II SA/Kr 1281/15
WyrokWSA w Krakowie2015-12-16
Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Krystyna Daniel, Beata Łomnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ściana graniczna budynku, w której znajdują się otwory okienne, stanowi część wspólną nieruchomości, a w konsekwencji, czy obowiązek doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem może obciążać wyłącznie wspólnotę mieszkaniową, czy też wymaga współdziałania z właścicielem lokali, do których otwory przynależą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ściana graniczna budynku, w której znajdują się otwory okienne, stanowi część wspólną nieruchomości. W związku z tym, obowiązek doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem wymaga współdziałania zarówno wspólnoty mieszkaniowej, jak i właściciela lokali, do których otwory przynależą. Z tego powodu uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku zamurowania dwóch otworów okiennych w ścianie granicznej budynku. Organ I instancji nałożył ten obowiązek na Wspólnotę, jednak organ II instancji uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że obowiązek powinien obciążać zarówno Wspólnotę, jak i właściciela lokali, do których otwory przynależą.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: specjalista Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi "M" Sp. z o.o. w K. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz strony skarżącej – "M" Sp. z o.o. w K. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem )złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] znak [...] z dnia 6 sierpnia 2015 r. na podstawie:
- art. 138 § 2 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.);
- art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej: u.p.b.);
po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. , od decyzji PINB nr [...] z dnia 29 sierpnia 2014 r., znak: [...] którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. nałożono na Wspólnotą Mieszkaniową budynku przy ul. [...] w K. , obowiązek doprowadzenia wykonanych w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] obr. [...] przy ul.[...] w K. robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie cegłą ceramiczną pełną na zaprawie cementowo - wapiennej, na pełną grubość ściany dwóch otworów okiennych znajdujących się w ścianie granicznej w poziomie I i II piętra ww. budynku, od strony działki nr [...] i [...] obr. [...] (...) w terminie do dnia 28.11.2014 r.
uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W związku z pismem współwłaścicieli działki nr [...] obr. [...] zostały dnia 19 lutego 2008 r. przez PINB przeprowadzone oględziny w sprawie otworów okiennych w ścianie szczytowej w budynku mieszkalnym przy ul. [...] wychodzących na ul. [...]. Oględziny przeprowadzono ponownie dnia 30 września 2008 r.
Decyzją nr [...] z dnia 25 listopada 2008 r., znak: [...] nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.b. usunięcie nieprawidłowości w ścianie szczytowej w/w budynku poprzez wypełnienie otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem spełniającym warunki przeciwpożarowe. Akt ten został uchylony, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia przez MWINB decyzją 3 1 lipca 2009 r., znak: [...] .
Następnie decyzją nr [...] z dnia 21 sierpnia 2012 r., znak: [...] na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.b. ponownie nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. wypełnienie przedmiotowych otworów okiennych. Organ odwoławczy uchylił wspomnianą decyzję, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia decyzją nr [...] z dnia 11 lipca 2013 r., znak:[...] wskazując m.in., iż organ I instancji wydał decyzję w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną, gdyż rozważenia wymagało zastosowanie w niniejszej sprawie trybu określonego w art. 50-51 u.p.b.
Po przeprowadzeniu uzupełniającego materiału dowodowego organ I instancji w dniu 29 sierpnia 2014 r. wydał decyzję, która została zaskarżona przez Wspólnotę Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul.[...] w K.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią zaskarżonej decyzji, badając zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji, jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego, w oparciu o przesłane akta znak: [...] oraz znak:[...] .
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przed powiatowym organem nadzoru budowlanego w K. (Powiat Grodzki) prowadzono z urzędu postępowanie w sprawie ściany szczytowej z dwoma otworami okiennymi znajdującymi się na poziomie I i II piętra budynku zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. , od strony działek nr [...] i [...] obr. [...] . W/w roboty zostały przez PINB zakwalifikowane jako podlegające reżimowi trybu tzw. postępowania naprawczego, prowadzonego w oparciu o ściśle powiązane ze sobą artykuły 50-51 u.p.b. Tryb ten stosowany jest w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 i 49 b ust. 1 u.p.b., czyli w sytuacjach innych niż budowa obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, bez dokonania zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Organ powołał treść art. 3 pkt 7 u.p.b. oraz art. 51 ust. 1 u.p.b.
Organ miał na uwadze, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 27 marca 2015 r.), do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy u.p.b. w brzmieniu sprzed w/w nowelizacji; w tym art. 50 ust. 1 pkt 4 u.p.b.: w sposób istotnie odbiegających od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budową bądź w przepisach, art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. w brzmieniu: Przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Następnie organ odwoławczy uzasadniając przyczyny wydania decyzji kasacyjnej wskazał, że skarżona decyzja jest decyzją wydaną w prowadzonym ponownie postępowaniu po uchyleniu przez MWINB decyzją nr [...] z dnia 11 lipca 2013r., znak: [...] decyzji organu I instancji nr [...] z dnia 21 sierpnia 2012 r., znak: [...] oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił w związku z tym, że MWINB w decyzji nr z dnia 11 lipca 2013 r., [...] poddał pod rozwagę organowi I ustosunkowanie się do kwestii doświetlenia pomieszczeń mieszkalnych nr [...] i [...] , przeznaczonych na pobyt ludzi, a które w ocenie organu mają znaczenie istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia, a do których, pomimo związania tymi wskazaniami, w jego ocenie organ I instancji ,się nie odniósł. Nadto podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż wykute otwory okienne przynależą do lokali nr [...] i [...] będących własnością J.S. i służą na jego użytek. W związku z tym ewentualnym obowiązkiem doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem nie może być obarczona Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] w K
Z uwagi zatem na wskazane uchybienia w ocenie organu odwoławczego zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniosła A. Sp. z o.o. zarzucając jej naruszenie:
art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z dnia 6 sierpnia 2015 roku, w szczególności poprzez niedostateczne wyjaśnienie przyczyn uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 sierpnia 2014 roku;
art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że decyzja PINB z dnia 29 sierpnia 2014 roku została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie nie został dostatecznie zbadany, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że organ I instancji szczegółowo zbadał i wyjaśnił sprawę - na tyle wystarczająco by wydać właściwą decyzję m.in. poprzez ustalenie, że otwory okienne zostały wykonane bezprawnie i brak jest możliwości legalizacji wykonanych w tym zakresie robót budowlanych, a jedynym właściwym rozwiązaniem jest usunięcie skutków wynikłych z tej samowoli niezależnie od tego kto i kiedy ją popełnił;
art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że otwory okienne znajdujące się w budynku przy ul. [...] w K. przynależą do lokali nr [...] i [...] , których właścicielem jest J.S., podczas gdy otwory okienne jako część elewacji stanowią część wspólną budynku, zatem są własnością Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] w K.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji WINB w K. w całości.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że organ II instancji nie wskazał w sposób wyraźny konkretnych naruszeń jakich dopuścił się PINB wydając uchyloną decyzję. W przeważającej części uzasadnienia posłużył się cytatami pochodzącymi z poprzednich decyzji administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie, co spowodowało, że uzasadnienie to jest niejasne.
Podkreśliła następnie, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a dokładnie przepisy § 57 ust. 1 i § 58 ust. l pkt l i 2 dotyczą lokali wybudowanych zgodnie z przepisami prawa, a nie pomieszczeń przekształconych w samodzielne lokale bez uzyskania uprzednio wymaganego zezwolenia, a jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego zezwolenia takiego nie było.
Wskazała nadto, że skoro prawidłowe jest ustalenie, że otwory okienne wykonano w latach 50 - tych ubiegłego wieku pod rządami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli oraz ustawy z 1961 roku prawo budowlane, a rozporządzenie i ustawa nie dopuszczały możliwości budowy okien w granicy działek, to oczywistym jest, że wykucie takich otworów jest działaniem bezprawnym z pewnością mającym miejsce po oddaniu budynku do użytkowania.
Zdaniem strony skarżącej zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami niedopuszczalne jest sytuowanie w ścianie granicznej otworów okiennych, wynika to z § 12 oraz§ 226 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Niewątpliwe bowiem umieszczenie okien w ścianie szczytowej budynku stojącej w ostrej granicy działek przepis ten narusza i uchybia przepisom bezpieczeństwa pożarowego. W związku z tym, że ani Wspólnota Mieszkaniowa, ani obecny właściciel lokali nie posiadają stosownych dokumentów stwierdzających legalność wykonania tych prac, legalizacja nie jest możliwa.
Strona skarżąca podkreśliła, iż otwory okienne jako część elewacji budynku stanowią część wspólną budynku, w związku z czym obowiązek doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem został w jej ocenie nałożony przez organ I instancji na właściwy podmiot.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014.1647) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty podziela skład orzekający.
Przedmiotem kontroli Sądu w obecnie rozpoznawanej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 sierpnia 2015r. znak: [...] uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 29 sierpnia 2014 r. znak [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że w przepisach przejściowych i końcowych ustawy Prawo budowlane z 1994r. przyjęto zasadę, że przepisy tego prawa stosuje się także do spraw będących w toku, tym bardziej więc stosuje się je do spraw, w których postępowanie zostało wszczęte po wejściu w życie Prawa budowlanego z 1994 r., tj. 1 stycznia 1995 r. Wyjątek od zasady z art. 103 ust. 2 dotyczy wyłączenie stosowania przepisu art. 48 Prawa budowlanego z 1994r. do obiektów, których budowa został zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przepis art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. nie ma zatem zastosowania do prowadzenia procedury legalizacyjnej w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, na co słusznie zawraca uwagę organ I instancji. Należy w tym miejscu przytoczyć podzielany przez skład orzekający pogląd wyrażony w wyroku z dnia 24 września 2014 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie do sygn.. akt II SA/Gd 459/14, z którego wynika, że jeżeli przepis art. 103 ust. 2 p.b., będący przepisem intertemporalnym, odnosi się do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, wypełniających hipotezę art. 48 w odniesieniu do obiektów budowlanych, nie zaś robót budowlanych, to nie można stosować wykładni rozszerzającej i obejmować treścią tego przepisu innych sytuacji nie wskazanych w przepisach prawa. Oznacza to w konsekwencji, że norma art. 103 ust. 2 p.b. nie znajdzie zastosowania i w konsekwencji do wykonanych robót budowlanych zastosowanie znajdą przepisy p.b. W podobnym duchu wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2014 r. w sprawie do sygn. akt II OSK 1105/13.
Nadto wypada także wskazać, że prawidłowo organy zastosowały jako materialną podstawę rozstrzygnięcia przepisy ustawy Prawo budowlane w ich brzmieniu z przed dokonanej zmiany ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 27 marca 2015 r.) w oparciu o jej przepis art. 6 ust.1.
W myśl art. 51 ust. 1 u.p.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 u.p.b., właściwy organ w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Przywołany powyżej przepis przewiduje trzy alternatywne sposoby prowadzenia postępowania legalizacyjnego (naprawczego) w zależności od tego czy mamy do czynienia z samowolnymi robotami budowlanymi, których nie można zalegalizować, czy też z samowolnymi robotami budowlanymi podlegającymi legalizacji, czy też z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę.
W tym pierwszym przypadku właściwy organ wydaje decyzję zakazującą dalszych robót lub nawet nakazującą rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź też nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b.). W drugim natomiast, jeżeli okaże się, że jest możliwym doprowadzenie prowadzonych robót do stanu zgodnego z prawem i odstępstwa od projektu budowlanego nie są istotne to właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych robót lub czynności w określonym terminie (art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b.). W trzecim przypadku, gdy odstępstwa od projektu budowlanego są istotne to właściwy organ nakłada na inwestora obowiązek sporządzenia projektu zamiennego, ewentualnie również obowiązek wykonania pewnych czynności w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b.).
Mając na uwadze okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazać należy, że organ I instancji w ocenie Sądu prawidłowo przyjął i uzasadnił, że wykonanych samowolnie robót budowlanych polegających na wybiciu dwóch otworów okiennych, w ścianie granicznej na poziomie I i II piętra, budynku położonego przy ul. [...] w K. , od strony działek nr [...] i [...] obre.[...] , nie można zalegalizować, zatem zasadne jest w oparciu o art. 51 ust.2 u.p.b. nakazanie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez określenie niezbędnych czynności zmierzających do osiągnięcia tego stanu.
W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że ustalenia organu I instancji w zakresie czasokresu w jakim doszło do wybicia przedmiotowych otworów okiennych i samowoli wykonanych robót budowlanych nie budzą wątpliwości Sądu.
W niniejszej sprawie przeprowadzono oględziny w dniu 19 lutego 2008 r. podczas których stwierdzono, iż w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] znajdują się 2 otwory okienne na wysokości I i II piętra. Ponadto odnośnie ustalono , że przedmiotowy otwór jest jedynym otworem okiennym w pokoju przynależnym do lokalu nr [...] . Dawniej, ok. 50 lat temu, okno było usytuowane na podwórze. (vide: protokół oględzin k: [...] akt adm.) Ponowne oględziny miały miejsce w dniu 30 września 2008 r. podczas których stwierdzono, że w ścianie szczytowej budynku znajdują się 2 okna na i I na II piętrze. Według zaś oświadczeń osób zamieszkałych w przedmiotowym budynku okna istnieją od ok. 40 lat. J.S. jest właścicielem obydwu lokali. (vide protokół oględzin k: [...] akt adm.) Nadto okolicznością bezsporną jest, że przedmiotowy budynek został wybudowany jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli, która jest pierwszą polską regulacja dotyczącą prawa budowlanego, oraz że nie udało się pozyskać w toku postępowania dokumentacji technicznej przedmiotowego budynku. Nie mniej z powołanych protokołów wynika, że przedmiotowe otwory okienne powstały w znacznie późniejszym okresie, niż budowa tego budynku, bowiem sami mieszkańcy kamienicy wskazują, że miało to miejsce 50 bądź 40 lat wstecz. Mało tego wskazują m.in., że okno w pokoju w lokalu nr [...] , którego jedynie doświetlenie stanowi sporne okno, uprzednio zlokalizowane było w innym miejscu i wychodziło na podwórze. Okoliczność, że otwory okienne w ścianie granicznej budynku przy ul. [...] w K. powstały w drugiej połowie XX wieku potwierdzają także zalegające w aktach zdjęcia: jedno pozyskane z Muzeum Historycznego w K. z 1945 r., drugie pochodzące z roku 1930.
Dysponując takimi dowodami w sprawie, w ocenie Sądu, uzasadnione było przyjęcie przez organ I instancji, że okna powstały w latach 50 ubiegłego wieku.
Niewątpliwe jest w ocenie Sądu także, że posadowienie spornych okien nastąpiło w ramach samowoli budowlanej albowiem w toku postępowania nie zostały przedłożone przez żadną ze stron dokumenty wskazujące na uzyskanie stosownych zezwoleń administracyjnych. Nie zostały także wskazane jakiekolwiek okoliczności świadczące o fakcie podjęcia w tym przedmiocie jakichkolwiek czynności.
Odnosząc się natomiast do obowiązku zamurowania otworów okiennych, zauważyć trzeba, iż żaden akt prawny obowiązujący uprzednio, na przestrzeni od 1928 r. do 2002 r., nie zezwalał na lokalizowanie okien w ścianie budynku usytuowanej w odległości od granicy z inną nieruchomością mniejszej niż 4 m (zob. art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli – Dz. U. z 1928r., nr 23, poz. 202 ze zm., § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki – Dz. U. z 1980r., nr 17, poz. 62 ze zm., § 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz. U. z 1999r., nr 15, poz. 140 ze zm.,). Także obecnie obwiązujący przepis § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz. U. z 2002r., nr 75, poz. 690 ze zm.), mający zastosowanie w niniejszej sprawie, takiej możliwości także nie przewiduje. Słusznie skarżący zauważa nadto, że takie usytuowanie otworów okiennych jest niezgodne obowiązującymi przepisami w zakresie strefy pożarowej i oddzielenia przeciwpożarowego, przede wszystkim z § 226 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia. W pełni zasadnym jest w związku z tym przyjęcie organu I instancji, że samowolne wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku posadowionej w granicy z sąsiednimi nieruchomościami jest naruszeniem powołanych przepisów, co jednoznacznie przesądza o braku możliwości wdrożenia postępowania naprawczego, a w konsekwencji skutkować musi nałożeniem obowiązku doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Nie można przy tym zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że wydając zaskarżoną decyzję, PINB nie rozważył wskazań wynikających z decyzji z dnia 11 lipca 2013 r. Wręcz przeciwnie, dokładna lektura uzasadnienia (str. [...] akapit [...] ) wskazuje, że organ rozważył i w przekonywujący sposób uzasadnił dlaczego kwestia doświetelnia pomieszczeń w lokalach [...] , w jego ocenie, nie może mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tę argumentację podziela w pełni skład orzekający, zbędne jest więc jej szczegółowe przytaczanie.
Nie podzielił jednak Sąd stanowiska organów I i II instancji w przedmiocie wskazania podmiotu zobowiązanego do wykonania nałożonego w decyzji obowiązku i to w konsekwencji legło u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
Na wstępie wypada wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. 2000.80.903 ze zm.) nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.
Komentatorzy wskazują, że w skład nieruchomości wspólnej, czyli tej części nieruchomości, która stanowi współwłasność właścicieli lokali, wchodzą bliżej nieopisane co do rodzaju wspólne części budynku i urządzenia. Co do tych części budynku i urządzeń ustawodawca sformułował jedynie zasadę, jaką należy stosować, określając, co w danej nieruchomości jest lub stać ma się przedmiotem współwłasności (częścią nieruchomości wspólnej). W skład nieruchomości wspólnej wejść mają, zgodnie z omawianym przepisem, oprócz gruntu, wszystkie części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.
Ponieważ wyłącznie do użytku właścicieli lokali (do wyłącznego użytku każdego z właścicieli lokali) służy przede wszystkim to, co stanowi ich indywidualną własność i z czego tylko każdy z nich korzysta osobno, to wyrażona w omawianej definicji ustawowej zasada będzie dotyczyć tych części budynku i urządzeń, które nie są związane z korzystaniem wyłącznie z jednego lokalu.
Nieruchomością wspólną są więc - oprócz gruntu (który zawsze w całości wchodzi w skład nieruchomości wspólnej) - te części budynku, które stanowią współwłasność wszystkich osób będących właścicielami lokali w tej nieruchomości. Nie są natomiast nieruchomością wspólną lokale stanowiące wyłączną indywidualną własność poszczególnych właścicieli. (patrz. Ewa Bończak-Kucharczyk Własność lokali i wspólnota mieszkaniowa. Komentarz.)
Takie stanowisko prezentuje także judykatura, wystarczy bowiem przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 858/06, z którego wynika, że nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali tj. takie elementy budynku jak fundamenty, dach, ściany nośne, klatka schodowa, przewody, instalacje wodne, grzewcze itp. ( art.3 ust. 2 ).
W kontekście powyższych wywodów nie ma wątpliwości, że częścią wspólną nieruchomości jest ściana graniczna budynku przy ul [...] w K. , usytuowana od strony działek [...] i [...] obr. [...] . Niewątpliwie zaś okna posadowione w otworach przedmiotowej ściany, na poziomie I i II piętra, przynależą do lokali nr [...] i [...] , będących własnością J.S. . W tej sytuacji dla wykonania obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego niezbędne jest współdziałanie zarówno Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. , reprezentującej ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład nieruchomości, oraz właściciela przedmiotowych lokali.
Rozpoznając sprawę ponownie organy nadzoru budowlanego wezmą więc pod uwagę wskazania Sądu wyżej podniesione.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji zgodnie z regulacją wynikającą z art. 135 p.p.s.a., że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło