I GZ 234/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi o wznowienie postępowania sądowego Z. B. od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GZ 66/18 w sprawie z zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 911/17 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GZ 66/18, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) oddalił zażalenie Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 911/17 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W dniu 21 czerwca 2018 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo zatytułowane "skarga skarżącego (....) o wznowienie postępowania". Pismo zostało podpisane przez Z. B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 276 p.p.s.a., do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a. Odpowiednie zastosowanie art. 175 p.p.s.a. oznacza, że skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sporządza adwokat lub radca prawny (§ 1). Wyjątkowo skarga ta może być sporządzona przez stronę postępowania, ale wyłącznie w sytuacji, gdy strona jest: sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych (§ 2). Ponadto skarga o wznowienie postępowania może być sporządzona przez: doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej (§ 3). Ustanowiony przez ustawodawcę wymóg sporządzenia skargi o wznowienie postępowania przez profesjonalistę ma charakter materialnoprawny, dlatego uchybienie temu wymogowi nie podlega uzupełnieniu. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona w niniejszej sprawie nie została sporządzona ani przez profesjonalnego pełnomocnika, ani przez żaden z podmiotów wymienionych w powołanym art. 175 p.p.s.a. Skargę tę sporządził osobiście skarżący, co stanowi uchybienie wymogowi określonemu w powołanym art. 175 p.p.s.a., dlatego należało ją uznać za niedopuszczalną. Nadto, zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, dotyczącym wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreślić przy tym należy, że przepis ten dotyczy prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Chodzi zatem o orzeczenie końcowe, mające znamiona "zamykającego", czyli załatwiającego sprawę. Nie można przyjąć, że przepis art. 270 P.p.s.a. statuuje możliwość wznowienia także postępowania incydentalnego – wpadkowego, tj. choćby prawomocnego, postanowienia niekończącego postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, a taka sytuacja ma obecnie miejsce. Ten pogląd jest oczywisty i powszechny w doktrynie oraz judykaturze (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 357/10, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1560/06, publ. CBOSA oraz A. Kabat w: Komentarz do P.p.s.a., LEX). Ma on oparcie w jednoznacznym brzmieniu przywołanego przepisu. Do wzruszenia prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej w tym trybie musiałaby istnieć samodzielna podstawa ustawowa. Tymczasem jedyną podstawą w tym obszarze jest art. 165 p.p.s.a., według którego prawomocne postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Jednakże chodzi tu, po pierwsze, o zmianę podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia, po drugie, możliwość ta istnieje tylko w toku postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, a więc dopóty, dopóki nie zostanie ona prawomocnie zakończona. Nie jest to podstawa wznowieniowa. Zatem w przepisach p.p.s.a. dotyczących wznowienia postępowania brak jest podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania postanowienia niekończącego postępowania w sprawie. Z punktu widzenia regulacji art. 270 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania nie obejmuje zatem orzeczeń wpadkowych (incydentalnych), czyli takich, które nie kończą postępowania w sprawie, a do takiej właśnie kategorii rozstrzygnięć zaliczane jest postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, którego dotyczy skarga o wznowienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 175 § 1 i art. 276 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.