I OZ 886/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1263/16 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1263/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd ten podał, że przedmiotem skargi A. S. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Sadu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W nadesłanym przez organ do akt sprawy piśmie Poczty Polskiej SA z dnia 26 września 2016 r., stanowiącym odpowiedź na reklamację organu w sprawie doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, wskazano, że "reklamowaną przesyłkę po nieudanej próbie doręczenia w dniu 06.05.2016 r. zaawizowano do odbioru w placówce oddawczej adresata. Powtórne awizo doręczono w dniu 16.05.2016 r. Ostatecznie przesyłkę wydano adresatowi w dniu 23 maja 2016 r." W załączeniu przekazano duplikat "potwierdzenia odbioru" opracowany z urzędu wskazujący na odebranie przesyłki w dniu 23 maja 2016 r. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Sadu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] złożona została osobiście w organie (w Sądzie Okręgowym w Warszawie) w dniu 22 czerwca 2016 r., co wynika z prezentaty organu znajdującej się na skardze i potwierdzone zostało w piśmie organu z dnia 20 stycznia 2017 r., nadesłanym na wezwanie Sądu z dnia 19 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odrzucił skargę. Sad ten przytoczył treść art. 53 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Podał, że zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ wyraźnie wskazał bowiem, że skargę należy wnieść za jego pośrednictwem w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Zgodnie z art. 44 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie zaś z art. 44 § 2 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Stosownie zaś do art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Sąd I instancji zaznaczył, że w sprawie niniejszej doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w trybie zastępczym (art. 44 § 4 k.p.a.) w dniu 20 maja 2016 r. (piątek). Ten dzień był ostatnim dniem na odebranie przesyłki w placówce pocztowej. Przesyłka była bowiem dwukrotnie awizowana, o czym strona była prawidłowo przez placówkę pocztową zawiadomiona. Znajduje to potwierdzenie w fakcie udania się przez skarżącego do placówki pocztowej w celu odebrania awizowanej przesyłki. Okoliczność, że Poczta Polska SA nie zwróciła przesyłki do organu następnego dnia, a skarżący odebrał ją osobiście w placówce pocztowej w dniu 23 maja 2016 r. (poniedziałek), nie zmienia ustaleń Sądu, co do daty doręczenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu I instancji, w związku z tym, że skuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w dniu 20 maja 2016 r., trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął w dniu 19 czerwca 2016 r. W związku z tym, że była to niedziela, ostatnim dniem na wniesienie skargi był dzień 20 czerwca 2016 r. (poniedziałek). Skarga wniesiona w dniu 22 czerwca 2016 r. złożona została zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z uchybieniem ustawowego terminu. W zażaleniu A. S. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 w zw. z art. 42, art. 43 oraz 44 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; 2) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 w zw. z art. 42, art. 43 oraz art. 44 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię; 3) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie; 4) art. 65 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 oraz art. 49 § 1 i 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a. poprzez ich niezasatosowanie wyrażające się w nadaniu biegu nadesłanemu przez organ pismu z dnia "26 września 2017 r.", bez doręczenia jego odpisu skarżącemu; 5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o rozpoznanie zażalenia na rozprawie, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Zażalenie nie zawiera uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Jak stanowi art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie (...) jest przedmiotem skargi – art. 54 ust. 1 P.p.s.a. W postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym, ustawodawca wiąże z doręczeniem rozstrzygnięć doniosłe skutki procesowe. Od daty doręczenia rozstrzygnięcia liczyć należy terminy do dokonania określonych, przewidzianych prawem czynności, w tym do wystąpienia z odwołaniem, zażaleniem czy skargą do sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że zaskarżone orzeczenie Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie zostało dwukrotnie awizowane (6 maja 2016 r. i 16 maja 2016 r.), a zatem prawidłowo Sąd I instancji ustalił, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w trybie zastępczym (art. 44 § 4 k.p.a.) w dniu 20 maja 2016 r. (piątek). Ten dzień był ostatnim dniem na odebranie przesyłki w placówce pocztowej. Ostatecznie przesyłkę wydano skarżącemu w dniu 23 maja 2016 r., tak jak wskazano w piśmie reklamacyjnym z dnia 26 września 2016 r., a zatem rozpoczął się już bieg terminu do wniesienia skargi, który upływał w dniu 19 czerwca 2016 r. Skarga wniesiona została w dniu 22 czerwca 2016 r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia. W tej sytuacji za nietrafny uznać należało podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 w zw. z art. 42, art. 43 oraz 44 § 1-3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; Termin w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakim mowa w art. 53 ust. 1 P.p.s.a., jest terminem ustawowym. Niedotrzymanie tego terminu powoduje ujemne skutki procesowe – utratę prawa do skutecznego wniesienia skargi. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Postanowienie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy skarga A. S., jako wniesiona po upływie przepisanego terminu, podlegała odrzuceniu przez Sąd I instancji. W konsekwencji nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego i nieograniczonego prawa do składania skarg. Wymóg zachowania terminów ustawowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie wskazać należy, że skarżący prawidłowo został pouczony o terminie i sposobie wniesienia skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie, co wynika z akt sprawy. Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 65 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 oraz art. 49 § 1 i 49 § 2 zd. 1 P.p.s.a. poprzez ich niezasatosowanie wyrażające się w nadaniu biegu nadesłanemu przez organ pismu z dnia "26 września 2017 r.", bez doręczenia jego odpisu skarżącemu. Pismo z dnia 26 września 2016 r. znajduje się w aktach sprawy administracyjnej (w jednym egzemplarzu), pochodzi od Poczty Polskiej i dotyczy sposobu rozpatrzenia reklamacji w sprawie przesyłki skierowanej do skarżącego, ostatecznie wydanej skarżącemu w dniu 23 maja 2016 r. Pismu temu nie nadano biegu. Pozostawiono je w aktach sprawy. Organ nie miał obowiązku sporządzania jego odpisu. Skarżący nie wykazał, by niesporządzenie i niedoręczenie mu ww. pisma miało wpływ na wynik sprawy. Art. 166 P.p.s.a. mówi o odpowiednim stosowaniu przepisów o wyrokach do postanowień. Stosowanie przepisu prawa "odpowiednio" oznacza niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (tak SN np. w uzasadnieniu uchwały z dnia 15 września 1995 r., sygn. akt III CZP 110/95, OSNC 1995, Nr 12, poz. 177 oraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 listopada 1997 r., sygn. akt III CZP 55/97, Prok. i Prawo - Orzecznictwo 1998, Nr 2, poz. 35). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z owym przepisem prawa, uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten tworzy po stronie sądu obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania tego zażąda, i nie pozostawi wątpliwości, że wyrok (a w zw. z art. 166 P.p.s.a. - postanowienie) został wydany po gruntownej analizie całości akt sprawy i wyjaśnieniu wszystkich wątpliwości powstałych na etapie postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada prawu. Zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, co powoduje, że uzasadnienie poddaje się skutecznej kontroli i umożliwia podjęcie z nim polemiki. Autor zażalenia nie wskazuje przy tym na żadne okoliczności mogące skutecznie podważyć te ustalenia. W zażaleniu podnosi jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewskazanie i niewyjaśnianie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego