II FZ 695/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 182/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 182/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania postanowienia w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie to nie podlega w ogóle wykonaniu. Jest to rodzaj aktu prawnego nie noszącego znamion wykonalności. Postanowienie to nie nakłada na Skarżącą żadnych nowych obowiązków, nie zmienia ono wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw, czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego już postępowania egzekucyjnego. Z tych przyczyn, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm. - dalej p.p.s.a.) Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W zażaleniu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zarzuciła mu naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że "żądanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie to nie podlega w ogóle wykonaniu", w efekcie czego "nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw, czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego już postępowania egzekucyjnego", podczas, gdy Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 października 2015 r. nr SM 1/4891/15 a dotychczasowe czynności egzekucyjne w pełni (a nawet z ogromnym naddatkiem) zabezpieczają ewentualne roszczenia Skarbu Państwa, co powoduje, że dalsze prowadzenie czynności egzekucyjnych powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody, - art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej, podczas, gdy w toku dotychczasowych czynności egzekucyjnych zajęto wszelkie aktywa, rachunki bankowe i nieruchomości Skarżącej, co w dużej mierze utrudnia jej codzienną egzystencję. Wskazując powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wstrzymanie wykonania w całości postępowania egzekucyjnego, do czasu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania orz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie stronie skarżącej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Z tego względu sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien kierować się jedynie przesłankami wyczerpująco określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym to na stronie ciąży obowiązek wykazania we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie tego wniosku powinno wskazywać konkretne zdarzenia, na podstawie których sąd będzie mógł wywieść, że wstrzymanie wykonania danego aktu lub czynności jest zasadne. Nie wystarczy zatem samo powtórzenie treści przepisu zawartego w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd administracyjny. Należy zaznaczyć, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w przypadku, gdy występują w sprawie przesłanki, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Przedmiotem ochrony tymczasowej, jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie "wykonania aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 205, poz. 1954 ze zm.) takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu. Ten stan w rzeczywistości społecznej, którego spowodowanie nakazuje akt administracyjny, stanowi przedmiot jego wykonania. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest więc każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu działania innych podmiotów, a nawet świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz s. 295). Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Najogólniej mówiąc wstrzymanie wykonania dotyczy tylko aktu, który wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku. Z zaskarżonego postanowienia, którym utrzymano w mocy postanowienie oddalające, jako nieuzasadnione, zarzuty zgłoszone na postępowanie egzekucyjne, nie wynika zatem wprost obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty zobowiązania podatkowego. Nie kreuje ono obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nie noszący znamion wykonalności, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od Skarżącej (ustalonej inną decyzją administracyjną) zaległości podatkowej. Poprzez zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym Skarżąca stwierdza określone okoliczności, które stoją na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Rolą organów jest zweryfikować te twierdzenia. Uznanie twierdzeń przez organ nie może podlegać wstrzymaniu wykonania bowiem bezpośrednio nie nakłada na skarżącą żadnych obowiązków. Skarżąca łączy dwie odrębne - z punktu procesowego - sprawy. Czym innym jest bowiem egzekucja z nieruchomości, z rachunku bankowego etc., a czym innym są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Poprzez zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym Skarżąca stwierdza określone okoliczności, które stoją na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Rolą organów jest zweryfikować te twierdzenia. Uznanie twierdzeń przez organ nie może podlegać wstrzymaniu wykonania bowiem bezpośrednio nie nakłada na Skarżącą żadnych obowiązków. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Jako że przedmiotem postanowienia, którego wstrzymania wykonania domaga się strona, jest utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zasadnie WSA uznał, iż z uwagi na jego charakter nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga wykonania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.