I SA/Wa 936/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta [...] z [...] marca 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania A. K. świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] lutego 2017 r. do [...] marca 2019 r. (w decyzji omyłkowo podano miesiąc luty), z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego. A. K. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką – B. K., która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Wedle orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2014 r. niezdolność ta ustalona została do [...] marca 2019 r. W związku ze sprawowaną opieką i niepodejmowaniem zatrudnienia, wyżej wymieniona decyzją Wójta [...] z [...] kwietnia 2011 r. miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta jednak z dniem [...] czerwca 2013 r. wygasła na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. - o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (DZ.U. z 2013 r., poz. 1548) . Decyzją Wójta [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] przyznano z kolei A. K. przewidziany w ustawie z dnia 4 kwietnia 20114 r. – o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r. poz. 567) na okres do [...] lipca 2013 do [...] marca 2019 r. zasiłek dla opiekuna w wymiarze [...] złotych miesięcznie, Podaniem z [...] lutego 2017 r. A. K. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie, w związku z opieką nad matką, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z [...] marca 2017 r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2017 r., odmówił przyznania wyżej wymienionej świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] lutego 2017 r. do [...] marca 2019 r., wskazując na zaistnienie negatywnej przesłanki jego przyznania przewidzianej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), w postaci ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna. Jednocześnie Kolegium, powołując się na realizację obowiązku informacyjnego z art. 9 k.p.a., zwracało uwagę na możliwość uchylenia lub zmiany w trybie art. 155 k.p.a. ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Odnosząc się zaś do przywoływanego w odwołaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 (którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji), Kolegium zauważało, że sprawa nie była rozstrzygana na podstawie art. 17 ust. 1 b, ale na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy. Aczkolwiek przyznawało rację skarżącej, że po wejściu w życie owego wyroku (23 października 2014 r.) wydawanie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b nie znajduje już uzasadnienia. Na powyższą decyzję A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie poprzez błędną wykładnię art.17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów tej ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez nią zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto zarzucała decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi odwołała się m.in. do poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 października 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 480/16, gdzie wywodzono, że fakt uzyskiwania przez stronę zasiłku dla opiekuna nie może być w okolicznościach rozpoznawanej wówczas sprawy przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, a to ze względu na okoliczności, związane z wadliwą działalnością ustawodawczą organów Państwa, które doprowadziła do swoistego przymusu sytuacyjnego opiekunów osób dorosłych, gdzie jedynym dostępnym dla nich świadczeniem opiekuńczym - po sprzecznym z Konstytucją wygaszeniem decyzji pierwotnie przyznających im świadczenia pielęgnacyjne - był zasiłek dla opiekuna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – o świadczeniach rodzinnych, który to przepis w ust. 5 pkt 1 lit. b stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne (przyznawane stosownie do ust. 1 tego artykułu, wymienionym w tym przepisie osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się określonym w ustawie orzeczeniem) nie przysługuje, jeżeli osobo sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Przepis ten nie budzie większych wątpliwości interpretacyjnych i wynika z niego wprost, iż możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidziana została jedynie dla tych osób, którym nie przysługuje żadne z wymienionych w nim świadczeń. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy poza sporem jest zaś, że skarżąca ma ustalone decyzją Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2014 r. prawo do zasiłku dla opiekuna do dnia [...] marca 2019 r. Nie kwestionowaną okolicznością jest przy tym, że owa decyzja nadal pozostaje w obrocie prawnym. Zachodzi zatem przewidziana przez ustawodawcę przeszkoda uniemożliwiająca uzyskanie przez nią świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną nad matką opieką. Działając zatem w zgodzie z ustawą, okoliczności tych organ nie mógł nie dostrzec, czy zignorować. Godzi się bowiem zwrócić uwagę, że w świetle ustanowionej w art. 7 Konstytucji RP (potwierdzonej także w art. 6 k.p.a.) zasady legalizmu, organy władzy publicznej zobowiązane są do działania wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Zasada ta oznacza, że w swoich działaniach nie mogą one wyjść poza ramy przyznanych im prawem kompetencji, ani orzekać w sposób, na który przepisy prawa im nie zezwalają. Nawet wówczas jeśli by w danych okolicznościach faktycznych takie działania uznawały za pożądane czy wręcz społecznie oczekiwane lub akceptowalne. Sąd ma świadomość, że okoliczności jakie towarzyszyły ustaleniu na rzecz skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna (będącego przeszkodą uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego) są w istocie wypadkową wadliwej działalności prawodawcy, skutkującą niekonstytucyjnym wygaszeniem z mocy prawa decyzji pierwotnie przyznającym jej świadczenie pielęgnacyjne (vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2013 r. K 27/13), jak też sprzecznym z aksjologią konstytucyjną zróżnicowaniem prawa do owego świadczenia w zależności od momentu, w którym powstała niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej (co z kolei stwierdzone zostało w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. K 38/13). W tym kontekście podzielić więc można stanowisko prezentowane w przywołanym w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 października 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 480/16, że osoby takie jak skarżąca, w wyniku tej wadliwej ustawodawczej działalności państwa i wywołanego tym "przymusu" sytuacyjnego musiały skorzystać ze świadczenia mniej korzystnego. Jednakże odmiennie niż przyjęto w owym wyroku, Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie uważa, iż z tego powodu decyzje odmawiające przyznania jednostce świadczenia pielęgnacyjnego, motywowane zaistnieniem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, są prawnie wadliwe. Tym bardziej, że jak zasadnie informowało Kolegium stronę, ma ona nadal możliwość ubiegania się o ww. świadczenie o ile wcześniej doprowadzi do wyeliminowania decyzji przyznającej jej w związku ze sprawowaną opieką nad matką zasiłek dla opiekuna. Konkludując zatem stwierdzić należy, iż wbrew temu co poniesiono w skardze przepisy prawa materialnego zostały w sprawie przez organy obu instancji zinterpretowane i zastosowane w sposób prawidłowy. Kluczowe zaś elementy stanu faktycznego, które legły u podstaw podjętych rozstrzygnięć, mimo podniesionego zarzutu naruszenia przepisów procedury administracyjnej (tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), w istocie nie są przez stronę kwestionowane i znajdują oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach. Z tych względów skarga A. K. jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369).