I SA/Wa 1960/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. T., J. R., C. C., A. S,, M. G., W. S., H. G., S. D., F. S. i D. P. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] października 2016 r. nr [...] , na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez G.T., J.R. , C. C. , A. S. , M.G. , W.S., H.G. , S. D. , F.S. i D.P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2016 r. nr [...] . Postanowienie Ministra Obrony Narodowej wydane przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Na wniosek C.S. i J.J., działających w imieniu własnym oraz kilkudziesięciu mieszkańców wsi L. pow. K., przeprowadzone zostało przed Ministrem Obrony Narodowej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Obrony Narodowej z [...] lipca 1965 r o przejęciu na własność Skarbu Państwa położonych we wsi L. nieruchomości. W efekcie tego postępowania Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] orzekł, że kontrolowane orzeczenie w części odnoszącej się do nieruchomości należącej do C.S., S.C., S. P. , T.A. i B.W. wydane zostało z naruszeniem prawa (pkt1 decyzji). Umorzył natomiast postępowanie nadzorcze wszczęte m.in. wnioskami C.S.(w zakresie dotyczącym nieruchomości odebranych jego ojcu), A. G. , J.R. , C. C. , A.S., M. G., W.S., H.G., S.D., F.S. i D.P. (pkt 2 decyzji). Powodem umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskami osób wymienionych w punkcie 2 decyzji był brak udokumentowanego interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia 1965 r., a to wobec nieprzedłożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po osobach, którym wówczas odjęto własność. W następstwie ponownego rozpoznania sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] , uchylił swoją decyzję z [...] czerwca 2016 r. w części odnoszącej się do nieruchomości należących do F.C.(po którym dziedziczyła A.G.) oraz w części odnoszącej się do nieruchomości należących do J.S. (po którym dziedziczył C.S. ) i w tym zakresie orzekł, że orzeczenie z [...] lipca 1965 r. wydane zostało z naruszeniem prawa. W pozostałej zaś części swoją decyzję utrzymał w mocy. Pismem nadanym w dniu 15 września 2016 r. G.T., J.R., C.C., A.S., M.G., W.S., H.G., S.D., F.S. i D.P.– reprezentowani przez J.J., wskazując na decyzję z [...] czerwca 2016 r., wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedkładając dokumentację potwierdzającą ich następstwo prawne po byłych właścicielach przejętych nieruchomości. W tym stanie rzeczy Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] października 2016 r., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] czerwca 2016 r. W motywach postanowienia zwracał uwagę, że w następstwie złożonego uprzednio w ustawowym terminie wniosku, sprawa zakończona ww. decyzją został już ponownie rozpozna decyzją z [...] sierpnia 2016 r. Wyczerpanie zaś przysługujących stronie środków odwoławczych jest jedną z przyczyn niedopuszczalności odwołania. Organ wyjaśnił przy tym, iż kwalifikując pismo z 15 września 2016 r. jako "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" nie tyle kierował się jego tytułem, ale zawartą w nim treścią, która jednoznacznie wskazywała, iż intencją wnoszącego podanie było rozpoznanie ponowne sprawy zakończonej decyzją nr [...] . Dodatkowo wskazywał na brak załączenia do wniosku pełnomocnictwa jednej z osób, w imieniu której był on złożony, tj. W.S. Na postanowienie to G.T., J.R., C.C., A.S., M.G., W.S., H.G., S.D., F.S. i D.P.– reprezentowani przez J.J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 64 § 2 k.p.a., polegające na nie wezwaniu wnoszącego podanie do usunięcia braków formalnych wniosku z 15 września 2016 r. przez: przedłożenie pełnomocnictwa W.S., upoważniającego do działania w jego imieniu; wypowiedzenia się jakim rodzajem wniosku (o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a., o wznowienie postępowania, czy też nowym wnioskiem o uznanie orzeczenia MON z 1965 r. za wydane z rażącym naruszeniem prawa ) jest ww. wniosek i rozpoznanie go mimo istnienia tych braków formalnych, przez stwierdzenie jego niedopuszczalności. W motywach skargi, reprezentujący skarżących pełnomocnik, podnosił, iż we wniosku z 15 września 2016 r. nie wskazywał, że został on złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., a jego intencją było – wobec usunięcia przyczyn, która legła u podstaw pierwotnie umorzonego postępowania nadzorczego - zainicjowanie kolejnego (nowego) postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Obrony Narodowej z 1965 r. Tego rodzaju wniosek przez reprezentowane przez niego osoby mógł zaś być zgłoszony, gdyż w stosunku do nich nie zapadło rozstrzygnięcie merytoryczne. Z tego względu winna zaistnieć po stronie organu wątpliwość z jakim wnioskiem ma on do czynienia i wezwania wnoszącego go do wyjaśnienie jego treści, a także przedłożenia pełnomocnictwa, którego przy wniosku zabrakło. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnosili oni o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania organowi sprawy do dalszego prowadzenia, jak też zasadzenia na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga mimo trafności jednego z zarzutów nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją owego organu z [...] czerwca 2016 r. nr [...], a to wobec stwierdzenie, że ów środek został wniesiony w warunkach, gdy tożsamy środek prawny został już wcześniej wniesiony i rozpoznany ostateczną decyzją. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., który znajduje zastosowanie w sprawie wywołanej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na mocy odesłania zawartego w art. 127 § 3 in fine k.p.a. Ww. przepis stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) może zaś wynikać z przyczyn przedmiotowych bądź podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - wyczerpanie przysługujących stronie środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się natomiast przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. To, że w rozpoznawanej sprawie środek prawny od decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2016 r. w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przed złożeniem wniosku z 15 września 2016 r., został już wniesiony i rozpoznany jest niesporne. Zaistniała zatem niewątpliwie przeszkoda o charakterze przedmiotowym uniemożliwiająca ponowne jego skuteczne złożenie. Powyższego, co istotne, nie kwestionują także skarżący. Sporne pozostaje natomiast, czy złożone w ich imieniu do Ministra Obrony Narodowej podanie z 15 września 2016 r., w rzeczywistości ów środek stanowiło, czy też miało inny charakter, tj. jak twierdzą oni obecnie, stanowiło podanie w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a., mające zainicjować nowe postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Obrony Narodowej z [...] lipca 1965 r. o przejściu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi L.. Przy ustaleniu charakteru pisma strony - jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie - nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności. O tym, jaki charakter ma mieć ostatecznie pismo, decyduje wszak strona. Stąd w razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie w ramach obowiązku informacyjnego (art. 9 k.p.a.) przysługujących jej środkach obrony praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, przy jednoczesnym skierowaniu do niej wezwania, w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a., o sprecyzowanie żądania zawartego we wniosku, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Podkreślić jednak należy, że obowiązek ten dotyczy wyłącznie tych pism, które zostały zredagowane w sposób niezręczny, niezrozumiały, niepozwalający na ustalenie rzeczywistej woli strony. Nie może być więc rozciągany na wszystkie pisma stron, a więc także na te, które są w swej treści jasne i zrozumiałe. Innymi słowy jeśli z pisma wprost wynika wola strony, organ nie ma obowiązku żądać jego sprecyzowania. Taka właśnie sytuacja, w ocenie Sądu, zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Pismo skierowane do Ministra Obrony Narodowej w dniu 15 września 2016 r., a wniesione przez J.J. w imieniu G. T. , J. R. , C. C. , A.S. , M. G. , W.S., H.G., S.D., F.S. i D. P. , w swojej treści było jednoznaczne. Autor podania bowiem nie tylko zatytułował je jako "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" i zaznaczył, że dotyczy "decyzji MON Nr [...] z dnia [...] .06.2016 r.", ale także w jego uzasadnieniu do treści tej decyzji wprost się odwoływał, wskazując jednocześnie na usunięcie przyczyny, która determinowała ujęte w niej rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania (brak udokumentowania następstwa po byłych właścicielach przejętych nieruchomości). I to właśnie z uwagi na usunięcie tej formalnej przyczyny uprzedniego umorzenia postępowania administracyjnego, zwracał się do Ministra "z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy", oczekując "uwzględnienia wniosku wnioskodawców w zakresie dotyczącym działek ww. osób", co należy odczytywać, jako oczekiwanie uwzględnienia wniosku inicjującego postępowania, w którym ww. decyzja został wydana. Obecne zatem twierdzenie skarżących, że ich intencją było wszczęcie nowego, odrębnego postępowania, mającego za przedmiot orzeczenie z 1965 r., a nie ponawianie środka prawnego przewidzianego w art. 127 § 3 k.p.a., nie znajduje jakiegokolwiek odzwierciedlenia w treści wniesionego podania. Z tych względów jego rozpoznanie jako środka odwoławczego wniesionego od decyzji z [...] czerwca 2016 r., było działaniem zgodnym z prawem. W konsekwencji także zastosowanie w sprawie przez Ministra Obrony Narodowej art. 134 k.p.a. odpowiada prawu. Rację mają natomiast skarżący, iż brak wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych podania poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa umocowującego go do działaniu w imieniu jednej z osób, w imieniu których realizował czynność procesową (w tym wypadku W. S.), stanowi naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. Jednakże uchybienie to w okolicznościach faktycznych sprawy nie było na tyle istotne, by prowadziło do eliminacji z obrotu prawnego zakwestionowanego postanowienia, którego istota sprowadza się do stwierdzenia zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej merytoryczne rozpoznanie wniesionego podania. A to nastąpiłoby niezależnie od reakcji pełnomocnika na wezwanie do usunięcia braków formalnych podania. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu jeśli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie kończące postępowanie.