VIII SA/Wa 818/16
WyrokWSA w Warszawie2017-05-25
Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności może zostać wydana w oparciu o decyzje, które nie weszły do obrotu prawnego z powodu wadliwego doręczenia?Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębnym postępowaniem od postępowania o przyznanie płatności. Fakt, że decyzje przyznające płatności (lub uchylające je w wyniku wznowienia) nie weszły do obrotu prawnego z powodu wadliwego doręczenia, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków, jeśli postępowania dotyczące przyznania płatności zostały zakończone ostatecznymi decyzjami. W niniejszej sprawie, mimo wadliwego doręczenia decyzji z postępowania wznowieniowego, organy prawidłowo ustaliły, że decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności została wydana przez właściwy organ, na podstawie obowiązujących przepisów prawa i nie była dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Skarżący K. N. złożył skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) za lata 2011 i 2012. Skarżący podnosił, że decyzja ustalająca nienależnie pobrane płatności została wydana w oparciu o decyzje, które nie weszły do obrotu prawnego z powodu wadliwego doręczenia, co stanowi rażące naruszenie art. 110 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 15 maja 2011 r. K. N. (zwany dalej: beneficjent, skarżący, producent rolny) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kozienicach (zwany dalej: Kierownik BP) wniosek o przyznanie płatności
z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana także: płatność ONW) na 2011 r.
Decyzją Nr [...] z [...] września 2011 Kierownik BP przyznał skarżącemu płatności ONW na 2011 r. w wysokości [...] zł, w tym: z tytułu jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł, z tytułu ONW – Nizinne strefa II. Ww. decyzja została doręczona skarżącemu za potwierdzeniem odbioru 12 września 2011 r., zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego 17 października 2011 r.
Postanowieniem Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Kierownik BP wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania beneficjentowi płatności ONW na rok 2011, zakończone decyzją ostateczną tego organu z [...] września 2011 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego Kierownik BP wydał [...] lutego 2015 r. decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję ostateczną oraz przyznał skarżącemu płatności ONW na rok 2011 w łącznej wysokości [...] zł.
Na skutek złożonego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji) decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z [...] lutego 2015 r. Wobec złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 903/15 odrzucił skargę. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że wobec nieprawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu do wniesienia skargi, jest więc ona jest przedwczesna.
Ww. decyzja Dyrektora ARiMR w Warszawie Nr [...] z [...] maja 2015 r. została doręczona skarżącemu 25 marca 2016 r. w trybie zastępczym.
W dniu 4 maja 2012 r. skarżący złożył do Kierownika BP wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2012. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik BP decyzją Nr [...] z [...] października 2012 r. przyznał beneficjentowi płatności ONW na rok 2012 w wysokości [...] zł. Ww. decyzja nie została doręczona skarżącemu, zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego 15 listopada 2012 r.
Postanowieniem Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Kierownik BP wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2012, zakończone decyzją ostateczną tego organu z 16 października 2012 r. W wyniku postępowania wznowieniowego Kierownik BP wydał [...] lutego 2015 r. decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję Nr [...] z [...] października 2012 r. oraz odmówił przyznania beneficjentowi płatności ONW na rok 2012.
Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z [...] lutego 2015 r. Wobec złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 905/15 odrzucił skargę, uznając, że jest więc ona przedwczesna.
Ww. decyzja Dyrektora ARiMR Nr [...] z [...] maja 2015 r., została doręczona skarżącemu 25 marca 2016 r. w trybie zastępczym.
Zawiadomieniem z 22 czerwca 2015 r. Kierownik BP poinformował skarżącego
o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy decyzji Kierownika BP Nr [...] z [...] września 2011 r. oraz decyzji Nr [...] z [...] października 2012 r.
Następnie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2015 r., Kierownik BP ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru 10 lipca
2015 r.
Pismem z 2 września 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył do Dyrektora ARiMR wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP Nr [...] z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW.
Decyzją Nr [...] z [...] maja 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł
o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z [...] lipca 2015 r.
o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW wydanej przez Kierownika BP. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ I instancji, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję złożył beneficjent reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2016 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że decyzja z 7 lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW została wydana przez Kierownika BP, tj. zgodnie określoną w art. 29 ustawy o Agencji właściwością. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 104 i 107 k.p.a. art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy
o Agencji w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., zwana dalej: ustawą ONW), § 9 ust. 1 i 2 w związku z § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem ONW), art. 28 ust. 1 i 3 ustawy ONW, art. 2 rozporządzenia Komisji Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 368 z 23.12.2006, str. 74, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 1975/2006), art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 ze zm., rozporządzeniem 65/2011), art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 lub art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Brak jest więc podstaw do twierdzenia, że wskazana wyżej decyzja została wydana bez podstawy prawnej.
Stanowiąca przedmiot oceny decyzja z [...] lipca 2015 r. nie została także wydana
z rażącym naruszeniem art. 110 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego kwestia przyznania beneficjentowi płatności ONW na rok 2011 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika BP decyzji Nr [...] z [...] lutego 2015 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej Nr [...] z [...] września 2011 r. oraz przyznaniu płatności ONW w pomniejszonej wysokości, a następnie wydaniem, w wyniku złożonego od przedmiotowej decyzji odwołania, przez Dyrektora ARiMR decyzji Nr [...] z [...] maja 2015 r.
o utrzymaniu w mocy zakażonej decyzji Kierownika BP. Także kwestia przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2012 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika BP decyzji Nr [...] z [...] lutego 2015 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej Nr [...] z [...] października 2012 r. oraz odmowie przyznania płatności ONW, a następnie wydaniem, w wyniku złożonego od przedmiotowej decyzji odwołania, przez Dyrektora ARiMR decyzji Nr [...] z [...] maja 2015 r. o utrzymaniu w mocy zakażonej decyzji Kierownika BP. Wobec powyższego Kierownik BP wszczął [...] czerwca 2015 r. postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW bowiem sprawy przyznania tych płatności na rok 2011 i 2012 zostały zakończone decyzjami ostatecznymi, a tym samym zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Organ odwoławczy wywiódł, iż przedmiotem badania w postępowaniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Jedna z sytuacji, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednakże ustalenie, czy przyznane kwoty pomocy czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać także z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
Wyjaśnił, iż według regulacji art. 16 k.p.a. decyzja wydana w pierwszej instancji uzyskuje cechę ostateczności w sytuacji, gdy strona w ustawowym terminie nie wniosła odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś decyzja wydana przez organ drugiej instancji staje się ostateczna z chwilą jej wydania. Związanie organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją powstaje z chwilą doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie i trwa do czasu jej uchylenia lub zmiany w sposób przewidziany w kodeksie. Ponadto bez znaczenia dla przyjętej koncepcji związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją jest także to, czy decyzja jest niewadliwa, czy też wadliwa, a w tym ostatnim przypadku, czy jest to wadliwość nieistotna, czy istotna. W konsekwencji ocenił, iż fakt złożenia skargi od decyzji Dyrektora ARiMR wydanych w postępowaniu wznowieniowym nie miał wpływu na decyzję Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, zatem skarga do sądu administracyjnego jest środkiem prawnym niesuspensywnym.
Zdaniem Prezesa ARiMR na dzień wydania decyzji z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, Kierownik BP zasadnie oparł się na ostatecznych rozstrzygnięciach Dyrektora ARiMR wydanych w wyniku postępowania wznowieniowego. Zatem decyzja Kierownika BP (z [...] lipca 2015 r) w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW wydana została zgodnie z przepisami prawa. Powyższe z kolei oznacza, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że ww. decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Skargę do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, o stwierdzenie nieważności decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności jako rażąco naruszającej art. 110 k.p.a. oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów:
1. art. 15 k.p.a., poprzez zaniechanie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i powielenie stanowiska organu I instancji bez odniesienia się do zarzutów skarżącego stawianych w odwołaniu, co stanowi rażące naruszenie tego przepisu;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora ARiMR mimo, iż została wydana z naruszeniem przepisów prawa mającym wpływ na wynik postępowania, to jest art. 8, art. 7 i art. 77, art. 110, art. 156 § 2 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji;
3. art. 110 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawidłowym było oparcie decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w oparciu o decyzje administracyjne, które jako niedoręczone, nie weszły do obrotu prawnego, zatem nie mogły stanowić podstawy innej decyzji administracyjnej;
4. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 110 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nie stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. w sytuacji, w której oparcie decyzji administracyjnej o decyzje, które jako niedoręczone nigdy nie weszły do obrotu prawnego stanowi rażące naruszenie art. 110 k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
5. art. 8 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i uznanie, iż Kierownik BP wydając decyzję
z [...] lipca 2015 r. nie wiedział w dacie wydania decyzji, o tym, iż decyzje wydane w wyniku wznowienia nie były prawidłowo doręczone skarżącemu, mimo iż organ ten wiedział o zmianie i dacie zmiany wpisu w ewidencji producentów, co stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a.;
6. art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji, w której w sprawie zakończonej decyzją z [...] lipca 2015 r. nie doszło do ostatecznego ustalenia czy przyznane uprzednio skarżącemu kwoty płatności przyznane były nienależnie lub w nadmiernej wysokości, zatem brak było podstaw do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW;
Uzasadniając skargę beneficjent podał, że organ odwoławczy rażąco naruszył przepis art. 15 k.p.a., bowiem całkowicie przyjął za własne ustalenia organu I instancji
i w zasadzie nie odniósł się (poza jednym zdaniem) do zarzutów stawianych
w odwołaniu. Organ odniósł się lakonicznie do zarzutu naruszenia przepisu art. 110 k.p.a., w dodatku nietrafnie i błędnie interpretując ten przepis. Ponadto organ zupełnie nie odniósł się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy w dacie wydania decyzji z [...] lipca 2015 r.
Wskazał, że w dacie wydania decyzji z [...] lipca 2015 r. Kierownik BP był
w posiadaniu dokumentów wskazujących na datę zmiany adresu skarżącego. Podał, iż
w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie zgodnie z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego. Organ odwoławczy naruszył zatem przepis art. 8 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 107 § 3 KPA ignorując fakt, iż Kierownik BP wydając decyzję z [...] lipca 2015 r. wiedział w dacie wydania decyzji, o tym, iż decyzje wydane w wyniku wznowienia nie były prawidłowo doręczone beneficjentowi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie kontroli sądu poddano decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym. W tym wypadku dokonanie oceny wydanej decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym regułom, bowiem celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa nie toczy się zatem w trybie zwykłym, lecz w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 1998 r. II SA 456/98). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie narusza prawa w stopniu rażącym. Jak słusznie stwierdziły organy analizując poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a., stanowiąca przedmiot oceny decyzja z [...] lipca 2015 r. wydana została przez organ właściwy, którym zgodnie z art. 29 ustawy o Agencji był Kierownik BP. Jak wynika bowiem z treści art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym
w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 tej ustawy.
Podstawę prawną decyzji ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności ONW stanowiły przepisy: art. 104 i 107 k.p.a, art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji
w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy ONW, § 9 ust. 1 i 2 w związku z § 9 ust. 5 rozporządzenia ONW, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy ONW, art. 2 rozporządzenia 1975/2006, art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 lub art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Treść ww. przepisów, ich omówienie oraz przesłanki zastosowania w sprawie zostały szczegółowo uzasadnione w treści decyzji. Nie sposób zatem uznać, iż ww. decyzja wydana została bez podstawy prawnej.
Podstawę wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji stanowiło wskazanie, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 110 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawidłowym było oparcie decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w oparciu
o decyzje administracyjne, które jako niedoręczone, nie weszły do obrotu prawnego, zatem nie mogły stanowić podstawy innej decyzji administracyjnej.
Jak wykazały organy, po wydaniu przez Kierownika BP decyzji przyznających skarżącemu płatności ONW za 2011 i 2012 r. (odpowiednio decyzja z: [...] września 2011 r. i [...] października 2012 r.), ujawniona została okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postepowania z urzędu. W wyniku wznowienia tego postępowania Kierownik BP wydał [...] lutego 2015 r. decyzje: Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z tytułu ONW w pomniejszonej wysokości (co do płatności za 2011 rok) oraz Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności z tytułu ONW (co do płatności za 2012 rok). Oba te rozstrzygnięcia zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora ARiMR
z [...] maja 2015 r. Nr [...] (co do płatności za 2011 rok) i Nr [...] (co do płatności za 2012 rok). Wniesione na powołane decyzje skargi zostały odrzucone, z uwagi na ich niedopuszczalność – wobec nieprawidłowego doręczenia decyzje te nie weszły do obrotu prawnego.
Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że według treści art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych
z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Przedmiotem badania
w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.
Zatem postępowanie dotyczące określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy jest postępowaniem odrębnym od postępowania o przyznanie płatności, czy też postępowania wznowieniowego w tym zakresie, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Tym samym fakt wniesienia skargi na decyzję ostateczną – wydaną w trybie zwykłym - dotyczącą płatności, czy też decyzję ostateczną – wydaną w trybie nadzwyczajnym - dotyczącą tej płatności, pozostaje bez wpływu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Skoro postępowania
w sprawie przyznania płatności – w trybie zwykłym lub nadzwyczajnym - zostały zakończone decyzjami ostatecznymi, to tym samym zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Niezależnie od powyższego, orzekające w sprawie organy prawidłowo wykazały, iż wydane w postępowaniu wznowieniowym decyzje ostateczne wiązały organ od chwili ich doręczenia i dopiero uchylenie lub zmiana tych rozstrzygnięć w trybie określonym
w przepisach mogła związanie to wyłączyć. W sprawie nie budzi wątpliwości Sądu zasadność stanowiska organów, iż skoro rozstrzygnięcie w postępowaniu sądowoadministracyjnym – co do decyzji Dyrektora ARiMR - podjęte zostało 22 października 2015 r., to tym samym orzekając w sprawie [...] lipca 2015 r. Kierownik BP był związany podjętą przez Dyrektora ARiMR decyzją. Wpływu na powyższą okoliczność nie miało dokonanie przez skarżącego zgłoszenia – zmiany adresu – do ewidencji producentów rolnych z 16 marca 2015 r.
W sprawie nie zostały spełnione także pozostałe przesłanki warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji – tj. sprawa nie została poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną; decyzja nie została skierowana do osoby nie będącej stroną
w sprawie; decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; w razie wykonania decyzja wywołałaby czyn zagrożony karą; decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
W kontekście przedstawionych wyżej rozważań za nietrafne uznać należy podniesione w skardze zarzuty. W ocenie Sądu zarzuty naruszenia art. 110 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie co wyraźnie zostało opisane powyżej w uzasadnieniu i Sąd podtrzymuje wyrażone stanowisko. Za nieuprawniony skład orzekający Sądu uznał postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się także wbrew zarzutom skargi wady decyzji w związku z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., czy postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie podziela wywodów skargi co do naruszenia art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji, uznając za prawidłową interpretację organów ARiMRu.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że analizując podjęte w postępowaniu nieważnościowym decyzje nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności, czy też uchyleniem zaskarżonych decyzji.
Mając zatem na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło