organom. Dokumenty te znajdują się w aktach sądowych sprawy (s. 14-16 – ponaglenie, s. 17-20 postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej). 4.4. W tym stanie rzeczy odrzucenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., co uzasadnia uchylenie tego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a.