II FSK 762/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz (sprawozdawca), Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Go 324/17 w sprawie ze skargi L. K. i W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 24 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 6 grudnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Go 324/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: "Sąd I instancji") po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. K. i W. K. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 24 maja 2017 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne uchylił zaskarżone postanowienie w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Wyrok ten jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: "Organ"), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku, zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając: 1. naruszenie art 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działania organów, iż organ egzekucyjny, a następnie organ odwoławczy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszyły podstawowe zasady postępowania określone w ww. art. 7, 8 i 9 k.p.a. przy formułowaniu wezwania do sprecyzowania żądania, podczas kiedy w sprawie nie doszło do naruszenia ww. zasad, a zatem istniały podstawy do oddalenia skargi, 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie przez Sąd I instancji przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, iż strona miała pełną informację o przysługującym jej środku prawnym w postaci możliwości zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, bowiem doręczone Skarżącym odpisy tytułów wykonawczych zawierały stosowne pouczenia w tym zakresie, a tym samym nieuzasadnione jest twierdzenie o braku po stronie Skarżących pełnej informacji o ich sytuacji procesowej, a w konsekwencji brak podstaw do uwzględnienie skargi, 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego postanowienia, podczas kiedy działania organów w niniejszej sprawie były prawidłowe i nie stanowiły naruszenia prawa, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem dokonana w niniejszej sprawie kwalifikacja przez organ egzekucyjny środków prawnych w żaden sposób nie pogorszyła sytuacji procesowej Skarżących, a zatem nie istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu, Naruszenie przez Sąd I instancji ww. przepisów ma zdaniem autora skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd bezzasadnie nie naruszył ww. przepisów, mógłby wydać wyrok odmiennej treści, oddalający skargę. Mając powyższe na względzie, wniesiono o: 1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, ewentualnie: 2. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. 3. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, 4. zasądzenie na rzecz Organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący nie wnieśli odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że powinnością organu prowadzącego postępowanie jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ po stwierdzeniu, że treść pisma wniesionego przez stronę jest niejasna, winien wezwać stronę do sprecyzowania treści pisma. Z kolei zasada informowania stron (art. 9 k.p.a.) nakazuje organom administracji prowadzącym postępowanie należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada ta powinna być realizowana w sposób odpowiadający wymaganiom wynikającym z zawartej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Tak więc organ administracji powinien nie tylko przekazać stronie należyte i wyczerpujące informacje o okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie dla ustalenia praw i obowiązków strony, ale również powinien przekazywać te informacje w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako naruszające zasadę prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej należy ocenić postępowanie organu, który wzywając stronę do sprecyzowania charakteru jej pisma nie informuje jej w należyty i wyczerpujący sposób w takim wezwaniu o tym, w jaki sposób może być zakwalifikowane pismo strony, nawet jeżeli organ w innych pismach dostarcza stronie informacje mające znaczenie dla tej kwestii. Tak więc, gdy organ wzywa stronę do sprecyzowania istoty żądania zawartego w piśmie skierowanym do organu, to powinien w takim wezwaniu przedstawić w sposób kompleksowy uprawnienia procesowe strony przysługujące jej w istniejącej sytuacji procesowej i wezwać do wskazania jednej z co najmniej dwóch alternatywnych możliwości zakwalifikowania pisma strony jako środka prawnego. Strona dopiero mając pełną informację może w sposób świadomy sprecyzować istotę swojego żądania. Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że Organ wzywając Skarżących do sprecyzowania istoty ich żądania zawartego w "skardze na uciążliwość postępowania" wskazał, że ich pismo może być zakwalifikowane jako skarga na czynności egzekucyjne. W wezwaniu tym organ nie wskazał na inną możliwość zakwalifikowania pisma Skarżących. Wprawdzie tytuł wykonawczy wcześniej doręczony Skarżącym zawierał pouczenie o możności wniesienia zarzutów, w tym zarzutu zastosowania nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego, ale organ nie pouczył Skarżących, że ich "skarga na uciążliwość postępowania" może być zakwalifikowana nie tylko jako skarga na czynności egzekucyjne, ale także jako zarzut zastosowania nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżący działali bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i nie mają wykształcenia prawniczego. Trudno w tej sytuacji oczekiwać, że Skarżący nie poprzestaną na informacjach zawartych w wezwaniu organu i że wezmą pod uwagę również treść pouczeń zawartych w tytule wykonawczym. Skarżący w powstałej sytuacji w istocie rzeczy nie mieli wyboru. Mogli jedynie potwierdzić organowi, że ich "skarga na uciążliwość postępowania" jest skargą na czynności egzekucyjne. Skarżący ze względu na niewystarczającą znajomość prawa oraz brak należytego i wyczerpującego poinformowania ich przez organ nie byli świadomi tego, że mogli wskazać, że ich skarga stanowi zarzut. Zakwalifikowanie ich pisma jako zarzutu było tym bardziej uzasadnione, że w treści skargi stwierdzili, że zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz świadczenia emerytalnego jest "bardzo uciążliwym środkiem egzekucyjnym". Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy naruszyły art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. W konsekwencji nie ma podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli działania organów i że z naruszeniem art 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w związku z art. 7, art. 8 i 9 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Należy dodać, że zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zostały uzasadnione, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie odnieść się do tych zarzutów. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).