I FZ 351/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. j. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2615/17 odmawiające przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi M. sp. j. z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 18 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2615/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. sp. j. z siedzibą w R. przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z 1 sierpnia 2017 r. wezwano M. sp. j. z siedzibą w R. (dalej: "spółka" lub "strona") do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę do reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi. Ww. wezwanie doręczono spółce 22 sierpnia 2017 r. Pismem z 1 września 2017 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. W jego uzasadnieniu wskazano, że z powodu wyjazdu na urlop jedynych wspólników spółki – T. i K.S., poza miejsce ich zamieszkania, nie mogła wykonać powyższego wezwania. Strona podniosła, że wspólnicy spółki o wezwaniu do usunięcia braku formalnego skargi dowiedzieli się po powrocie z urlopu, tj. 1 września 2017 r. Do wniosku o przywrócenie terminu załączono oryginał pełnego odpisu z KRS spółki. W ocenie Sądu, spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Wyjazd na urlop nie może być uznany za przeszkodę nieprzewidzianą ani trudną do usunięcia. Zachowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej powinno polegać na takim zorganizowaniu pracy przez stronę, z ustanowieniem pełnomocnika czy upoważnieniu pracowników włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku oraz możliwy był odbiór kierowanej do niej korespondencji i podjęcie stosownych czynności procesowych. Wyjeżdżając na urlop wspólnicy spółki winni zatem podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw sądowych spółki. Obowiązek ten jest tym bardziej uzasadniony w odniesieniu do strony będącej profesjonalnym przedsiębiorcą inicjującym postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, który w związku z tym powinien mieć świadomość, że może być do niego kierowana korespondencja sądowa. Niepodjęcie takich czynności przez skarżącą nie może tym samym stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie wspólnik skarżącej wniósł o uchylenie postanowienia i przywrócenie spółce terminu do usunięcia braku formalnego spółki. W uzasadnieniu wskazał, że wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało skierowane do strony w okresie urlopowym. Powszechnie wiadomo, że w okresie lipca i sierpnia większość Polaków korzysta z lata i spędza urlopy wypoczynkowe poza miejscem pracy i zamieszkania. Strona korzystając z urlopu nie była w stanie w tak krótkim, siedmiodniowym terminie wykonać nałożone obowiązki. Podniesiono także, że w toku postępowania przed organami administracyjnymi wspólnik podpisywał wszystkie dokumenty i składał odpis z rejestru przedsiębiorców, nie było zatem wątpliwości co do jego uprawnień do reprezentacji spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co nastepuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że biorąc pod uwagę przedstawioną we wniosku argumentację ograniczającą się do wskazania wyjazdu jedynych wspólników spółki na urlop jako przyczyny uchybienia terminu do usunięcia braku formalnego skargi, uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Nie sposób przyjąć, by bieg postępowania sądowoadministracyjnego i dokonywane w jego toku czynności były uzależnione od prywatnych planów wspólników spółki. To, że na przełomie lipca i sierpnia trwa okres urlopowy, na co powoływał się w zażaleniu wspólnik spółki, nie jest okolicznością nie do przewidzenia, i nie może usprawiedliwiać zaniedbań. Obowiązkiem podmiotu gospodarczego jest zapewnienie od strony organizacyjnej takiego funkcjonowania firmy aby umożliwiło to bez przeszkód wypełnianie ciążących na niej obowiązków, w tym prawidłowe odbieranie korespondencji. Odnosząc się do argumentów strony, że wspólnik w postępowaniu przed organami administracji podpisywał wszelkie dokumenty należy przypomnieć, że art. 57 § 1 P.p.s.a. zakreśla wymogi formalne skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Spełnienie wszystkich wskazanych wymogów determinuje skuteczność tego środka zaskarżenia. Jedynie prawidłowa i kompletna skarga może stać się przedmiotem merytorycznych rozważań sądu. W sytuacji, gdy skarżącym jest jednostka organizacyjna skarga musi zostać podpisana przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich jednostek - na co wskazuje art. 28 § 1 P.p.s.a. W art. 29 powołanej ustawy ustawodawca wskazał przy tym jednoznacznie, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie odpowiednim dokumentem. Uchybienie skargi w postaci braku takiego dokumentu, stanowi brak formalny, który można konwalidować w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie złożona do Sądu pierwszej instancji skarga nie zawierała stosownych dokumentów potwierdzających uprawnienie do reprezentowania spółki. Słusznie zatem Przewodniczący Wydziału wystosował wezwanie do usunięcia braku skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej na dzień złożenia skargi. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi jest prawidłowe. W oparciu o argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie sposób było uznać, że wspólnicy spółki dochowali należytej staranności. Zatem brak było przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.