V SA/Wa 2705/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz E. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w R. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi E. sp. z o.o. sp. k. w R. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Ministra Rozwoju (dalej też jako "organ") z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] maja 2016 r., nr [...] w sprawie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania zainicjowanego wnioskiem w sprawie stwierdzenia nadpłaty w kwocie 100 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 1 marca 2016 r. strona zwróciła się do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: "NFOŚiGW") o określenie nadpłaty w wysokości 100 zł w związku z dokonaną przez stronę wpłatą w tej kwocie na poczet zwrotu dofinansowania określonego w piśmie NFOŚiGW z [...] listopada 2015 r. Zawiadomieniem o przekazaniu sprawy z [...] marca 2016 r. NFOŚiGW poinformował stronę o przesłaniu wniosku do Ministerstwa Rozwoju. Decyzją z [...] maja 2016 r. Minister Rozwoju umorzył postępowanie. W uzasadnieniu organ wskazał, że 5 maja 2016 r. pomiędzy Ministrem Rozwoju a Ministrem Energii podpisany został Aneks nr 6 do porozumienia z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie systemu realizacji Programu Operacyjnego "Infrastruktura i Środowisko" dla priorytetów IX – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna oraz X – Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii (dalej: "Aneks nr 6"). Na podstawie §1 pkt 2 Aneksu nr 6 Minister Rozwoju upoważnił Ministra Energii do wydawania w pierwszej instancji decyzji na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 oraz art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: "u.f.p.") w zw. z właściwym przepisem działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "o.p."). Na podstawie tego upoważnienia Minister Energii uzyskał kompetencję do wydawania w pierwszej instancji decyzji w przedmiocie określenia nadpłaty, o której mowa w art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 o.p. oraz art. 73 § 1 pkt 1 o.p. W konsekwencji Minister Energi stał się organem właściwym do rozpatrzenia w pierwszej instancji wniosku strony w sprawie określenia nadpłaty. Jako podstawę prawną decyzji Minister Rozwoju powołał art. 105 § 1 k.p.a. i stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania w całości, ponieważ na podstawie Aneksu nr 6 do wydania w pierwszej instancji decyzji w sprawie określenia nadpłaty właściwy jest Minister Energii. W piśmie z 13 czerwca 2016 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy Zaskarżając rozstrzygnięcie strona wniosła o uchylenie decyzji Ministra Rozwoju z [...] maja 2016 r. w całości i niezwłoczne przekazanie sprawy do właściwego organu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ w zasadzie podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2016 r., rozbudowując tylko nieco argumentację. W ocenie organu postępowanie prowadzone przed organem niewłaściwym jest bezprzedmiotowe. Zatem jeżeli w trakcie toczącego się postępowania organ uzna, że nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, ma obowiązek jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Dodatkowo organ wskazał, że przekazanie prowadzenia postępowania organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. powinno nastąpić dopiero wtedy, gdy decyzja o umorzeniu postępowania stanie się ostateczna w administracyjnym toku postępowania. Strona zaskarżyła w całości decyzję Ministra Rozwoju z [...] sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów: 1. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że zmiana właściwości rzeczowej organu w toku prowadzonego postępowania powoduje bezprzedmiotowość postępowania i stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy, która powinna skutkować jego umorzeniem; 2. art. 65 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie na skutek wadliwego przyjęcia, że zmiana właściwości rzeczowej organu w toku prowadzonego postępowania powoduje bezprzedmiotowość postępowania i stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy, która powinna skutkować jego umorzeniem, w sytuacji gdy obowiązkiem Ministra Rozwoju (wobec zawarcia 5 maja 2016 r. Aneksu nr 6 do Porozumienia z 11.04.2007 r. w sprawie systemu realizacji Programu Operacyjnego "Infrastruktura i Środowisko" dla Priorytetu IX – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna oraz X – Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii) było niezwłoczne przekazanie wniosku spółki z 1.03.2016 r. do organu właściwego w sprawie i zawiadomienie o tym spółki na piśmie wraz ze stosownym uzasadnieniem; 3. art. 19 k.p.a. poprzez jego naruszenie, polegające na wydaniu decyzji przez Ministra Rozwoju w sytuacji, kiedy temu organowi nie służył już przymiot organu rzeczowo właściwego w sprawie; 4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I, mimo że w przedmiotowej sytuacji obowiązkiem Ministra Rozwoju było jej uchylenie i niezwłoczne przekazanie wniosku spółki z 1.03.2016 r. do organu właściwego w sprawie i zawiadomienie o tym spółki na piśmie ze stosownym uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, przytaczając argumenty zbieżne z motywami swoich wcześniejszych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji. Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Stosownie do art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w całym toku postępowania administracyjnego. W myśl art. 65 § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczynanym na żądanie strony organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien przekazać podanie do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Przepis ten stosuje się przez analogię do przypadku gdy organ dotychczas właściwy do rozpatrzenia sprawy stał się w toku postępowania niewłaściwym. Organ ten, w przypadku braku odmiennych postanowień przepisów zmieniających właściwość, powinien przekazać sprawę organowi właściwemu. W wyniku przekazania sprawy w trybie art. 65 k.p.a. ma miejsce kontynuacja postępowania zainicjowanego na żądanie strony, przez organ któremu przekazano sprawę. Wskazuje na to treść art. 65 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w razie gdy podanie powinno być wniesione z zachowaniem terminu, podanie wniesione do organu niewłaściwego uważa się za wniesione z zachowaniem wymaganego terminu. W przypadku przekazania sprawy na skutek zmiany właściwości w toku postępowania, wszystkie czynności podjęte w sprawie przez organ przekazujący przed zmianą właściwości też pozostają w mocy. W niniejszej sprawie organ nieprawidłowo zastosował art. 105 § 1 k.p.a. do stanu faktycznego, w którym postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony i w toku tego postępowania doszło do zmiany organu właściwego do rozpatrzenia wniosku. Art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy jeszcze przed wszczęciem postępowania nie istniał lub w toku postępowania odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, zdefiniowanych w art. 1 pkt 1 k.p.a. Jednym z tych elementów jest również istnienie właściwości organu do rozpoznania sprawy, gdyż organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Jeżeli więc w wyniku wadliwego ustalenia właściwości organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie to jest on zobowiązany do jego formalnego zakończenia w postaci wydania decyzji o jego umorzeniu, gdyż wszystkie czynności tego organu dotknięte są nieważnością i postępowanie to nie może być kontynuowane. Decyzja umarzająca postępowanie jest orzeczeniem kończącym sprawę w danej instancji "w inny sposób" w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. Decyzja taka bez rozstrzygania o materialnoprawnych uprawnieniach lub obowiązkach stron kończy procesowo sprawę w danej instancji. Umorzenie postępowania wywołuje też ten skutek, że niweczy ono skutki prawne wszystkich wcześniejszych czynności podjętych w sprawie przez organ lub stronę. Z powyższych względów niedopuszczalne jest umorzenie postępowania w sytuacji gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony wniesiony do niewłaściwego organu lub w toku postępowania organ dotychczas właściwy do rozpatrzenia sprawy stał się niewłaściwym. Skutkiem takiej decyzji byłoby zakończenie sprawy w danej instancji, więc niemożliwa byłaby kontynuacja postępowania w tej samej instancji przez organ właściwy. W takich przypadkach prawa podlega wyłącznie przekazaniu na podstawie art. 65 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: 200 zł – wpis sądowy od skargi, 480 zł wynagrodzenie radcy prawnego.