I OZ 2140/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 741/16 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Makowskiej od rozpoznania sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie dodatku energetycznego postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. oddalił wniosek R. S. o wyłączenie sędziego NSA od rozpoznania sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 21 kwietnia 2016 r. w przedmiocie dodatku energetycznego. W uzasadnieniu Sąd podał, że na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Makowskiej od rozpoznania niniejszej sprawy. Podniósł, że fakty i okoliczności będące podstawą wniosku o wyłączenie sędziego wynikają ze sprawy II SA/Sz 345/11 oraz z oświadczenia z dnia 8 lutego 2012 r. złożonego w tej sprawie przez sędziego. W dniu 9 listopada 2016 r. sędzia NSA Elżbieta Makowska złożyła do akt sprawy oświadczenie, że skarżącego zna wyłącznie z rozpoznawanych spraw, w których występował jako strona skarżąca. Nie łączy sędziego ze skarżącym żaden stosunek prawny lub osobisty. Jak oświadczyła sędzia, prawdą jest, że w związku z wnioskiem R. S. o wyłączenie jej od rozpoznania innej sprawy (sygn. akt II SA/Sz 345/11), złożonym przez skarżącego na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. (której przewodniczyła), złożyła oświadczenie, stanowiące podstawę jej wyłączenia od rozpoznania tej sprawy (postanowienie Sądu z dnia 23 marca 2012 r.). Oddalając wniosek skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że okoliczności przedstawione we wniosku R. S. nie uzasadniają konieczności wyłączenia sędziego NSA Elżbiety Makowskiej od rozpoznania sprawy. Zdaniem Sądu, argumentacja skarżącego to przejaw jego subiektywnych przeświadczeń i ocen o braku obiektywizmu sędziego, z powodu niesatysfakcjonujących stronę czynności podejmowanych z udziałem sędziego w innych sprawach. Wniosek ten w żadnej mierze nie zawiera takiej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w przedmiotowej sprawie i czyni jego żądanie niezasadnym. Sąd zwrócił ponadto uwagę, że sędzia objęty wnioskiem złożył wyjaśnienie, iż nie pozostaje ze skarżącym w jakimkolwiek stosunku prawnym i osobistym i nie zachodzą okoliczności w rozumieniu ustawowym, z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oświadczenie i jego prawdziwość nie budzi żadnych wątpliwości, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie. Sąd podkreślił również, że w sprawie zastosowanie winien znaleźć art. 20 § 2 p.p.s.a., określający, że strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia sędziego dopiero później powstała lub stała się jej znana. Okoliczności podnoszone przez stronę, nie dość że nie stanowiły o zasadności przedmiotowego wniosku, to dodatkowo dotyczyły sytuacji mających miejsce kilka lat temu. Zatem również z tego względu żądanie skarżącego nie mogłoby odnieść zamierzonego skutku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. S., domagając się jego uchylenia w całości. Skarżący podkreślił w uzasadnieniu zażalenia, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu nie przytoczył okoliczności i faktów szczegółowo wskazanych we wniosku o wyłączenie sędziego, stanowiących podstawę jego uwzględnienia oraz nie odniósł się do treści pism procesowych przytoczonych we wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art.19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Nie zachodzi też żadna z przesłanek ustawowych wskazana w art. 18 p.p.s.a. Należy przede wszystkim stwierdzić, że z oświadczenia złożonego przez sędziego wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie ww. przepisów. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. Natomiast skarżący zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem. Jak słusznie zauważył bowiem Sąd pierwszej instancji, okoliczności na które powołuje się skarżący dotyczą sposobu orzekania sędziego wskazanego we wniosku w innej sprawie, natomiast skarżący nie powołuje żadnej argumentacji, która pozwalałaby stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Fakt udziału sędziego NSA Elżbiety Makowskiej w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego nie daje podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie zachodzą rzeczywiste powody wskazujące na brak tej bezstronności. A takich powodów skarżący nie podał. Niewłaściwe, w ocenie wnioskodawcy, zachowanie ww. sędziego na rozprawie w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 345/11 w żaden sposób nie dowodzi istnienia jakiegokolwiek negatywnego stosunku tego sędziego do skarżącego, dającego podstawę do zastosowania instytucji z art. 19 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do podnoszonej w zażaleniu kwestii braku szczegółowego przytoczenia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktów i okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku, wyjaśnić należy, że w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia postanowienia jest zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Użycie przez ustawodawcę określenia "zwięzłe" oznacza, że obowiązku "przedstawienia stanu sprawy" nie można rozumieć jako obowiązku szczegółowego i drobiazgowego przedstawienia wszystkich okoliczności sprawy (w tym szczegółowego przytaczania treści pism procesowych składanych przez stronę). Przedstawienie sprawy ma być zwięzłe, co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien odnieść się wyłączenie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, przez co niejasnym (por. T. Woś (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 649). Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego o wyłączenie sędziego wskazał na istotne dla rozpoznania tego wniosku elementy, a mianowicie podniósł, że według twierdzeń wnioskodawcy fakty i okoliczności będące podstawą wniosku o wyłączenie sędziego wynikają ze sprawy II SA/Sz 345/11 oraz z oświadczenia z dnia 8 lutego 2012 r. złożonego w tej sprawie przez sędziego. Mając na uwadze, że pozostała treść wniosku odnosiła się do tych właśnie faktów i okoliczności, Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku szczegółowego przytaczania całej treści pisma, które w dalszej części stanowiło ocenę czynności podejmowanych przez sędziego w sprawie II SA/Sz 345/11. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie uznał, iż złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.