VI SA/Wa 323/17

WyrokWSA w Warszawie2017-09-12

Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Ewa Frąckiewicz, Aneta Lemiesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo nałożył karę pieniężną na współwłaściciela pojazdu, mimo że w dniu naruszenia posiadaczem i kierującym pojazdem był drugi współwłaściciel na podstawie ustnej umowy użyczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji nieprawidłowo ustalił stronę postępowania. Mimo że kara pieniężna za brak opłaty elektronicznej jest wymierzana właścicielowi pojazdu, ustawodawca przewidział sytuację, gdy właściciel nie ma faktycznego władztwa nad pojazdem. W sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli (posiadacz i kierowca) korzystał z pojazdu na podstawie ustnej umowy użyczenia, a drugi współwłaściciel nie miał wpływu na powstanie naruszenia, kara powinna być nałożona wyłącznie na posiadacza pojazdu. Ponadto, organ nie wykazał jednoznacznie, czy droga była prawidłowo oznakowana jako płatna przed wjazdem.
Stan faktyczny
W dniu 12 kwietnia 2016 r. zarejestrowano przejazd samochodu ciężarowego z przyczepą po płatnym odcinku drogi ekspresowej, który nie był wyposażony w urządzenie do elektronicznego poboru opłat. Pojazd należał do dwóch współwłaścicieli: J. K. i W. Z. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę pieniężną w wysokości 1500 zł na obu współwłaścicieli. W. Z. wniósł skargę, argumentując, że w dniu zdarzenia był wyłącznym posiadaczem i kierowcą pojazdu na podstawie ustnej umowy użyczenia, a J. K. nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący niewiążącej umowy ustnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] kwietnia 2016 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) zarejestrowało przejazd samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że samochód ciężarowy o numerze rejestracyjnym [...] nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia byli J. K. i Pan W. Z. Odcinek drogi krajowej, Zakroczym (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]), po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] kwietnia 2016 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 12 lit. e do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na J. K. i W. Z. kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. J. K. i W. Z. złożyli wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, w których wnieśli o uchylenie lub zmianę przedmiotowej decyzji w zakresie ustalenia, że przedmiotowa decyzja winna dotyczyć tylko i wyłącznie W. Z., albowiem drugi ze współwłaścicieli J. K. nie był posiadaczem pojazdu w dniu zdarzenia powodującego powstanie konieczności uiszczenia w/w kary administracyjnej. Strona wskazała, że w dniu zdarzenia posiadaczem i korzystającym z pojazdu na podstawie umowy użyczenia był W. Z. On również kierował pojazdem w chwili powstania naruszenia. Zdaniem odwołujących się na podstawie obowiązujących przepisów oraz stanu faktycznego przedmiotowa decyzja administracyjna nie może obejmować niejako automatycznie J. K., a adresatem tej umowy winien być tylko i wyłącznie W. Z. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1440, zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm. zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę J. K. od decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w całości w mocy. Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] września 2016 r. wezwał stronę do przedłożenia lub przesłania oryginału lub poświadczonej zgodnie z art. 76a § 2 kpa kopii dokumentu (umowa użyczenia) potwierdzającego, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. J. K. nie był posiadaczem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], na którą strona powołuje się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem rozpatrzenia sprawy na podstawie posiadanego w aktach sprawy materiału. W odpowiedzi na wezwanie J. K. wskazał, że nie istnieje dokument w postaci umowy użyczenia pojazdu, wyjaśniając że w dowodzie rejestracyjnym zarówno on jak i teść – W. Z. są wpisani jako współwłaściciele auta. W dniu [...].04.2016 r. wyraził ustnie zgodę, by W. Z. skorzystał z pojazdu. Nie widzieliśmy potrzeby spisywania takiej umowy na papierze. Wyjaśnienia tożsamej treści złożył W. Z. wskazując, że powiadomił zięcia telefonicznie, że będzie korzystał z samochodu, na co ten wyraził zgodę. W toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. dopuścił również dowód z dokumentu: pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oddział w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. dotyczącego oznakowania w dniu przejazdu drogi ekspresowej [...] na odcinku Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) tabliczkami informacyjnymi T-34. Na podstawie powyższego pisma informacyjnego ustalono, że projekt stałej organizacji ruchu w ciągu drogi ekspresowej [...] na odcinku Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) w zakresie oznakowania systemu elektronicznego poboru opłat został zatwierdzony w dniu [...] listopada 2011 r. Rzeczywisty termin wprowadzenia stałej organizacji ruchu, czyli montaż oznakowania w terenie nastąpił w dniu [...] listopada 2011 r. Oddział GDDKiA w W. przeprowadził kontrolę wynikającą z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2003 r., Nr 177, poz. 1729) w dniu [...] stycznia 2012 r. Ponadto ustalono, że kontrole dla odcinka autostrady [...] przeprowadzane są w ramach codziennych objazdów dróg. Objazdy te wykonywane są przez pracowników rejonów drogowych GDDKiA Oddziału w W. Ponadto prowadzone są dzienniki objazdów, w których zapisywane są wszystkie nieprawidłowości w tym również braki znaków. Przedmiotowe dzienniki znajdują się w siedzibach odpowiednich Rejonów drogowych. Od dnia odebrania oznakowania dróg objętych opłatą elektroniczną nie został zgłoszony ani jeden brakujący znak T-34. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy łub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 prawa o ruchu drogowym dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. W przedmiotowej sprawie na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego właścicielom pojazdu została wymierzona kara na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 tj. w wysokości 1 500 zł. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że samochód ciężarowy o numerze rejestracyjnym [...], niewyposażony w urządzenie viaBox służące do naliczania i uiszczania opłaty elektronicznej, poruszał się wraz z przyczepą w dniu [...] kwietnia 2016 r. po płatnym odcinku drogi ekspresowej [...] wymienionej w załączniku nr 1 pkt 12 lit. e do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat, bezsprzecznie wynika, że korzystający ze wskazanej drogi nie zawarli umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Dopełnienie tej czynności po przejeździe nie konwaliduje zarejestrowanego w systemie elektronicznego poboru opłat naruszenia. W tym miejscu należy wskazać, że uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. W trakcie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że w chwili powstania naruszenia posiadaczem i kierującym pojazdem był W. Z. i to jedynie on powinien być odpowiedzialny za powstałe naruszenie. Zgodnie z umową użyczenia korzystał w dniu [...] kwietnia 2016 r. z pojazdu, i to jego należy uznać za stronę przedmiotowego postępowania. Zdaniem organu w świetle obowiązujących przepisów bez znaczenia pozostaje fakt, kto kierował pojazdem w chwili powstania naruszenia. Zgodnie bowiem z art. 195 kc własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli. Żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do fizycznie wydzielonej części rzeczy. Jeśli podzielono rzecz do korzystania (quoad usum), to ma to jedynie wpływ na sposób wykonywania uprawnień przez poszczególnych współwłaścicieli. Nie zmienia natomiast faktu, że nadal zachowują oni prawo do całej rzeczy. Wspólność ta trwa tak długo, jak długo trwa stosunek współwłasności. I dalej zgodnie z art. 200 kc każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Zaś zgodnie bowiem z art. 207 kc pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Ustawodawca uregulował bowiem zasadę partycypowania współwłaścicieli w pożytkach i innych dochodach z rzeczy według wielkości posiadanego udziału. Analogicznie określił zakres ponoszonych przez współwłaścicieli obciążeń z tytułu wydatków i ciężarów związanych z rzeczą wspólną. Ciężary niestanowiące nakładów, a obarczające współwłaścicieli (tak jak właścicieli) obejmują zwłaszcza wszelkie zobowiązania publicznoprawne, czyli podatki, opłaty oraz inne ciężary, w tym nałożone kary pieniężne, a także gospodarcze ciężary "prywatne", (zwłaszcza ubezpieczenia, czy wynagrodzenie zarządcy. Zgodnie z powyższym, zdaniem organu to na dwóch stronach postępowania spoczywa obowiązek uregulowania należności wynikającej z decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Strony mogą między sobą dowolnie ustalić, które z nich i w jakiej części zapłaci nałożoną karę administracyjną. Na podstawie pism z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, uzyskanych w uzupełniającym postępowaniu dowodowym, organ ustalił, że autostrada [...] na w/w odcinku była prawidłowo oznakowana znakami i tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej. Pismem z dnia [...] stycznia 2017r. W. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie: 1. prawa procesowego w postaci przepisu art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy 2. prawa procesowego w postaci przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie przepisu o możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji 3. prawa procesowego w postaci przepisu art. 36 § 1 k. p. a. poprzez naruszenie terminów załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki i w oznaczonym terminie. 4. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, iż umowa ustna użyczenia jest niewiążąca Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że naruszenia przepisów prawa podniesione na wstępie skargi, skutkuje naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6 i 7 k.p.a. stanowiących, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a toku postępowania stoją na straży praworządności mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto złamano podstawową zasadę procesową w postaci przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie przepisu o możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Zdaniem strony doszło również do naruszenia zasady wynikającej z treści art. 36 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie terminów załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki i w oznaczonym terminie. Organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wyznaczył dzień [...] listopada 2016 r. jako termin rozpatrzenia sprawy. Nie przedłużając postępowania na kolejny czas oznaczony z podaniem przyczyny zwłoki wydał decyzję po wyznaczonym przez siebie terminie, co w powiązaniu z zaniechaniem zawiadomienia stron o terminie możliwości zaznajomienia się końcowego z aktami sprawy było poważnym naruszeniem zasad procedury administracyjnej. Zasadniczą kwestią wynikającą z treści uzasadnienia do zaskarżonej decyzji jest jednak błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wskazaniu, iż umowa ustna użyczenia nie może wpływać na ustalania faktyczne. Normy cywilne nie przewidują pisemności takiej umowy, a złożone przez strony oświadczenia do protokołu, iż pomiędzy współwłaścicielami do takiej umowy doszło, powodują błędne ustalenia faktyczne w sprawie skutkujące wadliwością wydanej decyzji. W dniu zdarzenia posiadaczem pojazdu i korzystającym był na podstawie użyczenia tylko i wyłącznie W. Z. Zatem na podstawie przepisów w tym zakresie i w świetle prawidłowości ustaleń faktycznych decyzja administracyjna nie może obejmować niejako automatycznie J. K., a adresatem tej decyzji winien być tylko i wyłącznie W. Z. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nieprawidłowo ustalił stronę postępowania. Bezspornie zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o mchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Konsekwencją nieuiszczenia opłaty jest nałożenie na stronę kary pieniężnej, której wysokość stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] kwietnia 2016 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej [...] Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) zarejestrowało przejazd samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Nie jest kwestionowane, że pojazd, nie był wyposażony w urządzenie viaBox, wobec tego opłata elektroniczna za sporny przejazd nie została uiszczona. Naruszono tym samym określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego należało wymierzyć karę w wysokości 1 500 zł. Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego kogo należy uznać za stronę przedmiotowego postępowania. W trakcie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. K. i W. Z. właściciele przedmiotowego pojazdu złożyli wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, w których wnieśli o uchylenie lub zmianę przedmiotowej decyzji w zakresie ustalenia, że przedmiotowa decyzja winna dotyczyć tylko i wyłącznie W. Z., albowiem drugi ze współwłaścicieli J. K. nie był posiadaczem pojazdu w dniu zdarzenia powodującego powstanie konieczności uiszczenia w/w kary administracyjnej. Strona wskazała, że w dniu zdarzenia posiadaczem i korzystającym z pojazdu na podstawie umowy użyczenia był W. Z. On również kierował pojazdem w chwili powstania naruszenia. Zdaniem odwołujących się na podstawie obowiązujących przepisów oraz stanu faktycznego przedmiotowa decyzja administracyjna nie może obejmować niejako automatycznie J. K., a adresatem tej umowy winien być tylko i wyłącznie W. Z. Zgodnie z art. 13k ust. 4 udp karę pieniężną z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Organ uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przeniesienia posiadania przedmiotowego pojazdu albowiem na stronie postępowania spoczywa ciężar dowodowy, w postaci udowodnienia faktu przeniesienia własności pojazdu samochodowego na inny podmiot. Strona nie załączyła stosownej umowy, a zatem nie udowodniła faktu przeniesienia własności pojazdu samochodowego na inny podmiot. W ocenie Sądu stanowisko organu w świetle ustalonego stanu faktycznego i zgodnych oświadczeń właścicieli pojazdu co do faktycznego używania pojazdu w dniu kontroli wyłącznie przez jednego z nich uznać należy za nieuzasadnione. Zdaniem Sądu ustawodawca, dopuszczając możliwość nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej na posiadacza tego pojazdu, przewidział sytuację gdy właściciel nie ma w określonym czasie faktycznego władztwa nad pojazdem i nie może w przypadku naruszenia przez posiadacza pojazdu obowiązujących przepisów ponosić negatywnych konsekwencji tych naruszeń. Ustawodawca nie uzależnia przy tym możliwości nałożenia kary pieniężnej od faktu, że posiadanie to musi być długotrwałe i potwierdzone umową. Zdaniem Sądu istotny jest stan faktyczny w konkretnej sprawie. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, co wynika ze zgodnych oświadczeń współwłaścicieli pojazdu, pojazdem kierował wyłącznie jeden z nich tj. W. Z. A zatem drugi z właścicieli J. K> nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Co istotne W. Z. w toku postępowania temu nie zaprzeczył i złożył oświadczenie, w którym potwierdził, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. był posiadaczem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Doświadczenie życiowe wskazuje też, że w tak bliskich relacjach rodzinnych teść-zięć nie są zawierane umowy, których przedmiotem będzie przeniesienia posiadania pojazdu samochodowego. Wobec powyższego w ocenie Sądu wniosek dotyczący uznania za stronę postępowania wyłącznie W. Z. znajduje uzasadnienie. Niezależnie od powyższego w niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię. Uznał bowiem co do zasady za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu okoliczność właściwego oznakowania drogi, po której poruszał się pojazd/zespół pojazdów kierowany przez skarżącego – jako drogi płatnej, podczas gdy dla właściwego zrekonstruowania normy prawnej objętej tym przepisem konieczne jest ustalenie, czy droga ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych (udp) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd). GITD w zaskarżonej decyzji wskazał, że na podstawie informacji uzyskanych z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oddział w W. z dnia [...] listopada 2015 r. dotyczącego oznakowania w dniu przejazdu drogi ekspresowej [...] na odcinku Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) tabliczkami informacyjnymi T-34, wynika że projekt stałej organizacji ruchu w ciągu drogi ekspresowej [...] na odcinku Z. (połączenie z drogą krajową nr [...]) – C. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) w zakresie oznakowania systemu elektronicznego poboru opłat został zatwierdzony w dniu [...] listopada 2011 r. Oznacza to, że choć skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było bowiem (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie czy przed wjazdem na odcinek drogi płatnej, po której poruszał się kierowany przez skarżącego pojazd, było informacja o wjeździe na drogę płatną. W myśl powyższego bowiem, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Strona nie może dowiadywać się o obowiązku uiszczenia opłaty dopiero po wjeździe na drogę, zwłaszcza gdy nie ma możliwości od razu zawrócić. Kwestia ta nie została w sprawie jednoznacznie wyjaśniona. Ponadto zauważyć należy, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli J. K. i W. Z., natomiast jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ rozpoznał odwołanie J. K. Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a) i c) oraz art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło