I SA/Wa 25/17

WyrokWSA w Warszawie2017-09-08

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dorota Apostolidis, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie wykazał posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., może być uznany za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczącej tej nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że aby być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, podmiot musi wykazać, że w dniu 27 maja 1990 r. posiadał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji. Sam fakt użytkowania nieruchomości lub wystąpienie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania takiego podmiotu za stronę postępowania. W przypadku braku takiego tytułu prawnego, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymującą w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 2002 r. o nabyciu przez miasto z mocy prawa własności nieruchomości. Skarżąca spółka twierdziła, że posiadała tytuł prawny do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., co wykluczałoby komunalizację. Organy administracji uznały, że spółka nie wykazała posiadania takiego tytułu prawnego, a tym samym nie posiada legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2017 r. sprawy ze skargi Wojskowych [...] S.A. w P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], umarzającą postępowanie wszczęte z wniosku [...] S.A. w [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] dotyczącej nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...], arkusz mapy [...], jako działki nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm., dalej powoływana również jako ustawa komunalizacyjna), decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., stwierdził nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności opisanej na wstępie nieruchomości. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] wystąpiły [...] S.A., wskazując, że przedmiotowe nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. były zabudowane [...] w całości, łącznie z gruntem należącą do [...]. W późniejszym czasie [...] w imieniu [...] dysponowała [...].[...] (obecnie [...] S.A.) otrzymały [...] do eksploatacji na podstawie protokołu przyjęcia-przekazania przekazanego do [...] za pismem z dnia [...] listopada 1989 r. i były użytkownikiem [...]. W ocenie wnioskodawcy zachodziła zatem przesłanka wykluczająca komunalizację określona w art. 11 ust. 1pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, tj. okoliczność, że nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. służyła realizacji zadań publicznych [...]. Wnioskodawca wskazał ponadto, iż w identycznej sytuacji dotyczącej działki nr [...] był stroną postępowania, w którym Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2009 r. odmówił stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] własności nieruchomości. Podniósł również, że jego interes prawny wynika z faktu użytkowania [...]. Dodatkowo Miasto [...] wystąpiło do wnioskodawcy o zapłatę wynagrodzeniaza bezumowne użytkowanie nieruchomości, podczas gdy wnioskodawca posiada umowę z 1995 r. zawartą ze Skarbem Państwa, a dotyczącą użytkowania [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] maja 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a. - na żądanie strony, bądź z urzędu. Organ wskazał, że przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 k.p.a., a w świetle wskazanej normy prawnej, stroną danego postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes, o którym mowa, musi mieć charakter prawny, tzn. musi istnieć norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu, możliwości wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Minister podniósł, że na takim etapie postępowania organ nie bada zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a jedynie, czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem, bądź też nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Dodatkowo interes ten musi mieć charakter realny w danej dacie, tj. w postępowaniu komunalizacyjnym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej – 27 maja 1990 r. Minister podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż w przypadku postępowania nadzorczego, prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, wydanej na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej, stronami tego postępowania, poza Skarbem Państwa i właściwą miejscowo gminą, mogą być tylko te podmioty które wykażą, że legitymują się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji, który stałby na przeszkodzie komunalizacji z tego powodu, że przekreślałby tytuł Skarbu Państwa do mienia lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej ustawy. Organ nadzoru podkreślił, że wszczęcie z wniosku [...] S.A. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...], nastąpiło z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, gdzie organ zmuszony był do szczegółowego i dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości. Na wstępnym etapie postępowania nie można było zdaniem Ministra przesądzić, czy wnioskodawca dysponował tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż działki objęte powołaną decyzją Wojewody [...] są zabudowane [...].Wnioskodawca jest następcą prawnym przedsiębiorstwa [...], których organem założycielskim był [...]. Przy czym wnioskodawca jako dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości przedstawił: protokół przejęcia-przekazania w/w [...] dołączony do pisma [...] z dnia [...] listopada 1989 r. wraz z wykazem materiałów [...] wbudowanych na [...] oraz umowę z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] o użytkowanie [...]. Wobec czego Minister podkreślił, że określenie mienie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznacza należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie faktycznym, które to stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie organ wskazał, że przekazywanie gruntów w zarząd następowało na podstawie decyzji władz państwowych na podstawie art. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47 poz. 354 ze zm.), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332 ze zm.). Z kolei na gruncie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32 poz. 159), prawo zarządu na rzecz przedsiębiorstw państwowych mogło zostać ustanowione w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, o oddaniu nieruchomości w użytkowanie. W późniejszym okresie oddanie nieruchomości w zarząd, następowało w drodze decyzji wydanych w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), lub na podstawie , zawartej za zezwolenie terenowego organu administracji państwowej, umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Minister wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby zostało ustanowione, w formie prawem przewidzianej, prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...]. Organ podkreślił, że zarząd( trwały zarząd) to prawne formy władania, natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej oraz obowiązujące w tym dniu przepisy, pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Wobec czego Minister podkreślił, iż obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. z 1989 r. Nr 14,poz.74) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie natomiast z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych istnienia zarządu nie można domniemywać. W ocenie organu nadzoru przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie potwierdzają posiadania tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto powołana we wniosku decyzja Wojewody z [...] października 2009 r. dotyczyła innej nieruchomości i nie można wywodzić z niej tytułu prawnego wnioskodawcy do nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Konkludując Minister stwierdził, iż [...] S.A. nie posiadały tytułu prawnego do opisanej nieruchomości w dacie jej komunalizacji, jak również nie posiadają go obecnie. Ustalenie takie skutkuje stwierdzeniem braku legitymacji wnioskodawcy do zainicjowania postępowania nieważnościowego kwestionowanej decyzji Wojewody [...], z dnia [...] lipca 2002 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją z dnia [...] maja 2016 r. wystąpiły [...] S.A., powołując argumentację zawartą uprzednio we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu w/w wniosku, decyzją z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy własną decyzję umarzającą postępowanie z dnia [...] maja 2016 r., uznając ja za prawidłową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podzielił stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] maja 2016 r. i podniósł, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji Wojewody [...], jak i przymiot ten nie przysługiwał wnioskodawcy w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym tą decyzją. Organ nadzoru podkreślił, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie znajdują zastosowania wskazane przez wnioskodawcę przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.). W konsekwencji czego w postępowaniu komunalizacyjnym nie jest możliwe wykazanie prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego w oparciu o decyzję o naliczaniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczaniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., a także zeznań świadków lub oświadczeń stron, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., jeżeli nie zachowały się dokumenty potwierdzające ustanowienie tego prawa. Rozporządzenie to zostało wydane jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i znajdowało zastosowanie jedynie w postępowaniu dotyczącym uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych (ich następców) w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Reasumując Minister wskazał, że skoro w dniu 27 maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w zarządzie jakiegokolwiek przedsiębiorstwa państwowego, to nieruchomość ta należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jako taka, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej podlegała komunalizacji z mocy prawa, na rzecz właściwej gminy. Ponadto analiza akt niniejszej sprawy nie wykazała wystąpienia przesłanki wykluczającej możliwość przeprowadzenia komunalizacji tej nieruchomości, a przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie potwierdzają posiadania do niej tytułu prawnego. Mając na uwadze powyższe Minister wskazał, że wnioskodawca zarówno w dniu komunalizacji tj. 27 maja 1990r. jak i aktualnie nie legitymuje się tytułem prawnym do skomunalizowanej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. i z tej przyczyny nie korzysta z przymiotu strony postępowania o stwierdzenia nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej. Wobec czego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywiedziony przez [...] S.A. nie pochodził od strony uprawnionej do jego złożenia, a więc postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. należało umorzyć. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2016 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły [...] S.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: 1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 230 ustawy z dnia 23 kwietnia 1064 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380; dalej: k.c.) oraz art. 45 ust. Konstytucji RP poprzez nieuprawnione zawężenie rozumienia pojęcia interes prawny przez organ, podczas gdy przepisy ustawy komunalizacyjnej nie zawierają rozwiązań szczególnych w zakresie stron postępowania komunalizacyjnego, tym samym interes prawny będący podstawą do przyznania podmiotowi przymiotu strony jest oceniany na podstawie regulacji ogólnej (art 28 k.p.a.), tj. wskazania przez podmiot interesu prawnego. Skarżący wskazał, że wywodzi swój interes prawny z przepisów prawa cywilnego, tj. art. 230 k.c. co jest wystarczające do uznania jej za stronę postępowania. Odmienne stanowisko, w przypadku braku rozwiązań szczegółowych zawartych w przepisach rangi ustawy, stanowi bezsprzecznie pozbawienie Skarżącej prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie przeprowadzenia przez organ administracji oraz sąd administracyjny merytorycznej kontroli wydanej w sprawie decyzji; 2. art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady dwuinstancyjności postępowania oznaczającej konieczność dwukrotnego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, nie zaś ograniczenie się wyłącznie do oceny wniosku, czego dokonał organ wydając zaskarżoną decyzję poprzez przyjęcie, że wniosek nie zawiera nowych, istotnych dla sprawy argumentów, ani nie przedstawia nowych okoliczności, które mogłyby czynić zasadnym uchylenie decyzji. Skarżący podniósł, że artykuł 15 k.p.a. wprowadza bezwzględny obowiązek dla organu administracji ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w jej całokształcie, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, iż działanie organu czyni zadość temu obowiązkowi, a zatem konieczne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji; 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, z uwagi na fakt, iż organ w sposób błędny dokonał oceny interesu prawnego skarżącego co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy wydanej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując na niezasadność skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie narusza przepisów prawa. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony i czy może on skutecznie wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Powyższa decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1). W kwestionowanej decyzji stwierdzono nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...], arkusz mapy [...], jako działki nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący rozstrzygała zatem o tym, czy nieruchomość będąca przedmiotem tego postępowania, stała się na podstawie art. 5 ust.1 ustawy komunalizacyjnej własnością gminy, na terenie której jest położona. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie jej nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. W doktrynie i judykaturze jednolicie utrwalone jest stanowisko, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinien wynikać z przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie w postępowaniu zwykłym podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Wskazać należy, że komunalizacja w powyższym trybie następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a wydana decyzja komunalizacyjna miała charakter deklaratoryjny. Potwierdzała ona wyłącznie przejście prawa własności określonego mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. W postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony posiadają tylko: Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel oraz właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanego mienia. Tylko bowiem ten tytuł stanowi, że dany podmiot ma w postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skarżący podniósł w skardze, że opiera istnienie swojego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie na przepisach prawa cywilnego – art. 230 k.c.- bowiem Miasto [...] wystąpiło przeciwko skarżącemu o bezumowne korzystanie z nieruchomości W ocenie Sądu powyższy argument nie ma racji bytu, a w toku przeprowadzonego postępowania, organy administracji zważywszy na treść przepisu art 5 ust.1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) w zw. z art 6 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, dokonały odpowiadającej prawu wykładni pojęcia "należące do“. Sąd wskazuje, że przepis art.5 ust.1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), pod względem systemowym był powiązany z przepisem art.6 ust.1 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Aby przeciwstawić się komunalizacji mienia, należy wykazać, że mienie to należy do podmiotu faktycznie mieniem tym władającego w sensie prawnym, a nie faktycznym. Pojęcie przynależności mienia ("mienie należące“) jest pojęciem normatywnym, bowiem o przynależności mienia do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała treść art. 6 ust.1 powołanej ustawy z 1985 r., który stanowił, że terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W wypadku braku takiej decyzji lub umowy, odnoszącej się do konkretnej nieruchomości, bezwzględnie należałoby przyjąć, że nieruchomość taka w dniu 27 maja 1990 r. "należała“ do terenowego organu administracji państwowej. Sąd wskazuje przy tym, powołując się na uchwałę NSA sygn. akt I OPS 2/16, że takie uprawnienie do władania gruntem jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste w świetle ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. nie mogło powstać w sposób dorozumiany, lecz jego istnienie było uwarunkowane wydaniem uprzedniej decyzji administracyjnej lub umowy, które to czynności stanowiły i stanowią zarazem dowód na istnienie uprawnienia. W ocenie Sądu prawidłowo organ nadzoru ustalił, że skarżący nie legitymował się w dniu 27 maja 1990 r., ani obecnie tytułem prawnorzeczowym do skomunalizowanej nieruchomości. Z prawidłowo przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania oraz ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, że do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania w dacie komunalizacji tj. w dniu 27 maja 1990 r. przysługiwał skarżącemu tytuł prawny, gdyż w materiale dowodowym brak jest dowodu na taką okoliczność. W ocenie Sądu z akt sprawy bezspornie nie wynika by, w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz [...] (obecnie [...] S.A.). Reasumując, Sąd podzielając w pełni zaprezentowaną argumentację organu nadzoru, uznał za prawidłowe stanowisko Ministra o braku dysponowania przez skarżącego decyzją administracyjną, na mocy której uzyskałyby jakiekolwiek zindywidualizowane prawo (zarządu, użytkowania) do spornej nieruchomości ani jakimkolwiek innym dokumentem, który takie prawo mógłby tworzyć lub potwierdzać. Zatem w sytuacji, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpiła osoba, która nie wykazała interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte - winno ono być na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jako bezprzedmiotowe, umorzone. Wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie może być załatwiony, tak jak to nakazuje art. 104 k.p.a. - co do istoty. W zależności od tego, czy brak przymiotu strony jest oczywisty, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a k.p.a. postanowieniem o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzją o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie organ nadzoru celem zbadania legitymacji skarżącego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej wszczął postępowanie i w jego trakcie dokonał ustaleń w tym zakresie, słusznie uznając, że skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ust.1 ustawy komunalizacyjnej. W tej sytuacji koniecznym było umorzenie postępowania. Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania procesowego, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w sposób prawidłowy oceniając okoliczność braku przymiotu strony po stronie skarżącego. Jednocześnie zarówno zaskarżona decyzja i jak i decyzji poprzedzająca spełniają wszelkie niezbędne wymogi wynikające z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Jednocześnie niezrozumiałym jest zawarty w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., bowiem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru przeanalizował i ocenił całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, również w aspekcie wniosku [...] S.A. o ponowne rozpoznanie sprawy, który nie zawierał żadnych nowych argumentów. Reasumując organ prawidłowo uznał, że skarżący, zarówno na dzień komunalizacji tj. 27 maja 1990 r., jak i aktualnie, nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości skomunalizowanej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. i dlatego też nie korzysta z przymiotu strony postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło