I FZ 165/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 376/17 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 lipca 2016 r., nr [...] w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 9 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia i za grudzień 2011 r. oraz za styczeń, luty, kwiecień, lipiec i grudzień 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 376/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez stronę, decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), uzasadniających zastosowanie wobec niego instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając swój wniosek, skarżący ograniczył się bowiem, niemal wyłącznie do wskazania, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a wysokość zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji przekracza jego możliwości płatnicze. Poza złożeniem stosownego wniosku, nie przedstawił odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez niego skutków wykonania decyzji. Tymczasem, według WSA, sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, wnosząc m.in. o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie w nim: - art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji organów podatkowych obydwu instancji; - art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji niewłaściwego uzasadnienia skarżonego postanowienia, gdzie błędnie uznano, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania decyzji obydwu instancji. Autor zażalenia opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie przed organami podatkowymi. Zwrócił uwagę, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest zła, o czym organy wiedzą. Przedstawił argumentację, przemawiającą jego zdaniem za zasadnością skargi. Zauważył również, iż wobec skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W świetle powyższych uwag za prawidłową należy uznać, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji. Jak prawidłowo podał WSA w Gdańsku podatnik nie przedstawił odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez niego skutków wykonania decyzji. Stan ten w połączeniu z brakiem takich dokumentów w aktach sprawy, spowodował brak, po stronie Sądu możliwości zweryfikowania, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Wstrzymanie, bowiem wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. W konsekwencji nieprzedstawienie przez stronę swojej sytuacji majątkowej uniemożliwia w ogóle, tak jak w niniejszej sprawie, ocenę wpływu wykonania decyzji na sytuację majątkową strony. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.